DPI’nin Belfast ve Dublin’de düzenlediği değişim programına katılan Gülseren Onanç, İrlanda deneyiminden yola çıkarak barışın toplumsallaşmadan kalıcı olamayacağına dikkat çekti
Demokratik Gelişim Enstitüsü (DPI), 23-26 Eylül tarihleri arasında Belfast ve Dublin’de Uluslararası Karşılaştırmalı Değişim Programı kapsamında İrlanda barış sürecindeki kadınların deneyimlerini tartıştı. Toplantıda, Türkiye’den farklı siyasi partilerin kadın milletvekilleri ve sivil toplum temsilcilerinin yer aldığı heyet, 1998 yılında imzalanan Hayırlı Cuma Anlaşması’nın şekillenmesinde rol oynayan, anlaşmanın uygulanmasını destekleyen ve çatışmalı dönemi deneyimleyen isimlerle bir araya geldiler.
SES Eşitlik, Adalet, Kadın Platformu’nun kurucusu ve Sivil toplum lideri Gülseren Onanç, İrlanda deneyiminden Türkiye’deki sürece, barışın nasıl inşa edileceğine ilişkin izlenimlerini JINNEWS’ten Melek Avcı’yla paylaştı.
2016 yılında da benzer bir programa katıldığını aktaran Gülseren Onanç, bu seyahatte aradan geçen 10 yılda yaşanan değişimleri görme fırsatı bulduğunu belirterek, “2016’daki programımız daha çok bu anlaşmanın nasıl başarıldığı üzerineydi. Şimdi ise üzerinden 28 yıl geçtikten, Avrupa’da ve dünyada bütün bu değişimler yaşandıktan sonra Kuzey İrlanda’daki dengeleri daha iyi anlamamız açısından aydınlatıcı bir program oldu” dedi.
‘En önemli ders barışın toplumsallaşması oldu’
Toplantıda, İrlanda deneyiminden çıkarılan en önemli dersin barışın toplumsallaştırılması olduğunu belirten Gülseren Onanç, Kuzey İrlanda Kadın Koalisyonu kurucusu Jane Morrice’in “Biz anlaşmayı yapmak üzere çok yoğunlaştık, çözümün toplumsallaşması için yeterince uğraşmadık” sözüne dikkat çekti.
İrlanda deneyiminden yola çıkarak Türkiye’deki durumu değerlendiren Gülseren Onanç, şunları belirtti:
“On yıl önce Türkiye’de ciddi bir çatışma yaşanıyordu. 2016’da, kalkışma sırasında ve sonrasında Türkiye’de siyasi bir kaos vardı, bir çatışma süreci yaşanıyordu. On yıl önce benzer bir programa katılan kadınlar olarak İrlanda’da anlaşma sürecinde karşılaşılan zorlukların nasıl çözüldüğünü, nasıl uzlaşı sağlandığını, Katolik ve Protestan kadınların nasıl bir araya geldiklerini, kırılmaların ve ayrılıkların ötesinde kadınlar olarak nasıl bir birliktelik kurduklarını dinlemiştik.”
‘İrlanda’da toplumsal ayrılıklar devam ediyor’
Gülseren Onanç, Kuzey İrlanda’da barış anlaşmasının üzerinden 30 yıl geçmesine rağmen barışın toplumsallaşmaması nedeniyle kalıcılaşması konusunda eksiklikler bulunduğunu da fark ettiklerini ifade etti.
Kuzey İrlanda’da toplumsal ayrılıkların devam ettiğini belirten Gülseren Onanç, şunları anlattı:
“Hâlâ devam eden bir siyasi ayrılık süreci var. Ayrılma talebi olan bir grup var. IRA’nın siyasi ayağı olan Sinn Féin, İrlanda’yla birleşme talebini yükseltiyor. Böyle bir talep var. Kuzey İrlanda’daki iki etnik ve dinî grubun bir araya gelip ortak yaşamı hayata geçirmesi yerine, İrlanda’yla birleşme talebi yeniden gündeme getiriliyor. Halkın yarıya yakınının bu talebi desteklediğinden söz ediliyor. Bu da bize şunu gösterdi: Demek ki çatışmasızlık önemli, silahların bırakılması süreci önemli. Ama eğer barış toplumsallaşmazsa, bütün kesimler tarafından sahiplenilmezse, daha önce yaşanan ayrılıkların ve çatışmaların üstesinden gelinmezse süreç sürdürülebilir olmuyor. Belki şu anda Kuzey İrlanda’da yeniden aktif bir çatışma sürecine geçilmez ama barış anlaşması, Kuzey İrlanda’yı farklılıklarıyla birlikte ortak yaşamı inşa etmiş bir toplum hâline getiremedi. Türkiye’de ise durum çok daha farklı.”
