Kobanê’de kuşatma 24 gündür sürüyor. Masada entegrasyon ve çekilme planları konuşulsa da Savunma Bakanlığı’na bağlı güçler geri adım atmıyor; kentte yüz binlerce kişi temel ihtiyaçlara erişemeden belirsizlik içinde
Kuzey ve Doğu Suriye’nin simge kentlerinden Kobanê, 29 Ocak’ta ilan edilen anlaşmaya rağmen 24 gündür kuşatma altında. Kobanê Özerk Yönetimi ile Suriye Geçici Hükümeti arasında varılan anlaşmanın uygulanmasına yönelik diplomatik ve askeri temaslar sürse de sahadaki fiili durum değişmiş değil. Anlaşmada yer alan “askerlerin ateş hattından çekilmesi” maddesine karşın Suriye Savunma Bakanlığı’na bağlı grupların pozisyonlarını koruması, kent çevresindeki gerilimi dondurmuş bir kriz haline dönüştürüyor.
Kuşatma uzadıkça, kentin gündemi askeri ve siyasi tartışmalardan çok insani meseleler etrafında şekilleniyor.
Temel ihtiyaç maddelerinin girişi durdu
Son bilgilere göre, Kobanê’ye temel ihtiyaç maddelerinin girişi tamamen durmuş durumda. İlaç, bebek sütü, un, yakıt ve hijyen ürünlerinde ciddi eksiklikler yaşanıyor. Çevre köylerden ve saldırı riski bulunan bölgelerden merkeze yönelen göç dalgası, zaten sınırlı olan imkanları daha da tüketiyor.
Kentte yaklaşık 600 bin kişinin yaşadığı, bunların önemli bir bölümünün geçici barınma alanlarında yaşamaya (okul vb. yerlerde) mecbur kalıyor. 70 ayrı noktada 200 bini aşkın insan son derece zor koşullarda yaşamını sürdürmeye çalışıyor. Yardım kuruluşlarının hareket alanı da kuşatma nedeniyle oldukça daralmış durumda. Yardım sadece iki ayrı konvoyla çok az bir miktarda ulaştı. Onun dışında gerekli kolaylıklar sağlanmadığı için kente yardımlar da ulaşamıyor.
Suriye Savunma Bakanlığı’na bağlı gruplar, 16 Ocak’tan itibaren Kobanê’ye yönelik saldırılar sırasında kente elektrik taşıyan kabloları kesmiş, bazı hatlar da çatışmalar nedeniyle ağır hasar görmüştü. Kobanê Özerk Yönetimi’nin yürüttüğü diplomatik girişimlerin ardından Kobanê Elektrik Kurumu ekipleri, devam eden güvenlik riskine rağmen bölgeye giderek hatlarda onarım çalışması yaptı.
Tüm bu tabloya karşın 9 Şubat’ta kurumdan yapılan açıklama, kentte kısa süreli de olsa moral yarattı. Açıklamada, zarar gören enerji altyapısının onarıldığı ve Kobanê’ye yeniden elektrik verilmeye başlandığı bildirildi.
Netleşmiş bir plan yok
Siyasi ve güvenlik boyutunda ise dikkatler, Kobanê İç Güvenlik Güçleri (Asayiş) ile Halep İç Güvenlik Güçleri arasındaki entegrasyon görüşmelerine çevrilmiş durumda. Sürecin ilk adımı olarak Halep’ten gelen bir heyet Kobanê’de temaslarda bulundu. Yapılan toplantılarda tarafların birbirini tanıması, çalışma usulleri ve müzakere başlıkları ele alındı.
Ancak görüşmelere katılan kaynaklar, henüz bağlayıcı ve netleşmiş bir planın ortaya çıkmadığını vurguluyor. Özellikle hangi bölgelerde kimin konuşlanacağı ve mevcut askeri güçlerin ne zaman çekileceği konuları belirsizliğini koruyor.
