Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nde kayyım uygulamalarının sonlandırılmasının sürecin samimiyetini ortaya koyacağını belirten yerine kayyım atanan belediye eşbaşkanları, belediyelerin halka ve seçilmiş temsilcilere iade edilmesini istedi
Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne rağmen kayyım uygulamasında ısrar ediliyor. Mart 2024 yerel seçimlerinin ardından 10’u DEM Partili, 3’ü CHP’li olmak üzere toplam 13 belediyeye kayyım atandı. Yerlerine kayyım atanan Dêrsim Belediye Eşbaşkanı Cevdet Konak, Wan Büyükşehir Belediye Eşbaşkanı Neslihan Şedal ve Colemêrg Belediye Eşbaşkanı Viyan Tekçe, belediyelerin artık halka iade edilmesini istedi.
Kayyım uygulamaları politikaya dönüştü
Üç dönemdir kayyım uygulamalarının bir politikaya dönüştürüldüğünü belirten Dêrsim Belediye Eşbaşkanı Cevdet Konak, Dêrsim’in de iki dönemdir halkın iradesinin yok sayılarak kayyımla yönetildiğini hatırlattı. Kayyımların halkın iradesini gasp ettiği gibi tüm kaynakları da kendi çıkarları doğrultusunda kullandığını kaydeden Cevdet Konak, Gülistan Doku cinayetine dikkat çekerek şunları söyledi: “Gülistan Doku kaybettirildiğinde kayyım kimdi, vali Tuncay Sonel’di. 6 yıl sonra gördük ki kayyım ya da vali, kamunun tüm güçlerini kendi kirli ilişkilerini örtmek için kullanmış. Halk için değil, kendisi için çalışmış. Tuncay Sonel’e ve yaptıklarına bakmak, kayyımun ne olduğunu görmek için yeterlidir.”
Dêrsim’de halkın kendisini rahat ifade edebileceği, sorunlarını tartışabileceği, kendi emeğiyle yarattığı, kazandığı tek kurumun belediye olduğunun altını çizen Cevdet Konak, “Yaklaşık 18 aydır Dêrsimlilerin yüzde 90’ı belediyeye uğramıyor. İradesi gasp edilmiş durumda. Bir yanda kayyım ve zihniyeti, diğer yanda halk ve iradesi var. Biz çözümün kayyımda değil, halkın iradesinde olduğunu söylüyoruz” dedi.
Söylenenle yapılmadı
Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin başladığı günden bu yana en çok dile getirilen, ancak yerine getirilmeyen temel konunun kayyımlar olduğunu ifade eden Cevdet Konak, şöyle devam etti: “Halkla konuştuğumuzda şunu ifade ediyorlar: ‘Evet, yüz yıl sonra devlet, Kürt halkının varlığını ve kimliğini tanıdı. Meclis’te komisyonlar oluştu. Komisyonlar raporlarını hazırladı. Önderlikle görüşmeye gidildi. Nisan’da adımlar atılacaktı. Raporlar taslak haline gelecekti. Yasalar Meclis’ten geçecekti. Hukuki ve siyasal zemin oluşturulacaktı. Önderlik özgür olacaktı, kayyımlar kalkacaktı. Peki ne oldu? Sayılanların hiçbiri olmadı. Bu nedenle halk, haklı olarak bunlara güvenmiyor, biz de güvenmiyoruz.”
İlk samimiyet göstergesi kayyımlar olacak
Dêrsim kayyımunun görev süresinin 22 Mayıs’ta dolduğunu, ancak ‘kopyala-yapıştır’ yöntemiyle görevinin 60 gün daha uzatılacağını ifade eden Cevdet Konak, “Halk da biz de iktidardan adım bekliyoruz. Ramazan Bayramı dediler, Kurban Bayramı’ndayız. Mayıs bitiyor. Adım atan yok. ‘Belediyeleri halka teslim edin’ diyoruz, o da yok. Kayyımlar sürdükçe güvensizlik ve kaygılar artıyor. Bir oyalama taktiği var. Bir ay sonra Meclis 90 gün tatile girecek. Çözüm isteniyorsa Meclis tatile girmeden kayyımlar gider, yasalar çıkar. Burada top iktidarda. İlk samimiyet göstergesi de kayyımlar olacak” diye konuştu.
‘Kayyımlar imzayla geri çekilebilir’
Sürecin barışa evrilmesinin temel koşullarından birisinin kayyımların gitmesi ve halkın iradesine saygı duyulması olduğunu vurgulayan Wan Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Neslihan Şedal ise “Kayyımların gitmesi tüm adımların önünü açabilecek bir başlangıç olabilir” dedi. “Kayyımlar yasaya gerek olmadan, bir imzayla geri çekilebilir. Bu kadar basit. Bizim de halkın da beklentisi budur” diyen Şedal, şöyle devam etti: “Mesela Miks’te (Bahçesaray) kayyıma gerekçe yapılan birçok iddia vardı. Ne oldu? Eşbaşkanımız beraat etti. Mêrdîn’de de aynı durum yaşandı. Hukuki hiçbir yanı olmayan gerekçeler dosya konusu yapıldı ve kayyım atandı. Tüm bu dosyalar beraatle sonuçlandı. Kayyıma gerekçe yapılan dosyalar ortadan kalkmasına rağmen belediyeler halka teslim edilmedi, kayyımlar gitmedi. Hukuksuz kararlarla kayyımlar görevde tutuluyor.”
Söylemden çok pratik konuşmalı
Kayyımların geri çekilmesinin halkın sürece olan güvenini artıracağının altını çizen Neslihan Şedal, “İktidarın önünde hiçbir engel yok. Söylemden çok artık pratiğin konuşması gerekiyor. Kayyımlar sürerken başka adımların atılması da zor. Zaman kaybedilmeden kayyımlar geri çekilmeli, eşbaşkanlar göreve iade edilmeli. Halka ait olan belediyeler halka teslim edilmelidir” çağrısında bulundu.
