Motorinin litre fiyatı 100 lirayı aştı, 50 litrelik bir deponun dolumu 5 bin lirayı geçti. Akaryakıttaki artış, traktörden kamyona, üretimden taşımacılığa ve market sevkiyatlarına, emtia dolaşımının olduğu her alanda maliyetleri katlıyor
17 Eylül’de yapılan 4,62 liralık zam sonrası motorin litre fiyatı İstanbul, Ankara ve İzmir’de 100 liranın üzerine çıktı. Tarlaların ekime hazırlanmasından ekim sürecine, zirai kimyasalların uygulanmasından hasada kadar kullanılan traktörler, sulama pompaları, hasattan sonra ürünlerin taşındığı kamyonlar ve marketlere yapılan sevkiyatlar fiyat artışından doğrudan etkileniyor, yükselen maliyetler fiyat etiketlerine yansıyor.
Yakıt desteği maliyetin yarısına yetmiyor
Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Hasan Murat Kapıkıran’a göre, motorinin 100 lirayı aşmasını, epeydir süren maliyet baskısının üzerine gelen yeni bir psikolojik eşik olarak değerlendirdi. Hasan Murat Kapıkıran, girdilerde ithalata bağımlılığın sürdüğünü, kur artışlarının da üretim maliyetlerine ayrıca yansıdığını ifade etti.
Hasan Murat Kapıkıran’a göre hububatta dekar başına yaklaşık 400 lira olan temel yakıt desteği, motorinin litresi 100 lira olduğunda dört litre yakıt almaya yetiyor. Hasan Murat Kapıkıran, bir dekar hububatın üretiminde yaklaşık 9 litre motorin kullanıldığına göre, desteğin yakıt giderinin yaklaşık yarısını karşılayabildiğini ifade etti.
Hasat ve yeni ekim dönemi aynı anda etkileniyor
Yakıt zamlarının etkisi, tarımsal üretimin türüne ve hasat ile ekim dönemlerine göre çeşitli olabiliyor. Buğday ve arpa gibi geniş arazilere ekilen ürünlerde toprağın işlenmesi uzun süreli traktör kullanımını gerektiriyor. Pamuk, mısır ve şeker pancarında ise ekimden sulama ve hasada kadar farklı aşamalarda yakıt tüketen makineler kullanılıyor.
Hasan Murat Kapıkıran, özellikle sezon başlarında yeterli finansmana ulaşamayan çiftçilerin fide, gübre ve motorini tedarikçilerden vadeli alarak borçlarını hasattan sonra ödemeyi planladığını, ürünlerin beklenen fiyatlarda satılamaması durumunda ise borçların arttığını belirtti. Hasan Murat Kapıkıran, bazı çiftçiler açısından her sezona daha fazla borçla girmenin sonucu olarak haciz, arazi satışı veya üretimden çekilme gibi risklerin yaşandığını söyledi.
Market fiyatlarına gecikmeli yansıyor
Üretim ve taşıma maliyetlerindeki yükseliş, ürünlerin raf fiyatlarının motorinle aynı oranda artacağı anlamına gelmiyor. Yakıtın toplam maliyet içindeki payının yanı sıra stokların ne zaman alındığı, tedarik sözleşmeleri, ürünün piyasadaki miktarı ve rekabet koşulları da fiyatları belirliyor.
Şimşek: Eşel mobil yılsonuna kadar kısmen sürecek
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 16 Eylül’de yaptığı açıklamada eşel mobil uygulamasının yalnızca motorinde yılsonuna kadar kısmen sürdürüleceğini söylerken, 2027’de devam etmeyeceğini ifade etti:
“Gelecek sene, yani ümit ederim ki bu savaş biter. Bizim gelecek seneki bütçe planlamamızda eşel mobilin devamı yok. Bu sene yılsonuna kadar eşel mobil mazotta devam ediyor. Niye mazotta, diğer ürünlerde değil? Çünkü mazot rekabet gücünde önemli bir faktördür. Mazot taşımacılıkta önemlidir. Mazot tarımda önemlidir.”
Kaynak: ARTIGERÇEK
