Borsa İstanbul’daki fon krizi, yüz binlerce yatırımcının parasının neden kilitlendiği sorusundan daha büyük bir tabloyu ortaya koyuyor. 131 fonun tasfiyeye alınmasıyla görünür hale gelen süreçte, milyarlarca liralık portföylerin nasıl büyüdüğü tartışılıyor. Dosyadaki siyasi bağlantılar ise meselenin finans piyasalarıyla sınırlı olmadığını gösteriyor
Borsa İstanbul’da yaşanan fon krizi, birkaç yatırım şirketinin ya da birkaç hisse senedinin hikâyesi olarak anlatıldığında tablonun önemli bir bölümü gözden kaçıyor. Çünkü ortada yüz binlerce insanı ilgilendiren, yüz milyarlarca liralık varlığın tasfiyeye girdiği ve kamu kurumlarının da sürecin içine çekildiği bir tablo var.
Sermaye Piyasası Kurulu’nun 17 Eylül’de aldığı kararla 7 portföy yönetim şirketine ait 131 fonun tasfiye süreci başlatıldı. SPK’nın 23 Eylül’de yaptığı açıklamaya göre bu fonlarda 455 bin 758 farklı yatırımcı bulunuyor. Tasfiye kapsamındaki portföyün büyüklüğü ise analizde yaklaşık 891 milyar lira olarak hesaplanıyor.
297 milyardan 822 milyara
Krizde dikkat çeken ilk veri, fonların büyüme hızında ortaya çıkıyor.
Söz konusu 131 fonun toplam piyasa değeri Kasım 2025’te yaklaşık 297 milyar lira seviyesindeydi. Müdahalenin gerçekleştiği dönemde bu büyüklük yaklaşık 822 milyar liraya çıktı. Yaklaşık 10 aylık süredeki artış 525 milyar lira oldu.
Başka bir ifadeyle fonların büyüklüğü yaklaşık 2,8 katına çıktı.
Burada yalnızca “para arttı” demek yeterli değil. Aynı dönemde bazı düşük halka açıklık oranına sahip ve piyasada sınırlı işlem gören hisselerde olağanüstü fiyat hareketleri yaşandı. Bazı hisselerdeki yükselişlerin yüzde 1100’ün üzerine çıktığı, bazı örneklerde ise çok daha yüksek oranlara ulaştığı belirtiliyor.
En çarpıcı örneklerden biri Tera Portföy Birinci Serbest Fonu’na ilişkin rakam. Fonun 2025 yılında BIST 100’ün yaklaşık yüzde 14,6 yükseldiği bir dönemde yüzde 4 bin 233 oranında getiri gösterdiği belirtiliyor.
Yüzde 14,6 ile yüzde 4 bin 233 arasındaki fark, sıradan bir piyasa hareketiyle açıklanamayacak kadar büyük. Bu nedenle asıl soru “Bu kadar para nasıl kazanıldı?” değil, bu getirilerin hangi hisselerde, hangi işlemlerle ve hangi finansman ilişkileri içerisinde oluştuğu olmalı.
Kap kaç zamanı!
Pusula Portföy Para Piyasası Fonu’na ilişkin rakamlar da büyümenin boyutunu gösteriyor.
Analizde fonun büyüklüğünün 2024 sonunda 188 milyon lira seviyesindeyken Ağustos 2026’da 110,6 milyar liraya yükseldiği belirtiliyor. Bu yaklaşık 588 katlık bir büyümeye işaret ediyor.
Fonun portföyünde repoya dayalı işlemlerin ağırlık kazandığı, bazı işlemlerde düşük likiditeli hisselerin teminat olarak kullanıldığı aktarılıyor.
Tera Portföy Birinci Serbest Fonu’nda ise toplam büyüklük 247,6 milyar lira seviyesine ulaşırken, bunun yaklaşık 52,8 milyar lirasının tek bir düşük likiditeli hisseye yöneldiği belirtiliyor. Aynı zamanda yaklaşık 56,6 milyar liralık başka bir tutarın grup şirketleriyle ilişkili hisselerde toplandığı aktarılıyor.
Bu rakamlar finansal sistem açısından önemli bir soruna işaret ediyor: Kâğıt üzerinde milyarlarca liralık bir varlık bulunabilir; ancak piyasada bu varlığı aynı anda satabilecek yeterli alıcı yoksa, o değer gerçek anlamda nakit değildir.