Kayyımların kalması çelişkili
Yerel seçimlerden sonra kayyım atanan ilk belediye Colemêrg olmuş, beraberinde Colemêrg (Hakkari) Belediye Eşbaşkanı Mehmet Sıddık Akış da tutuklanmıştı. Colemêrg Belediye Eşbaşkanı Viyan Tekçe bir yandan demokratik çözüm, toplumsal barış ve diyalogdan söz edilirken, diğer yandan seçilmişlerin görevden alınmasının ve kayyım uygulamasına son verilmemesinin ciddi bir çelişki olduğuna dikkat çekti. Tekçe, “Demokratik siyasetin temel ilkesi halkın iradesine saygıdır. Göreve iade gerçekleşmiyorsa verilen mesaj nettir: Sorunu çözmek değil, mevcut statü korunmak istenmektedir. Kayyım politikası, devletin Kürt halkının iradesine duyduğu güvensizliğin ve demokratikleşme konusundaki isteksizliğin göstergesidir. Bu anlayış sürdükçe toplumsal barışa dair güven inşa etmek zorlaşır. Güven sözle değil, somut adımlarla inşa edilir” dedi.
Kayyımın sonuçları
Colemêrg’in uzun yıllardır kayyım uygulamalarının en ağır sonuçlarını yaşayan kentlerden biri olduğunu anımsatan Viyan Tekçe, şöyle devam etti: “Seçilmiş eşbaşkanların tutuklanması ve halkın iradesinin sürekli gasp edilmesi, kentte sosyal ve ekonomik açıdan da derin yaralar açtı. Kayyım dönemlerinde halkın yönetime katılım mekanizmaları ortadan kaldırıldı. Yerel ihtiyaçlara göre değil, merkezi anlayışa göre kararlar alındı. Kısıtlı belediye kaynakları verimsiz kullanıldı. Gençlerin, kadınların ve dezavantajlı kesimlerin projeleri geri plana itildi. Halkta aidiyet duygusu zayıfladı, umutsuzluk ve güvensizlik büyüdü. Bugün Colemêrg’in yol, içme suyu, altyapı, temizlik ve istihdam gibi temel sorunlarının kronikleşmesinde kayyım yönetimlerinin önemli bir payı var. Kayyımlar, halka değil, kendilerini atayan makama karşı sorumlu.”
İlk ve en somut adım
Devlet Bahçeli’nin “Ahmetler göreve” açıklamasını hatırlatan Viyan Tekçe, şunları ekledi: “Seçilmişlerin görevlerine iade edilmemesi, iktidarın demokratikleşme konusunda söylem ile pratik arasında ciddi bir tutarsızlık yaşadığını gösteriyor. Eğer gerçekten yeni bir siyasi iklimden söz edilecekse bunun ilk ve en somut adımı, halkın seçtiği temsilcilerin görevlerine iade edilmesi olmalıdır.”
13 belediyeyi kayyımlar yönetiyor
31 Mart 2024 seçimlerinden sonra çeşitli il ve ilçelerde belediye eşbaşkanları ve başkanları tutuklandı, bazı belediyelere kayyım atandı.
* Kayyım atanan ilk belediye Haziran 2024’te Colemêrg oldu. Belediye Eşbaşkanı Mehmet Sıddık Akış hâlâ tutuklu. Akış, yargılandığı davada 19 yıl 6 ay hapis cezası aldı.
* 30 Ekim 2024’te İstanbul’daki Esenyurt Belediyesi’ne kayyım atandı. Belediye Başkanı Ahmet Özer tutuklandı. Özer, 1 Kasım 2025’te çıkarıldığı mahkemece tahliye edildi.
* 4 Kasım 2024’te Mêrdîn Büyükşehir Belediye Eşbaşkanı Ahmet Türk, Êlih (Batman) Belediye Eşbaşkanı Gülistan Sönük ve Halfeti Belediye Eşbaşkanı Mehmet Karayılan görevden alındı ve yerlerine kayyım atandı. Kayyım uygulamaları hâlâ sürüyor.
* 22 Kasım 2024’te Dêrsim Belediye Eşbaşkanı Cevdet Konak ve Ovacık Belediye Başkanı Mustafa Sarıgül görevden alındı, yerlerine kayyım atandı.
* 29 Kasım 2024’te Wan’ın Miks Belediyesi Eşbaşkanı Ayvaz Hazır görevinden uzaklaştırıldı ve yerine kayyım atandı. Hazır, yargılandığı davadan beraat etmesine rağmen göreve iade edilmedi.
* 13 Ocak 2025’te Mersin’in Akdeniz Belediyesi Eşbaşkanları Hoşyar Sarıyıldız ve Nuriye Arslan tutuklandı, yerlerine kayyım atandı. İki isim 1 Kasım 2025’te tahliye edildi ancak kayyım uygulaması sürüyor.
* 29 Ocak’ta Sêrt Belediyesi Eşbaşkanı Sofya Alağaş görevden alındı ve yerine kayyım atandı.
* 11 Şubat’ta Wan Büyükşehir Belediye Eşbaşkanı Abdullah Zeydan görevden alındı, yerine Van Valisi Ozan Balcı atandı.
* 24 Şubat’ta Kars’ın Kağızman Belediyesi’ne kayyım atandı.
* 24 Mart’ta ise Şişli Belediyesi’ne kayyım atandı. Şişli Belediye Başkanı Resul Emrah Şahan hâlâ tutuklu ve kayyım uygulaması sürüyor.
Kaynak: Özgür Politika
