Yüzde 85’i jeotermal rezerv alanı ilan edilen Aydın’da kurulan JES’ler, kentin geleceğini yok ediyor
Ege bölgesinin birçok kentinde verimli tarım alanları ve yerleşim yerlerinin hemen dibine kurulan Jeotermal Elektrik Santralleri (JES), havayı, suyu ve toprağı kirletmeye devam ediyor. Türkiye’de 60’a yakın JES’in 38’i ise Aydın’da faaliyet yürütüyor. Bu tür işletmelerin yasalara göre yerleşim alanlarına, su havzalarına ve birinci sınıf tarım alanlarının üzerine kurulması yasak, zeytinliklere ise en az 3 kilometre uzak olması gerekiyor. Ancak söz konusu jeotermal santrallar yasaya da aykırı biçimde faaliyet yürütüyor. Yerleşim alanlarının içinde, yol kenarlarında, zeytinliklerde, evlerin birkaç metre yakınında, tarım arazilerinin orta yerine kuruluyor.
Aydın’da JES’lere karşı verilen mücadelede yurttaşlar, açtığı 90’a yakın davayı kazanılırken, bölgeye yeni santraller kurulmaya devam ediyor. Buharkent’ten Didim’e kadar olan bölgede insanlar ciddi sağlık sorunları yaşıyor, canlı türleri de yok olmanın eşiğinde. Aydın Çevre ve Kültür Koruma Derneği (AYÇED) yöneticileri konuya dair değerlendirmelerde bulundu.
Halkın kanser ve kalp dolaşım sistemi hastalığından mağdur olduğunu kaydeden AYÇED Başkanı Mehmet Vergili, Menderes su yataklarının ağır metallerle kirletildiğini belirtti. Toprağa ve bitkilere karışan ağır metallerin hayvanlara geçtiğini ve bu şekilde hayvansal gıdalara da sirayet ettiğine dikkat çeken Mehmet Vergili, “Eşsiz Aydın inciri artık bozuldu. Hiçbir incir Aydın’da üretilen incire benzemiyor. Korunması gereken bir ekosistemde oluşan incir kalitesi bozulduğundan ihracat yapılan ülkelerden geri gelmeye başladı. Burada tarımla, incirle geçinen insanlarımız ekonomilerinden oldu. Jeotermal enerjiye de ihtiyacı yok Türkiye’nin. Enerji fazlalığımız var. Hiç kimseyi kandırmasınlar” dedi.
‘Kulanabilinir yeraltı suyumuz kalmadı’
Büyük Menderes Havzası’na en büyük zararı jeotermallerin verdiğini ifade eden Mehmet Vergili, “İçme suyu olarak kullanacağımız, yıkanma suyu olarak kullanacağımız, sağlık için kullanacağımız yeraltı suları da kirlendi. Bugün Germencik’te Devlet Su İşleri’nin (DSİ) araştırmalarına göre bir tane kullanılabilecek yeraltı suyu kalmamış. Neden? 2 bin 200 kapalı sistem basmak yerine bunlar yüzeye bıraktılar, 200-300 metreye. JES bölgede su bırakmadı, önlem alınmazsa yakın gelecekte Aydın’da kuraklık ve çölleşme yaşanabilir. Rezervler üç beş yıla bitecek. Ama ne olacak, doğa bitecek. Bunun örnekleri var. Buranın da 15-20 sene sonra çölleşecek. Onun için burada jeotermaller hayatın her şeyine zarar veriyor” diye konuştu.
JES’lerin kapatılması gerektiğinin altını çizen Mehmet Vergili, şirketlerin payına kâr ve zenginlik, halka ise yoksulluk, çaresizlik, kanser ve ölümün reva görüldüğünü vurguladı.
‘Yanımızda olun’
Aydın’ın antik çağlardan beri “en güzel gökyüzünün altındaki yeryüzü” diye tabir edildiğini belirten AYÇED Yöneticisi Hatice Şahin, Menderes’ten geçmişte balık tutulup su içildiğini söyledi. “Topraklarımız bu derece kirletilmemişken o güzel çağları arıyoruz” diyen Hatice Şahin, “Bu konuda mücadele ediyoruz. Jeotermallerle, endüstriyel atıkları Menderes’e bırakanlarla. Gerek yerel yönetimlere gerek merkezi yönetimlere bu konuda sesimizi duyurmaya çalışıyoruz. Lütfen yanımızda olun. Topraklarımıza sahip çıkıyoruz. İncirlerimiz ballı, zeytinlerimiz verimli olsun” diye belirtti.
Haber: İbrahim Açıkyer \ MA
