Friedrich-Ebert-Stiftung, Heinrich-Böll-Stiftung, Ekosfer ve WNISR/Mycle Schneider Consulting ev sahipliğinde yapılan bir küresel tanıtım toplantısında, nükleer sektörünün 2026 yılına dair bir küresel rapor bugün tanıtılacak. Bugün yayımlanan rapora göre nükleer enerjinin küresel elektrik üretimindeki payı son 45 yılın en düşük seviyesine geriledi
Bağımsız uluslararası enerji analistleri grubu tarafından hazırlanan ve eski Japonya Dışişleri Bakanı Kono Taro’nun önsözüyle sunulan Dünya Nükleer Endüstrisi Durum Raporu 2026 (The World Nuclear Industry Status Report 2026 – WNISR2026) sonuçları kamuoyuna Salı günü yapılan basın toplantısıyla açıklandı. Rapor; küresel nükleer reaktör filosu, elektrik üretim rakamları, yenilenebilir enerji ile rekabet, Küçük Modüler Reaktörler (SMR) ve reaktör söküm süreçlerine dair bağımsız ve veri tabanlı analizler sunuyor.
Raporda öne çıkan başlıca bulgular ise şöyle:
Çin dışında üretim geriledi
2025 yılında küresel nükleer elektrik üretimi yüzde 1,1 artarak 2.703 net TWh ile rekor kırsa da rapora göre bu büyümenin tamamı Çin’deki yüzde 7,6’lık üretim artışından kaynaklandı. Çin hariç tutulduğunda, dünyanın geri kalanındaki nükleer elektrik üretimi yüzde 0,2 oranında azaldığı raporda belirtildi.
45 yılın en düşük pazar payı
Nükleer enerjinin küresel ticari brüt elektrik üretimindeki payı yüzde 8,8’e gerileyerek son 45 yılın en düşük seviyesine indiği raporda aktarıldı. 2006–2025 arasındaki son yirmi yıl boyunca 104 yeni santral devreye girmiş ve 106 santral kapatıldığı belirtildi. Bunların 53’ü Çin’de devreye girmiş olup, ülkede hiçbir santral ise kapatılmadı. Dolayısıyla, Çin dışında, aynı dönemde net 55 nükleer tesise varan ciddi bir kapanma süreci yaşandı.
Dünyadaki santrallerin çoğu yaşlandı
Raporda aktarılan verilere göre, 1 Temmuz 2026 itibarıyla 31 ülkede 411 reaktör işletilmeye devam ediyor. İşletilen nükleer santrallerin ortalama yaşı 32,9 yıla yükselmiş olduğu ifade edilirken, 269 reaktör 31 yıl veya daha uzun süredir çalışmaya devam ediyor.
Yenilenebilir enerji sektörü ve üretimi, nükleerden iki kat fazla
Yine aktarılan verilere göre 2025 yılında 510 GW güneş ve 159 GW rüzgar kapasitesi devreye alınırken, küresel net güneş enerjisi üretimi tarihte ilk kez nükleer üretimi tek başına geride bıraktı. Rüzgar ve güneşin toplam enerji üretimi ise nükleerden elde edilen enerjinin iki katından fazlasına ulaştığı paylaşıldı.
Nükleer tesislerin söküm işlemleri yavaş ilerliyor
Raporda dikkat çeken bir başka veri ise, bugüne kadar kapatılan 224 nükleer reaktörün yalnızca 25’inin (yüzde 11) söküm işlemleri tamamlanması. Açıklana verilere göre, bu santrallerden sadece on adedi lisans denetiminden çıkarılmış ve “yeşil alan” olarak rehabilite edilmiş ve yeniden kullanıma uygun hale getirildi
Türkiye de odak ülkelerden birisi
Raporda, Türkiye’deki nükleer gelişmelere de yer veriliyor. Rosatom tarafından inşa edilen Akkuyu Nükleer Santrali’nde ilk ünitenin açılışının 2017’de tamamlanmış olması gerekirken ertelendiği, projenin Rusya’ya olan enerji bağımlılığı tartışmalarıyla birlikte raporda değerlendirildi. Nükleer reaktörün başlatılmamasına karşın rapora göre Türkiye, elektrik ihtiyacının yüzde 43’ünden fazlasını yenilenebilir kaynaklardan karşıladı ve yeni güneş kapasitesi eklemede dünyada 10. sırada duruyor.
Rusya ile Türkiye arasında 2010 yılında imzalanan ikili anlaşma uyarınca, 1. Ünite’nin, gerekli tüm belgelerin, izinlerin, lisansların, onayların ve ruhsatların verilmesinden itibaren yedi yıl içinde ticari işletmeye başlaması koşulu mevcuttu. İkili anlaşmaya göre, Elektrik Satın Alma Anlaşması’nda tanımlanan mücbir sebeplerin bulunmaması durumunda, Rusya’nın elektrik fiyatını yeniden ayarlama hakkı mevcut.
Türk Hükümeti, son gecikmelerin Siemens Energy ile sözleşmesi yapılan ancak teslim edilmeyen ekipmanlardan kaynaklandığını belirtmiş olsa da, bununun mücbir sebep olarak değerlendirip değerlendirmediği net değil. Rapora göre Elektrik Satın Alma Anlaşması’nın içeriği, gizlilik nedenleriyle açıklanmıyor.
İngilizce raporun tamamı için: https://www.worldnuclearreport.org/
HABER MERKEZİ
