Amed’in Sûr ilçesine bağlı Kervanpınar Mahallesi’ndeki mera alanında yapılmak istenen GES projesinin başlatılması için yaklaşık 10 kilometrelik alanda kolluk kuvvetleri tarafından fiili yasak başlatıldı. Bu duruma karşı çıkan mahalle sakinleri ‘Mera alanımızda GES istemiyoruz’ derken, söz konusu alanın hemen yanında ise arkeolojik sit alanı olması ihtimali göz ardı edildi
Şirin Bayık
Amed’in Sûr ilçesine bağlı Kervanpınar Mahalllesi’nde 2024 yılında ÇED (Çevresel Etki Değerlendirmesi) Olumlu kararı verilen ZENKAR GES (Güneş Enerji Santrali) projesinin kazı çalışmaları 23 Şubat tarihinde başladı. Ancak proje hem köy meralarının kullanımını engellediği hem de arkeolojik sit alanı üzerinde hayata geçirildiği iddiasıyla tartışma yarattı. Kazı çalışmalarının başladığı gün proje alanının haricinde kilometrelerce alanda kolluk kuvvetlerinin ‘güvenlik amacıyla’ bulunması ve mahalle sakinlerinin kendi merasına girişini yasaklaması dikkat çekti. Mahalle sakinlerinin başvurusu üzerine alana giden Amed Barosu Çevre ve Kent Koruma Komisyonu ile Amed Kent Konseyi temsilcileri, çalışmaların hukuka aykırı olduğunu belirterek durdurulması çağrısı yaptı.
‘Fiili yasak uygulanıyor’
Amed Barosu Çevre ve Kent Koruma Komisyonu avukatı Ahmet İnan, köy meralarına ve tarlalara erişimin jandarma tarafından engellendiğini söyledi. İnan, herhangi bir yazılı karar ya da ilan edilmiş bir sokağa çıkma yasağı olmamasına rağmen yaklaşık 10 kilometrelik bir alanda fiili güvenlik uygulaması yapıldığını belirterek, “Köylüler merasına, tarlasına gidemiyor. Köy yolları kapatılmış durumda. Bu açıkça hukuka aykırıdır” dedi. Projenin köyün iradesi dışında yürütüldüğünü ifade eden İnan, Kervanpınar’ın geçim kaynağının hayvancılık olduğunu hatırlatarak, “Bu mera alanı yok edilirse köyün ekonomik yaşamı da yok edilir” diye konuştu.
Arkeolojik alan uyarısı
Tepkilerin bir diğer nedeni ise proje sahasında tespit edilen arkeolojik buluntular. Baronun başvurusu üzerine yapılan yüzeysel incelemelerde “Gırap” olarak bilinen bölgede yerleşim izlerine rastlandığı belirtildi. Ancak alanın henüz detaylı biçimde gün yüzüne çıkarılmadan ağır iş makinelerinin çalışmaya başladığı kaydedildi. İnan, “Burada arkeolojik sit alanı tespit edildi. Gırap ören yeri yerleşim yeri. Fakat bu yerleşim yeri bizim Baronun kültür varlıklarına başvurusu üzerine yüzeysel çalışmalar sonucu çok yeni bir tespit. Daha gün yüzüne çıkarılmadan GES yapılıyor. Biz bunu kabul etmiyoruz. Zaten devam eden bir yargılama süreci var” diye konuştu.
Bilirkişi ‘yapılmamalı’ dedi, mahkeme reddetti
Projeye karşı açılan davada arkeoloji bilirkişisinin bölgede tarihi kalıntılar bulunduğunu ve proje yapılmaması gerektiğini raporladığını belirten İnan, buna rağmen Diyarbakır 2. İdare Mahkemesi’nin davayı reddettiğini söyledi. İnan, dosyanın şu anda Danıştay aşamasında olduğunu belirterek, “Yeniden sit alanın tespiti ve genişletilmesi için yine başvuru yapacağız. Yürütmeyi durdurmak için mahkemeye başvuracağız” diyerek konuyu yargıya taşıyacaklarını belirtti.
‘Tarihi doku zarar görecek’
Amed Kent Konseyi arkeologlarından Cuma Karakuş da alanda yüzeyde dahi tarihi çömlek parçalarına rastlandığını söyledi. Karakuş, bölgenin nehre yakınlığı ve yüzey şekilleri itibarıyla höyük niteliği taşıdığını vurgulayarak, “Yeraltı araştırması yapılmadan verilen izin usulsüzdür. Çalışmalar derhal durdurulmazsa tarihi doku zarar görecek” dedi.
Öte yandan Amed Barosu, kent bileşenleri, Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu, Diyarbakır Müzesi ve ilgili kurumları alanda detaylı inceleme yapmaya çağırarak sürecin takipçisi olacaklarını duyurdu.
