ABD ve İran arasındaki geçici ateşkesi ‘bekleme arası’ olarak değerlendiren gazeteci Nihat Kaya, ‘Küresel sermaye güçleri İran’ın kollarını kırmak istiyorlar. Savaş Irak’a yönelecek. İran’a dönük saldırıların durması ile Haşdi Şabi’ye bir yönelme olacak’ dedi
ABD-İsrail’in İran’a yönelik saldırıları 41’inci gününde sürüyor. ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nın gemi geçişine açılması şartıyla ABD ve İran arasında iki haftalık bir ateşkes ilan edildiğini 8 Nisan tarihinde duyurdu. İhlaller ile devam eden ateşkes, savaşta nihai bir son değil, bir duraksama olarak yorumlandı. Körfez başta olmak üzere Orta Doğu’nun tamamını ateş çemberine çeviren saldırıların nereye evirileceği merak ediliyor.
Bölgedeki gelişmeleri yakından takip eden gazeteci Nihat Kaya, ateşkesin detaylarını, şimdiye kadar hangi hataların yapıldığı, taraflar arasındaki ateşkesin geleceği ve yaşanan süreçte Kürtlerin tutumunu değerlendirdi. .
ABD-İsrail ve İran süren savaşta ilan edilen ateşkeste tarafların şartlarının ağır olduğunu belirten Kaya, “Bir taraf ateşkes adı altında teslimiyeti dayatıyor, diğeri ise zaferini ilan etmeye çalışıyor. Bir savaş oldu, bu savaşta taraflar bir birini ciddi anlamda yıprattı. Şuana kadar zafer ilan edecek bir taraf yok. Bir ateşkesin ilan edilmiş olması gayet normal. Genelde yapılan değerlendirmelerde ateşkesten sonra çözüm beklenir. Ancak bu sefer savaşın karakteri farklı. 20’nci yüz yılda olduğu gibi bir cephe savaşı yok. Şuan bir hibrit savaşı var. Taraflar arasında görüşme, anlaşmalar olabilir. Savaş kimi zaman askeri kimi zaman ise siyasi olarak yürütüle bilinir. Bu savaş devam ediyor. Ateşkes savaşın bittiği, biteceği anlamına gelmiyor. Kısa süreli bir ara verile bilinir. Bu ateşkes savaşın biteceği anlamına gelmiyor. Lübnan’da bunun bir parçası. ABD ve İsrail’in şartlarından birinin İran’ın dışarıda olan kollarından vazgeçmesidir. Uzun menzilli silahların üretiminin bırakılmasının, zenginleşmiş uranyumun teslim edilmesi isteniyor. Savaş sürerken İran’ın böyle bir şeyi kabul etmesi teslimiyet anlamına gelecektir. İran’ın çok sıkışmış olmasına rağmen bunu yapması mümkün değil” diye konuştu.
‘Bekleme süreci’
ABD ve İran arasında yapılan ateşkesi “Bekleme süreci” olarak değerlendiren Kaya, bu ateşkesin nihai bir anlaşmaya ulaşmayacağını kaydetti. Nihai bir anlaşmanın ortaya çıkmamasının altında ABD’nin yaptığı yanlış hesaplamaların olduğunu vurgulayan Kaya, “Venezuela’da kazandığı bir sonuç üzerine zafer sarhoşluğuna kapılıp, benzer bir durumu Orta Doğu’da özellikle İran gibi bir yerde yapacağı yanılgısına girdi. Orta Doğu ile Latin Amerika ülkeleri ve ya İran ve Venezuela bir birinden çok farklı yerler. İran’ın ideolojik bir kökü, yapısı olan bir devlet yapılanmasıdır. İran, Venezuela gibi seküler bir devlet değil. İnsanların bir arada tutan temel faktör dinidir. Şiilik bunların başında geliyor. Binlerce yıldır bu özelliği ile direnmiş. İran’da toplum rejimden rahatsız, yıkılması için bir arayış içinde ancak bu arayış İsrail’in desteklediği bir ayaklanmayı asla kabul etmez. Ocak ayında halk ayaklandı ancak o zaman İsrail ortada yoktu. İran’da kolay kolay hiçbir güç İsrail tarafından yapılan saldırılara destek olmaz. ABD bu yanlış hesaplardan kaynaklı sonuç alamadı. Bundan kaynaklı sıkışma yaşadı. Hava saldırıları ile sonuç alınmak istendi. Lider kadro öldürülünce İran’ın teslim olacağı varsayıldı ancak bu Orta Doğu’da tutmuyor. İran gibi devlet yapısı binlerce yıla dayanan bir yerde birkaç liderin öldürülmesi teslimiyete neden olmaz tam tersi bir kan davasına dönüşme durumu daha gerçekçi” ifadelerini kullandı.
