Dilan Dirayet Taşdemir, kadınların bugün sahip olduğu eşbaşkanlık ve eşit temsiliyet haklarının onlarca yıl boyunca ödenen ağır bedellerin kazanımı olduğunu belirtti
Kürt Kadın Hareketi’nin Türkiye ve Kürdistan’daki mücadelesinin geleneksel siyaset kalıplarını altüst ettiğini belirten siyasetçi Dilan Dirayet Taşdemir, kadınların karar mekanizmalarında yer almadığı bir sistemde gerçek anlamda yerel demokrasiden söz edilemeyeceğini belirtti. HDP önceki dönem milletvekili ve Kürt kadın hareketi aktivisti sosyolog Dilan Taşdemir; eşbaşkanlık sistemi, eşit temsiliyet ve yerel özerklik tartışmalarına ilişkin ANF’ye değerlendirmelerde bulundu.
‘Karar mekanizmalarına katılım’
“Kürt Kadın Hareketi olarak Türkiye’de ve Kürdistan’da kadınların mevcut konumunu dönüştürmeyi ve siyasete eşit katılımını esas alıyoruz” diyen Dirayet Taşdemir devamında şu ifadeleri kullandı: “Kadın sorununu bir özgürlük sorunu olarak tanımlıyoruz, dolayısıyla kadınların özgürlük sorunu, bir bağlamda katılım sorunudur. Yani kadınların karar mekanizmalarına katılımı, kendi yaşam alanlarıyla ilgili alınan kararlarda ne kadar söz sahibi ne kadar etkin ve ne kadar dönüştürücü bir güç olduğuyla ilgilidir. Bu bağlamda, kadınların demokratik siyasete ve bir bütün olarak yaşamın her alanına katılımı hem ciddi bir sorun hem de temel bir ihtiyaçtır. Türkiye’nin mevcut siyasi kodu, anlayışı ve pratikleri de erkeği, zengini, belli bir inanç ve kimlik grubunu merkeze alır. Bu nedenle kadınların siyasette yer alması, kendi sözünü kurması ve dönüştürücü bir güç olması, Türkiye siyaseti açısından ciddi bir sorun teşkil etmektedir. Bu durum, bizim kendi siyasi geleneğimiz içerisinde de çok ciddi bir mücadele alanı haline gelmiştir.”
Dirayet Taşdemir, kadınların dışlandığı bu toplumsal gerçeklik; savaşların, kıyımların ve adaletsizliğin derinleştiği bir tabloya yol açtığını belirterek, “Dünyayı yeniden eşit ve adil bir hale getireceksek, bu süreç ancak kadınların dahiliyetiyle başlayabilir. Biz bu dinamizmle yola çıktık; kat ettiğimiz önemli mesafeler olmakla birlikte kat etmemiz gereken daha çok yol var” dedi.
Eşbaşkanlık ve eşit temsiliyet
Kadınların eşbaşkanlığa gelişi ve eşit temsiliyet kavramlarının bugün tartışılıyor olmasının arkasında ciddi bir tarih, emek ve mücadele olduğunu belirten Dirayet Taşdemir, “Kadınların bu hakları elde etmesi öyle oldubitti ye gelmedi; bedellerle dolu 40-50 yıllık bir mücadele deneyiminin sonucudur. 1990’lardaki yüzde 40 kota talebinden bugünkü eşit temsiliyete uzanan bu yolda binlerce kadının emeği geçti. Kadınların yerel yönetimlerde yer alması sadece bir temsiliyet meselesi değil, toplumsal zihniyetin dönüşümünü de beraberinde getirdi. İlk eş başkanlık deneyimlerinde sokağa çıkıldığında erkeğin başkan, kadının ise onun yardımcısı gibi görüldüğü ya da ‘Kadınlar da yönetebilir mi?’ anlayışının hakim olduğu günlerden geçtik. Kadınların siyaset yapabileceği, karar verebileceği ve öncülük edebileceği fikri zamanla toplumda kök saldı.
Bu dönüşüm sadece Kürt toplumunu değil, Türkiye siyasetinin genelini de etkiledi. Eş başkanlık sistemimiz ve eşit temsiliyet kararlarımız Siyasi Partiler Kanunu’nun değişimine öncülük etti. Bugün bu sistemi demokratik siyasette fiilen uygulayan gelenek DEM Parti olsa da yarattığı basınç ve tartışma ortamı diğer siyasi partileri ve feminist hareketi de harekete geçirdi. Diğer yapılar da kadın katılımı konusunda adım atmak zorunda kaldı” diye konuştu.