Fonlardan para çıkışı başladığında sorun da burada ortaya çıktı. Yatırımcıların paralarını geri istemesi, fonların ellerindeki varlıkları satmasını gerektirdi. Ancak düşük likiditeli hisselerde satışların karşılığı bulunamayınca fiyatlar hızla aşağı geldi. Satış baskısı başka varlıklara yayıldı ve borsadaki dalgalanma büyüdü.
Siyaset-finans ilişkisi
Fon krizinin en tartışmalı başlıklarından biri ise finans piyasasındaki işlemlerle siyasi çevreler arasındaki bağlantılar.
Eski bakan ve AKP yöneticisi Fatma Betül Sayan Kaya ile eşi İlyas Kaya’nın Nisan 2026’da Özata Denizcilik hisselerinde alım yaptığı ve Eylül başında satış gerçekleştirdiği ve yaklaşık 163 milyon liralık yatırımın beş ay içerisinde 2,17 milyar liralık nakde dönüştüğü belirtiliyor.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in Kasım 2025’te manipülatif hareketlerin takip edildiğine ilişkin açıklamasına rağmen bağlayıcı düzenlemelerin ve kapsamlı müdahalenin yaklaşık 10 ay sonra geldiği belirtiliyor. Bu süre içerisinde söz konusu fonların büyüklüğü 297 milyar liradan 822 milyar liraya yükseldi.
Fon ve Borsa Soruşturması kapsamında adı geçen holding ve şirketlerin yöneticileri hakkındaki adli süreç sürerken, bazı isimlerin geçmişteki siyasi ve kamu bağlantıları da gündeme geldi. Soruşturmada öne çıkan Pusula Holding’in yöneticisi Muhammed Yarız’ın 2021’de AKP İstanbul İl Gençlik Kolları bünyesinde görev yaptığı belgelere yansıdı. Holding Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Turhan ise 22 Eylül’de tutuklandı. Turhan’ın Bingöl’de yaptırdığı okulun Mart 2026’daki açılışına Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ve Bilal Erdoğan’ın katıldığı AKP’nin internet sitesinde yer aldı. Pusula Yatırım’ın kaynakları Haziran 2026’da 27,5 milyar liraya ulaşırken, Pusula Portföy’ün yönettiği portföy büyüklüğü ağustos sonunda 633 milyar lirayı aşmıştı.
Tera Yatırım Teknoloji Holding’in Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen de soruşturma kapsamında tutuklandı. Tezmen’in babası Oğuz Tezmen, geçmişte bakanlık ve çeşitli kamu kuruluşlarında görev yaptı. Tera Portföy yöneticileri arasında yer alan Erdin Özel’in ise geçmişte AKP Ekonomi İşleri Başkan Yardımcılığı yaptığı belirtiliyor. Soruşturmada Prof. Emre Alkin ve Prof. Kerem Alkin kardeşler de tutuklanan isimler arasında yer aldı.
Hedef Holding yöneticisi Namık Kemal Gökalp gözaltına alınırken, ailesinin geçmişinde Yeni Şafak ve Merkez Bankası bağlantıları bulunuyor. Bulls Yatırım ortaklarından Neslihan Mumcu’nun eşi Batuhan Mumcu ise 2023-2026 arasında Kültür ve Turizm Bakan Yardımcılığı, ardından BTK üyeliği yaptı. Soruşturma kapsamında şirketlerin yöneticileri ve aileleriyle ilgili siyasi ve kamu bağlantıları da adli sürecin yanında tartışma konusu oldu
Krizin yükü kamuya yıkılıyor
Küçük yatırımcıların 455 bin ila 511 bin kişi arasında olduğu belirtilirken, tasfiye kapsamındaki varlıkların yaklaşık 891 milyar liraya ulaştığı hesaplanıyor. Bu paranın tamamının aynı oranda kaybedileceğini söylemek mümkün değil. Tasfiye sürecinde hangi varlığın ne kadara satılacağı belirleyici olacak.
Ancak olası kayıpların büyüklüğünü anlamak için basit bir hesap bile yeterli.