‘Ciddi bir sıkışıklık yaşanıyor’
İran’ın ateşkes masasına oturmasının binlerce yıldır süren devlet ve bürokrasi geleneğinden kaynaklı olduğunu belirten Kaya, “Yoksa dini liderin öldürülmesi Orta Doğu’da daha fazla intikam duygularının büyümesine neden olur. Böyle bir beklenti ile sonuç alınmak isteniyordu ancak tam tersi bu İran’da daha fazla direngenliğin oluşmasına neden oldu. Sonuç itibarı ile saldırılar İran’da büyük kayıplara neden oldu. Ciddi bir sıkışıklık yaşanıyor. ABD’nin uluslararası hukuku yok sayan yaklaşımı dünyadaki diğer güçlerin tepkisini topladı. Savaşın ilk günlerinde Avrupa ve İngiltere ciddi bir yalpalama yaşadı. Savaşın uzaması, ekonomik krizin faturasının derinleşmesi tepkileri büyüttü. Ateşkes ABD tarafından biraz bu yüzden istendi. Hem yapılan hesap yanlışlıklarını düzeltmek –bir kara operasyonu hazırlığı yapılmamışken rejim değişikliğinden bahsedilmesi- için böyle bir ateşkese ihtiyacı vardı. Uluslararası baskıları azaltmak, onları denkleme dahil etme ihtiyacından kaynaklı ABD’nin bir ateşkese ihtiyacı vardı. Hürmüz Boğazı’nın kapalı olması ihtiyacı artırdı. Bunlardan kaynaklı bir araya ihtiyaçları vardı” dedi.
‘Savaş devam edecek’
Yapılan ateşkesin bir son anlamına gelmediğinin altını çizen Kaya, devamında şunları söyledi:
“Bu bir aradır. Savaşın karakteri böyle. Ateşkes bir süre devam edebilir ancak bir süre sonra çatışmaların devam edeceği düşüncesindeyim. Neo-liberal düzende savaşı ve devleti yönetmek bir istikrar gerektirmiyor. Tam tersi istikrarsızlık ve kaos bunları besliyor, daha fazla zenginleşme yaratıyor. Dünya üzerinde ciddi anlamda ulus devlet yapıları yeniliyor. Dağılmak zorundalar. Arap Baharı ile bu Orta Doğu’nun tamamına yayıldı. Hiç biri bir istikrara kavuşmadı. İstikrarsızlık gün geçtikçe yayılırken Türkiye’nin bunun dışında kalacağını düşünmek gerçekçi değil. Türkiye bu girdaba çekilmek isteniyor ve çekilecek. Bölgedeki ulus devlet yapılanmaları bu yaşananlardan rahatsızdır. Küresel sermaye bölgenin istikrarsızlığa sürüklenmesi için ciddi bir arayış içinde. Çünkü kaos zengini zengin eden, fakiri de fakirleştiren bir sistem. Kaos daha fazla silahın pazarlanması anlamına geliyor. 21’nci yüz yılda en çok para kazandıran silahların pazarlanmasıdır. Herkes şimdi silahlarını pazara çıkarıyor. Bu kaos düzeni onları besledikleri için bir istikrar arayışları olacağını düşünmüyorum. Ateşkes ile savaşa bir ara verilse de genel anlamda savaşın devam edeceği düşüncesindeyim.”
Kürtlerin tutumu ve ulusal birlik
“Mevcut kaos düzeninden taraflardan hangisinin yanında yer alırsan al kaybeden olacaksın” diyen Kaya, sorunun sadece Kürtler olmadığını kaydetti. Mevcut düzende tarafların hiç birinin galip gelmeyeceğini vurgulayan Kaya, “Bu savaştan galip gelecek olan küresel sermaye güçleri, silah satanlar, teknoloji pazarlayanlar olacak. Kürtler isterse İran, isterse ABD-İsrail’in yanında yer alsın her halükarda böyle bir savaşta kaybeden tarafa düşecek. Çocuğu zaman devrimcilik için yıkan gibi bir tanımlama yapılır. 21’inci yüz yılda devrimcilik anlayışı mümkün mertebe bu savaşlardan uzak durmaktır. Çünkü çatışan her iki tarafta sistemin çarkına su taşıyor. Çatışma ve savaş daha çok kaos, kaos ABD’nin neo-liberal sistemin daha fazla bu düzenden beslenmesi demektir. Kürtler son dönemde çok akıllıca bir tutum sergilediler. Çatışmaların dışında kalmaya çalıştırlar. Bundan sonrada bu tutumlarını devam ettirmeleri devrimci olandır. Aksi durumda hangi tarafta yer alırlarsa alsınlar bu kaosa, sermayedarlara hizmet etmiş olacaklar. Kürtler kendi ulusal birliklerini güçlendirmelidir. Bu savaş bitene kadar ayakta kalmayı başarırlarsa kazançlı çıkabilirler. Sermayedarlar Kürtler ve Farsları, Araplar ile savaştırmak istiyorlar. Halkların kardeşliğini güçlendiren siyaseti büyütmek en büyük kazanım olacak. Mevcut saldırı küresel sermayenin bir saldırısıdır. Buna karşı duruşta küresel olmak zorunda. Halklar ya toplu kazanır ya da toplu yenilirler” ifadelerini kullandı.
‘Savaş Irak’a yönelecek’
ABD-İsrai’in İran’a dönük saldırılarının bir süre daha devam edeceğini belirten Kaya, “Küresel sermaye güçleri İran’ın kollarını kırmak istiyorlar. Savaş Irak’a yönelecek. Haşdi Şabi’ye dönük saldırılar son dönemde arttı ancak İran’a dönük saldırıların durması ile Haşdi Şabi’ye bir yönelme olacak. Irak yeni bir senaryonun içine girer. Bu noktada Kürtlerin hazırlıklı olması lazımdır. Çatışmalardan uzak durulması gerekiyor. Haşdi Şabi ile Kürtlerin savaştırılması Kürtlere kazandırmaz” şeklinde konuştu.
Haber: Emrullah Acar / MA
