Kanîreş’in Qerxabazar köyü başta olmak üzere birçok bölgeyi olumsuz etkileyecek JES projesi deprem riskini arttırmanın yanı sıra hayvancılık yapılan bölgede meralerı talan edecek, yaşamı yok edecek
Çewlîg’in (Bingöl) Kanîreş (Karlıova) ilçesine bağlı Qerxabazar (Kargapazar) başta olmak üzere Aynik, Licik, Şorik, Çêrmûk ve Siqavêlan köylerinde, Amerika Merkezli IGNIS H2 Anonim Şirketi tarafından “Jeotermal Enerji Kaynağı Arama” çalışmaları kapsamında en az 25 sondaj kuyusu açılması planlanıyor. 3 Ekim 2025 tarihinde Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) sürecini başlatan şirkete 1 Nisan’da olumlu yanıt verildi. “ÇED olumlu” raporuna karşı ise bölge halkı, dava açmaya hazırlanıyor.
Projenin, “Doğu Anadolu Fay Hattı” olarak isimlendirilen ve odak noktası Kanîreş Qerxabazar köyü olan Mûş’un Gimgim (Varto) ilçesini de içerisine alarak Kuzeybatı yönüne yönelip, “Kuzey Anadolu Fay Hattı” ile birleşen fay hattı üzerinde planlanması deprem riskini arttırıyor. Şirket, Gimgim ilçesindeki (Qerxabazar köyüne yaklaşık 25 kilo metre uzaklıkta) Xwarik köyü sınırları içerisinde aynı fay hattı üzerinde Mayıs ayında ilk sondajı yapmaya hazırlanıyor.
8 bin 139 metrekarelik alan kullanılacak, meralar yok olacak
Fay hatlarını inceleyen sismologlar, Qerxabazar sismik boşluğunda ciddi enerji birikiminin olduğuna ve en az 7 şiddetinde depremin meydana gelebileceğine dikkati çekiyor. Proje için sadece Qerxabazar köyünde 8 bin 139 metrekarelik alan kullanılacak. Proje, mera alanlarını işgal ederek, bölgenin temel geçim kaynağı olan tarım ve hayvancılığı yok edecek. Yine projeden Kanîreş’te yaşayan Kürt-Alevi yurttaşların inanç merkezleri de olumsuz etkilenecek.
Fay hattı araştırması bahanesiyle köylere gidildi
Qerxabazar köyüyle birlikte çevre köylerde de çok sayıda sondaj kuyusu için belirlenen alanların olduğunu belirten Qerxabazarlı İhsan Çelik, bölgenin maden ve JES projelerine peşkeş çekildiğini söyledi. 2023’te bölgeye “Fay hattı araştırması” bahanesiyle gelindiğini ve proje için halktan gizli araştırma yapıldığını dile getiren Çelik, “İnsanları bir şekilde uyutmaya çalıştılar. Bölge halkına sormadan çalışmaları sürdürdüler. Sorduğumuzda ‘Sismik hareketleri takip ediyoruz’ dediler. Gelinen noktada bütün bu alanların projelere açıldığını duyduk. Yaşam alanlarımızı talana, doğamızı ranta açtırmayacağız. Bu köyde yaklaşık 3 bin kişi yaşıyor. 60-70 bin küçükbaş hayvanımız var. Örgütlü ve kararlıyız. Mücadelemizi devam ettireceğiz” diye belirtti.
‘Bir karı varsa bin de zararı vardır’
Qerxabazar’ın merkezinden geçen fay hattına da dikkati çeken İhasan Çelik, olası bir depremin büyük yıkım yaratacağını ve JES’in depremi tetikleme riskinin büyük olduğunu vurguladı. İhsan Çelik, “Bu halk sahipsiz değildir. Projeye geçit vermeyeceğiz. Bütün siyasi partileri, kurumları ziyaret ettik. Sonuna kadar mücadelemizi sürdüreceğiz. Kargapazar yurttaşları olarak projeye karşı topladığımız imzalarla Vali beyin yanında gittiğimizde, ‘Faydalıdır, sıcak sudur’ dedi. Seracılıktan bahsetti. Bir karı varsa bin de zararı vardır. Devlet bir yandan hayvancılığa teşvik ediyor ama bir yandan da hayvancılığı bitirmek zorunda bıraktırıyor. Köylünün merasına gasp var. Yakın zamanda Bingöl’de HES iptal edildi. JES’in de iptal edilmesini istiyoruz” dedi.
Qerxabazar halkının projeyi istemediğini dile getiren Sait Çiftçi, proje gerçekleşirse hayvancılığın biteceği ve doğanın talan edileceğinin altını çizdi. Sait Çiftçi, “Köyümüz talan olacak. Projeyi istemiyoruz. Tüm siyasi partilerden destek istiyoruz” çağrısında bulundu.
Kaynak: Can Kırbaş \ MA
