İran’da rejim karşıtı protestoların üzerinden 21 gün geçti. HRANA, tespit edilebilen can kayıplarının 3 bin 90’a çıktığını, gözaltına alınanların sayısının ise 22 bini aştığını duyurdu
İran ve Rojhilat’ta 28 Aralık’ta başlayan ve ardından yüzlerce merkeze yayılan rejim karşıtı gösteriler sürüyor, ancak rejimin ağır saldırıları ve uluslararası alanda yaşanan gelişmelerin ardından protestoların temposunda düşüş olduğu da kaydediliyor.
İlk olarak Tahran’daki Kapalı Çarşı’daki esnaf eylemleriyle başlayan gösteriler kısa sürede ülke geneline yayıldı ve rejim karşıtı büyük bir harekete dönüştü. Hükümetin sert müdahalesi, iletişim kesintileri ve gözaltılar protestoları daha geniş bir toplumsal isyana dönüştürdü.
Ölü sayısı artıyor
İran’da rejim güçlerinin sert müdahalesinden kaynaklanan can kayıpları da artmaya devam ediyor. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), hayatını kaybedenlerin sayısının 3 bin 90’a çıktığını duyurdu. HRANA, dün ölü sayısını 2 bin 677 olarak açıklamıştı.
HRANA’ya göre, ülkenin birçok noktasındaki olaylarda ayrıca 2 bin 55 kişi yaralandı ve 22 bin 123 kişi de gözaltına alındı.
İranlı yetkililer, gösterilerde çıkan olaylarda ölen ya da yaralananların toplam sayısına ilişkin şu ana kadar açıklama yapmazken, gerçekte ölü ve yaralı sayısının çok daha yüksek olduğuna dair iddialar da söz konusu. Farsça yayın yapan dijital medya platformu İran International’a göre, “İran’ın yakın tarihinin en büyük katliamı” yaşandı ve sadece 8 ve 9 Ocak’ta en az 12 bin kişi öldürüldü.
İnternet hala kesik
İran ve Rojhilat’ta kaç kişinin yaşamını yitirdiğine ve rejim güçlerinin uyguladığı sert şiddetin boyutlarına dair kesin verilerin elde edilememesinin en önemli nedeni, uygulanan karartma. İran özellikle interneti keserek yaşananların duyulmasının önüne geçmeye çalıştı.
Dünden bu yana protestolarda yaşanan kısmi gerileme ve uluslararası alanda artan baskının ardından yarı resmi Fars Haber Ajansı, iletişim kısıtlamalarının kademeli olarak kaldırılmaya başlandığını ileri sürdü.
Ancak internet izleme grubu NetBlocks bugün sosyal medya hesabında, “İran’da 200 saatlik kesintinin ardından bu sabah internet bağlantısında çok hafif bir artış gözlemlendi” açıklamasını yaptı. Bağlantının normal seviyelerin yaklaşık yüzde 2’si civarında kaldığı kaydedildi. Bu arada İranWire dün, İran hükümet sözcüsü Fatemeh Mohajerani’nin medya mensuplarına, uluslararası çevrimiçi hizmetlere erişimin 21 Mart’ta kutlanan Newroz’dan önce geri verilmeyeceğini söylediğini aktarmıştı.
Trump 800 idamın durdurulduğunu ileri sürdü
Öte yandan İran’ın protestocuları öldürmesi halinde müdahale edeceklerini duyuran, ardından da “Yardım yolda“ mesajını paylaşan ABD Başkanı Donald Trump, dün akşam yaptığı açıklamada, İran’ın toplu idamları iptal ettiğini savundu ve “Dün yapılması planlanan tüm idamların (800’den fazla) İran yönetimi tarafından iptal edilmiş olmasını büyük saygıyla karşılıyorum. Teşekkür ederim!” paylaşımda bulundu.
Ancak İran bu tür infazlar için herhangi bir plan açıklamamış veya bunları iptal ettiğini duyurmamıştı.
Bununla birlikte Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, önceki gün yaptığı açıklamada, “Başkan ve ekibi bu süreci çok yakından izliyor ve başkan için tüm seçenekler masada olmaya devam ediyor” demişti.
7 Kürt partisinden uluslararası kamuoyuna çağrı
Rojhilat’taki 7 Kürt partisi, dün BM ve uluslararası kuruluşlara yönelik ortak bir mektup yayımladı. Protestolar sırasında binlerce kişinin öldürüldüğüne dikkat çekilen mektupta, İran devletinin “insanlığa karşı suçlar” işlediği vurgulandı ve “uluslararası toplumu ve insan hakları örgütlerini sorumluluklarını kabul etmeye ve tüm güçleriyle ve her türlü yolla bu rejimi durdurmaya çağırıyoruz” denildi.
Haber: NMEDYA
