Savunma Bakanlığı’na kiralanan Şax köyüne dönüşleri engellenen yurttaşlar, tarihi kalıntıları sular altında bırakacak barajı istemediklerini ve köylerini yeniden inşa etmek istediklerini söyledi
Şirnex’in Cizîr (Cizre) ilçesine bağlı olan ve 1990’lı yılların başında yakılarak boşaltılan Şax ile Hebler köylerine dönüşler engelleniyor. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 49 yıllığına Savunma Bakanlığı’na kiralandığı ortaya çıkan ve 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olan bölgeye dönüşlere “güvenlik” gerekçesiyle engel çıkarılıyor.
1992 yılında yakılmadan önce Hebler’in nüfusu 4 bin, Şax’ın ise 2 bin civarındaydı. Köyler yakıldıktan sonra bölge “özel güvenlik bölgesi” ilan edildi. Köylülerin bölgeye girişleri 2025 yılının Mayıs ayına kadar yasaktı. Köy sakinleri söz konusu tarihten bu yana günün belirli saatlerinde (Gün doğumu ile akşam 18.00 arası) köylerini ziyaret edebiliyor.
Nêrdûş Deresi baraj tehdidinde
Tarihi birçok kalıntının bulunduğu köyler, ayrıca Devlet Su İşleri (DSİ) 10. Bölge Müdürlüğü tarafından Cûdî Dağı’nın en önemli su kaynaklarından biri olan Nêrdûş Deresi üzerinde yapılması planlanan baraj tehdidi altında. Baraja karşı başlatılan hukuki süreç ise devam ediyor.
‘Göç etmek zorunda kaldık’
Her hafta sonu köyü Şax’a gelerek, ailesi ile birlikte zaman geçiren 80 yaşındaki Ahmet Kırıcı, “Babam 1960’ta köyün muhtarıydı. Köyde bazı anlaşmazlıklar olması üzerine Cizîr’e göç etmek zorunda kaldık. Köy o zaman çok güzeldi. Cennet tasvir edilir ya burası da o tasvir gibiydi. Burada yetişen meyveler çok meşhurdu. Köyün 1990’da yakılıp, yıkılması sonrası herkes bir yerlere dağıldı” dedi.
‘Köyümüzü yeniden inşa etmek istiyoruz’
Köylerini yeniden inşa etmek istediklerini ancak sürekli yeni engellerle karşı karşıya kaldıklarını ifade eden Ahmet Kırıcı, “Son 1 yıldır gidip gelebiliyoruz. Daha önce gelemiyorduk. Orman Bakanlığı tapulu arazilerimizi 49 yıllığına Savunma Bakanlığı’na kiralamış ama bundan haberimiz yok. Bazen atış yapıyorlar ve bu atışlar sonucu yangınlar çıkıyor. Köyümüze dönmek, yeniden inşa etmek istiyoruz. Ancak sürekli engel çıkarılıyor. İlk nefesimizi burada aldık, son nefesimizi de burada vermek istiyoruz. Kentlerde nefes alamıyoruz” diye konuştu.
‘Geçmiş gözümüzde canlandı’
Şax’ın tarihi bir köy olduğuna dikkati çeken 71 yaşındaki Beşir Budak ise, koruculuk dayatmasını kabul etmedikleri için köylerinin askerler tarafından yakıldığını söyledi. Beşir Budak, “Köy yakıldıktan sonra Cizîr’e göç ettik. Korucu olmayı kabul etmedik. Dört bir yana dağıldık. 30 yıl sonra yeni yeni gelebiliyoruz. Ancak belli saatlerde geliyoruz. 1 yıl önce ilk geldiğimizde gözlerimizden yaşlar aktı, geçmiş gözümüzün önünden canlandı. Köye dönüp, yeniden bir yaşam inşa etmek istiyoruz. Ancak buna izin verilmiyor. Baraj değil, köyümüze dönmek istiyoruz” şeklinde konuştu.
Haber: Emrullah Acar / MA
Nerdüş’te ‘sit sınırı’ Savunma Bakanlığı ve Genelkurmay’a göre düzenlenmiş!
