Erdîş’te Wan Gölü kıyısında alana kurulan GES, bölgedeki yaşamı tehdit ederken, kuş türlerinin güzergahlarını değiştiriyor
Wan’ın Erdîş (Erciş) ilçesinde kurulan Güneş Enerji Santrali (GES) projesiyle birlikte 26 hektarlık alanın kullanım biçimi değiştirilirken, proje Wan Gölü havzasındaki yaşamsal dengeleri altüst edecek.
Mezopotamya Ajansı’nın haberine göre, Göl havzasında bulunan Erdîş’in Haydarbey Mahallesi’nde Türkşeker’e ait yaklaşık 26 hektarlık alanda GES kuruldu. Proje kapsamında 20 megavat elektrik ve 25,344 megavat pik güç kapasitesine sahip bir tesis öngörülürken, proje için Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) olumlu kararı verildi. 2024 yılında ihalesi yapılan proje, Haziran 2026 yılında faaliyete geçti.
Proje alanı, 117 ada ile 80, 121 ve 465 numaralı parsellerin bir bölümünü kapsıyor. Yaklaşık 260 bin 543 metrekarelik alan, imar planında “Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Dayalı Üretim Tesisi Alanı” olarak güncellendi. GES projesi için ayrılan alanın işletme ömrü ise 14 yıl olarak belirlendi.
Alanın kulanım biçimi değişiyor
İmar planına ilişkin açıklama raporunda, alanın mevcut kullanımında çayır-mera alanları ile eski şeker fabrikasına ait sanayi alanlarının bulunduğu belirtiliyor. Yeni planla birlikte alanın önemli bir bölümü GES alanına dönüştürülürken, 26 hektarlık arazinin kullanım biçimi de değişiyor. GES alanının Wan Gölü’nün kuzey kıyısındaki doğal alanlarla ve Erdîş’in sulak alan sistemiyle aynı ekolojik bütünlük içerisinde bulunması, bölgedeki canlıların yaşam alanları açısından önem taşıyor. Alanın çevresinde sucul canlıların yanı sıra çok sayıda kuş türünün kullandığı habitatlar bulunuyor.
Çelebibağ sazlık alanında birçok türe olumsuz etkisi var
GES’in kurulduğu alana yakın yerde Zilan Çayı’nın Wan Gölü’yle kesiştiği bölgede Çelebibağ Sazlıkları bulunuyor. Bu sazlıklar; sucul canlılar, kuşlar ve balıklar açısından önemli bir yaşam alanı olan 799 hektarlık bir alanı kapsıyor. Endemik balık türü olan inci kefali üreme döngüsü de bu alanda gerçekleşiyor. Söz konusu alan 2016 yılında “Ulusal Öneme Haiz Sulak Alan” olarak tescil edildi.
Çelebibağ Sazlıkları’nda yaklaşık 200 kuş türü bulunuyor. Her yıl göç eden flamingoların yanı sıra akbalıkçıl, gri balıkçıl, turna, angut, ötücü kuğu, yaz ördeği ve pasbaş patka gibi türler bölgede besleniyor ve kuluçkaya yatıyor. Sazlık çevresindeki nemli çayırlarda yabani nane (yarpuz), düğün çiçeği türleri, kan çiçeği ve su kenarı düğün çiçekleri görülürken, kıyı düzlüklerinde tuzcul bozkır bitkileri ve üzerlik otları bulunuyor.
Wan Gölü havzasında göl, sazlıklar, akarsu ağızları, çayırlar, tarım alanları ve kıyıdaki diğer habitatlar birbirleriyle bağlantılı bir ekosistem oluşturuyor. GES projesiyle birlikte alanın kullanım biçiminin değiştirilmesi, bu doğal sistem içerisinde kuşlar ve diğer canlıların kullandığı habitatlar açısından yeni bir tahribatı getiriyor.
Göl havzası ve ötesinde türler üstüne binen kümülatif etki
Proje alanı ve çevresindeki kıyı habitatlarının çok sayıda kuş türü tarafından kullanılması nedeniyle, projenin kuşların kullandığı güzergâhlar üzerindeki etkisi de olacak. Projeyle birlikte kuşların kullandığı güzergâh da değişecek, sulak alan bulamayan göç kuşları açısından, yalnız bu havzada değil fakat göç ettikleri yollar üzerindeki diğer alanlarda da maruz kaldıkları benzer baskılar yüzünden kitlesel kuş ölümlerinin artması olası.
Ayrıca bölgedeki bitki, topraktaki bakteri ve diğer canlı türlerinin birbirleriyle ve su ekosistemiyle olan karmaşık ilişkisi açısından, alanın GES ve diğer projelerle giderek işgal edilmesi bu çeşitliliği baskı altına sokup biyo-çeşitliliği sekteye uğratacak.
Erdîş HES, GES, JES ve kum ocaklarının kuşatmasında: Zîlan Vadisi yok oluyor
HABER MERKEZİ