891 milyar liralık portföyün yüzde 10 değer kaybetmesi 89,1 milyar lira, yüzde 20 kaybetmesi 178,2 milyar lira, yüzde 30 kaybetmesi 267,3 milyar lira anlamına geliyor.
Bunlar gerçekleşmiş zararlar değil, yalnızca kaybın ölçeğini göstermek için yapılan senaryolar.
Sorun şu ki piyasa krizlerinde zarar yalnızca yatırımcının hesabındaki rakam olarak kalmayabiliyor. Kriz derinleştiğinde merkez bankası likiditesi, kamu bankaları, düzenleyici kurumlar ve diğer kamu mekanizmaları devreye giriyor.
Türkiye Varlık Fonu ve Ziraat Portföy de krizin ardından borsayı desteklemek amacıyla 23 milyar liranın üzerinde net hisse alımı gerçekleştirdi. Böylece finansal sistemdeki istikrarın korunması için kamu kaynakları da devreye girmiş oldu.
Ödeme planı netleşiyor
Fon krizinde tasfiye sürecine ilişkin ödeme planının ayrıntıları netleşmeye başladı. Toplam büyüklüğü yaklaşık 20 milyar dolara ulaşan ve 450 bini aşkın hesap sahibini ilgilendiren süreçte, önceliğin 1 milyon lira ve altındaki fon paylarının ödenmesine verilmesinin değerlendirildiği bildirildi.
Ödeme sürecinin, soruşturma kapsamında yürütülen incelemelerle birlikte ilerlemesi bekleniyor. Son üç aylık dönem başta olmak üzere fonlardaki hesap hareketlerinin inceleneceği belirtilirken, özellikle fonlardan gerçekleştirilen para çıkışlarının zamanlaması ve tutarları mercek altına alınacak.
Sermaye Piyasası Kurulu konuya ilişkin açıklama yaparak tasfiye edilen fonlarda 17 Eylül’de TEFAS tarafından iptal edilen alım-satım talimat sahiplerine katılma payı oranında ödeme yapılacağını, ayrıca 16 Eylül ve öncesinde gerçekleşmeyen talimatların da tasfiye kapsamında değerlendirileceğini duyurdu.
‘Vurgunların merkezi yaptılar!’
Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları Erzirom il kongresinde yaptığı konuşmada fon krizine ilişkin açıklamalarda bulundu. Türkiye tarihinin en büyük vurgunlarından birinin yaşandığını söyleyen Hatimoğulları iktidarın yaklaşımını eleştirerek şöyle dedi: “İktidar ise sanki bu hırsızlık kendi ülkesinde yaşanmıyormuş gibi davranıyor ve soruları yanıtsız bırakıyor. Bunun sorumlusu denetlemeyen kurumlar, önünü açan siyasiler ve iktidarın önünü açtığı yolsuzluk furyasıdır. Ülkeyi vurgunların merkezi haline getirdiler. İktidar bu vurgunu izliyor. Bu vurgunun başında iktidarın önceki dönemde bakanlık yapan birine dayanıyor. Ucu nereye dokunursa dokunsun araştırılmalı. Türkiye şuan yoksulluğun en dibini yaşayan ülkelerin başında. Asgari ücretle insanlar geçinemiyor. Tarımı, hayvancılığı bitirdiniz. DEM Parti olarak çok netiz. Bu düzen böyle gitmez. Bu düzen değişecek” ifadelerini kullandı.
Hangi şirketlerde tedbir kararı kalktı?
İstanbul’da yürütülen sermaye piyasası soruşturmasında 45 şirket ve 19 fon üzerindeki mal varlığı tedbirleri kaldırıldı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın ilgili kurumlara gönderdiği yazıda, SPK ve diğer kurulların yeni değerlendirmeleri doğrultusunda bazı tedbirlerin kaldırılmasına karar verildiği belirtildi. Tedbiri kaldırılan şirketler arasında Tera Yatırım, Pusula Yatırım, Pusula Finans Holding, Tera Yatırım Bankası, Katılımevim, Türkiye Sigorta, Türkiye Hayat ve Emeklilik, Doğa Sigorta, Astor Enerji ve IC İçtaş gibi şirketler bulunuyor. Tedbir kararının kaldırılan şirketlerin arasında Tera Yatırım ve Pusula Holding gibi iktidara yakın şirketlerin bulunması dikkat çekti.
HABER MERKEZİ
