ABD Başkanı Donald Trump, Grönland’da Amerikan askeri varlığının kapsamlı bir şekilde genişletilmesine olanak tanıyacak “kalıcı güvenlik kontrolü” konusunda anlaşmaya varıldığını duyurdu
Politico’nun aktardığına göre, Beyaz Saray tarafından taslağı henüz yayımlanmayan anlaşmanın, gelecek hafta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda ABD, Danimarka ve Grönland tarafından imzalanması bekleniyor. Yeni mutabakatın, ABD’ye Grönland’da asker bulundurma yetkisi veren 1951 tarihli antlaşmanın yerini alacağı belirtiliyor.
Kritik mineral savaşında Rusya ve Çin’e karşı hamle
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın aktardığına göre anlaşma, NATO müttefiki olmayan ülkelerin adada askeri üs kurmasını veya asker bulundurmasına engel olacak, ayrıca NATO dışı aktörlerin “kritik maden” ve madencilik sektörlerine yatırım yapmasını engelleyecek. Bu adımların Çin veya Rusya’nın Grönland’da ticari veya askeri bir varlık oluşturmasını engellemeye yönelik olduğu değerlendiriliyor.
Sosyal medya üzerinden açıklama yapan Trump, “ABD’nin ve Grönland’ın güvenliğini sağlamak ve savunmak için gerekeni yapma konusunda tam yetkiye sahip olacaklarını” ifade etti. Buna karşın, yeni anlaşmanın ABD’ye Grönland’ın herhangi bir bölgesi üzerinde egemenlik hakkı tanımadığı ve ABD’ye mülk veya toprak devri içermediği de vurgulandı.
Grönland’da madencilik projelerinin mülkiyeti üzerine Amerika’nın ilgisi, Eylül ayındaki anlaşmadan öncesine dayanıyor. Ocak 2025’te Reuters’ın aktardığına göre, Tanbreez Mining CEO’su Greg Barnes, Amerikan ve Danimarkalı yetkililerin nadir toprak elementleri projesini Çin bağlantılı alıcılara satmaması konusunda ısrarda bulunduğunu söyledi.
Danimarka ve Grönland’dan onay
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen ortak bir açıklamayla anlaşmayı doğruladı. Frederiksen, anlaşmanın Arktik ve Kuzey Atlantik güvenliğini pekiştireceğini belirterek, “Krallığın toprak bütünlüğünü ve Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkını tanıdığını” kaydetti. Başbakan Nielsen ise anlaşmanın Grönland’ın çıkarlarını ve uluslararası işbirliğindeki yerini yansıttığını ifade etti.
Pentagon komuta haritasını değiştirmişti
ABD’nin Grönland’daki mevcut askeri varlığı sayıca az, fakat ABD adada bulunan bir limana askeri gemi yanaştırma hakkına sahip ve Pentagon’a veri sağlayan radar sistemleri nedeniyle Soğuk Savaş’tan bu yana bu bölge ABD ordusu açısından kritik bir öneme sahip.
Pentagon ise geçtiğimiz yıl Grönland’ı Avrupa Komutanlığı’nın sorumluluk alanından çıkararak Kuzey Amerika’nın güvenliğinin temel alındığı Kuzey Komutanlığı’na bağlamıştı. Trump yönetiminin adaya daha fazla erişim talebi aylardır gündemdeyken, Trump’ın geçmişte adaya asker çıkarma ve adayı askeri operasyonla ele geçirme çıkışları, Grönland halkı ile Avrupalı ve ABD’li siyasiler arasında tepkiye yol açmıştı.
DIŞ HABERLER