‘Kesintisiz mücadele gerekiyor’
Kadınların siyasete dâhiliyeti, kadınların kendi ezilmişliklerinden ve farklı toplumsallaşma gerçekliklerinden gelen özgün bir siyaset tarzını ortaya çıkardığını belirten Dirayet Taşdemir, “Elbette ki aşamadığımız yönler ve zorluklar hâlâ devam ediyor. İktidarı ve gücü paylaşmak istemeyen anlayışlar, devlet yönelimleri ve hatta kendi iç mekanizmalarımızda gelişen dirençlerle karşılaşıyoruz. Eşitlik fikrini toplumsal bir değer haline getirmek ve bunu kabul ettirmek kesintisiz bir mücadele gerektiriyor”
Kadınların mücadele içinde yer alması
Ağrı’nın bir köyünde doğup büyüyen ve geleneksel, yurtsever bir Kürt ailesinde yetiştiğini belirten Dirayet Taşdemir, “Bizi bu sürecin parçası haline getiren mücadelenin kendisi oldu. Aile içerisindeki erkeklerin dönüşmesi ve bizim mücadele içinde yer almamız, biz kadınlar açısından özgürleşme mücadelesinin dinamiğini ve zeminini oluşturdu. Temsiliyetler bu mücadele içerisinde gelişti ve bizler de bu yapılarda yer aldık. Aksi takdirde, Ağrı’nın bir köyünde doğan, ailesi zengin olmayan, bir aşirete dayanmayan genç bir kadının geleneksel siyaset kalıpları içerisinde yer bulması bugün bile diğer siyasi partilerde pek mümkün değildir. Bu açıdan Kürt Özgürlük Hareketi sınıfsal, düşünsel ve zihinsel anlamda ciddi bir kırılma yarattı ve kadınların siyasette yer almasının güçlü dinamiklerini oluşturdu” diye konuştu.
Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı
Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı, kadınların yerel yönetime katılımı açısından önemine değinen Dirayet Taşdemir, “Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı, tek başına kadınlar için değil, genel anlamda yereli merkeze karşı koruyan bir mekanizmadır. Türkiye gibi oldukça statükocu, katı ve merkeziyetçi yapılarda her şeye Ankara’dan karar veriliyor. Biz bunu kayyım kararlarında, projelerin bürokraside tıkanmasında ve yerel yöneticilerin merkezi otorite karşısında güvencesiz bırakılmasında çokça yaşadık. Görünürde yerel seçimler olsa da işleyişte anti-demokratik uygulamalar mevcuttur. Avrupa Konseyi’nin bu kararı ise yerel özerkliği tanımayı ve kararların yerelde yaşayan halklar, gruplar ve dinamikler tarafından daha aktif, demokratik bir şekilde alınmasını teşvik eder. Bu durum kadınlar için de son derece önemlidir, çünkü kadınlar yerelde daha örgütlüdür ve günlük yaşamın içerisinde daha fazla sorumluluk alır. Bir kentte yaşanan su, yol ya da okul sorunu en çok kadınları etkiler. Yaşamı organize eden ve eksikliklerinden doğrudan etkilenen kadınlar olduğu için, yerel yönetimlere katılım ve sorunların yerelde tartışılıp organize edilmesi büyük bir önem taşır” dedi.
Avrupa’da kadın mücadelesi
Dirayet Taşdemir devamında şu ifadeleri kullandı: “Dünyanın neresinde olursanız olun, kadın kimliğinizden dolayı ayrımcılığa uğradığınız, ötekileştirildiğiniz, eşit işe eşit ücret alamadığınız, karar mekanizmalarında yeterince temsil edilmediğiniz ve şiddetle yüz yüze kaldığınız bir gerçeklik var. Mesele bununla nasıl mücadele edildiği ve devletlerin bu konuda ne kadar sorumluluk aldığı noktasında farklılaşıyor. Avrupa’da da Türkiye’de olduğu gibi güçlü bir Kürt Kadın Hareketi örgütlülüğü ve feminist hareketler mevcut, ortak gündemlerde bir araya geliyoruz. Ancak burada ciddi koruma ve savunma mekanizmaları ile yargı süreçleri bulunuyor. Devletin ve sivil toplumun kadınları hem ekonomik hem de hukuki olarak koruma sorumluluğu var. Türkiye’de ise var olan haklar bile elden alınmaya çalışılıyor, erkeklerin insafına terk edilen uygulamalar ve yargılamalarda iyi hal indirimleri öne çıkıyor. Avrupa’da da farklı sıkıntılar olmakla birlikte, kadınları koruyan güçlü bir yargı ve savunma mekanizmasının varlığından söz edebiliriz.”
Kadınlar arası güç birliği
Kadınlar bugün sadece Türkiye ve Kürdistan’da değil, tüm dünyada yükselen bir ivme yarattığını belirten Dirayet Taşdemir, “Toplumsal hareketlerde ve direnişlerde kadınların öncülüğü artıyor. Bu ivmenin kadınlar arası güç birliğiyle daha da büyüyeceğini, geleceğin siyaset yapma biçiminde kadın deneyiminin ve aklının dönüştürücü bir yer edineceğini düşünüyorum” diye konuştu.
HABER MERKEZİ