Tartışmanın düğümlendiği hatlar: Şêxler, Çelebiye, Sırrin
Müzakerelerin en fazla yoğunlaştığı alanlar Şêxler, Çelebiye ve Sırrin. Taslak plana göre Savunma Bakanlığı’na bağlı grupların bu bölgelerden ayrılması gerekiyor. Çekilmenin ardından Kobanê İç Güvenlik Güçleri sahaya girecek ve entegrasyon mekanizması işletilmeye başlanacak.
İdari yapılanmada ise Kobanê’nin Halep’e bağlı bir ilçe statüsüne kavuşturulması; Şêxler, Çelebiye ve Sırrin’in de Kobanê’ye bağlı nahiye olarak düzenlenmesi öngörülüyor.
Şu ana kadar somut adım atılan tek yer Şêxler hattı oldu. Bu bölgede taraflar arasında iletişim kanallarının açık olduğu ve koordinasyonun düzenli biçimde sürdüğü belirtiliyor.
Ortak kontrol noktaları kuruldu
Şêxler hattında sekiz ortak kontrol noktası ile bir Güvenlik Merkezi oluşturuldu. Hat, Çeqelveran’dan Cerablus Köprüsü’ne kadar uzanıyor. Ortak konuşlanma yapılan yerler arasında Yukarı Şêxler Kavşağı, Cerablus Köprüsü, Cibelferec Kavşağı, Aşağı Şêxler merkezi, Dergirman, Qinê beldesi, Qasimiye, Hemedaşa ve Çeqelveran bulunuyor.
Sahadan aktarılan bilgilere göre ağırlık Kobanê güçlerinde olsa da prensipte eşit sayıda personel görevlendirilmiş durumda.
Çelebi’de ilerleme sağlanmadı
Entegrasyonun ikinci aşaması olarak görülen Çelebiye hattında ise henüz ilerleme sağlanamadı.
Yapılan temaslarda, Savunma Bakanlığı’na bağlı grupların henüz bölgeden geri çekilmemiş olması nedeniyle özellikle bazı güvenlik noktalarının konumu konusunda taraflar arasında uzlaşı sağlanamadığı öğrenildi. Bu güçlerin Kobanê kent merkezine yaklaşık 40 kilometre mesafede konuşlanması gerekiyor. Ancak bu konuda şu ana kadar somut bir çerçeveye ulaşılamadı; görüşmeler sürüyor.
Savunma Bakanlığı unsurlarının geri çekilmemesi, sürecin ilerlemesini yavaşlatan en önemli başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.
Çekilme uygulanmadı
29 Ocak anlaşmasının en kritik hükümlerinden biri, Savunma Bakanlığı’na bağlı unsurların belirlenen hatlardan çekilmesiydi. Ancak aradan geçen süreye rağmen bu yönde somut bir adım atılmış değil. Çekilmenin gerçekleşmemesi, Kobanê’deki kuşatma halinin fiilen devam etmesine neden oluyor.
Entegrasyon aşamaları
Yetkililerin verdiği bilgiye göre entegrasyon aşamalı olacak. İlk olarak Savunma Bakanlığı güçleri geri çekilecek. Ardından Halep ve Kobanê asayişi belirlenen noktalarda ortak görev yapacak. Sonraki aşamada ise kadro yapısı, komuta zinciri ve idari mekanizmalar teknik olarak birleştirilecek.
Asayişin temel sorumluluğu; kent güvenliğinin sağlanması, adli süreçlerin yürütülmesi, kamu düzeninin korunması ve halkın can ile mal güvenliğinin teminat altına alınması olacak.
Masada diyalog devam etse de Kobanê’de yaşayanlar için belirleyici olan, günlük hayatın ne zaman normale döneceği. Yardım koridorlarının açılması, kuşatmanın kalkması ve anlaşma maddelerinin sahaya yansıması, kentin en acil beklentileri arasında yer alıyor.
Haber: Doğan Cihan / Nmedya24