‘Türkiye toplumu daha iç içe’
Türkiye ile Kuzey İrlanda süreçlerini tartışırken aradaki toplumsal farklılıklara da değinen Gülseren Onanç, Türkiye’de toplumun ortak yaşam kültürünün daha güçlü olduğuna işaret ederek şöyle devam etti:
“Bizde sorun, oradaki gibi Katolik ve Protestanların kendi aralarındaki çatışması değil. Düşünün ki orada hâlâ okulların yüzde 93’ü ayrı. Yani okulların yüzde 93’ü ya Katolik ya Protestan. Sadece yüzde 7’si ortak. Bu kadar bölünmüş bir toplumdan söz ediyoruz. Bizim memlekette ise iç içeyiz. Bizi ayıran noktalardan daha çok bizi birleştiren noktamız var. Bizim sürecimizde asıl yapılması gerekenin, şu anda iktidarın antidemokratik uygulamalara son vermesi olduğunu düşünüyorum. Asıl bizi ayıran şeyin bu olduğuna inanıyorum. Burada eğer demokratik bir düzen inşa edilmezse; muhalefet partisinden olanlar, sistemi sorgulayanlar, yolsuzlukların peşinden giden gazeteciler sürekli cezalandırılırsa bizim toplumumuzda gerçek barışı sağlayamayız. Kadınlar Yan Yana grubunun çağrı metninde dediğimiz gibi: Adalet olmadan barış olmaz, barış olmadan demokrasi olmaz, demokrasi olmadan eşitlik olmaz.”
‘Yan yana durmayı başaracağız’
Kuzey İrlanda Kadın Koalisyonu’nun deneyimlerinin Türkiye’de kadınların ortak mücadelesi açısından önemli olduğunu ifade eden Gülseren Onanç, son olarak şunları ifade etti:
“On yıl önce anlaşma sürecindeki kapsayıcı rolünü keyifle anlatan Kuzey İrlanda Kadın Koalisyonu kurucularından Jane Morrice’in ‘Anlaşmaya çok odaklandık, toplumsallaşmayı yeterince önemsemedik’ itirafını anlamlı buluyorum. Şimdi biz kadınların kolaylıkla yan yana gelebildiğimize ve küçük bir grup dışında Türkiye’de Kürtlerin ve Türklerin demokrasi mücadelesini birlikte verebileceğine inanıyorum. Devraldığımız Anadolu’nun kadim bilgeliğini de çok önemli buluyorum. Biz bu topraklarda yan yana durmayı başaracağız. Umarım bize yakışan demokratik bir düzeni de birlikte inşa edebiliriz.”
Demokratik İlerleme Enstitüsü (DPI) hakkında
Demokratik İlerleme Enstitüsü (Democratic Progress Institute – DPI), Kerim Yıldız tarafından kurulan, çatışma çözümü ve demokratik gelişim alanlarında çalışan bağımsız bir sivil toplum kuruluşudur. Barışçıl çözüm süreçlerini desteklemeyi, toplumun farklı kesimleri arasında diyaloğu güçlendirmeyi ve demokratik katılımı artırmayı amaçlayan enstitü; uluslararası deneyimlerin paylaşılması, uzmanlık ve bilgi birikiminin geliştirilmesi, araştırma ve kapsayıcı diyalog platformları oluşturulması yoluyla çatışmaların uzun vadeli ve barışçıl çözümüne katkı sunmaktadır. Türkiye’deki Kürt meselesine yönelik çalışmaları da bulunan DPI, özellikle farklı siyasi partilerden temsilcileri, sivil toplum aktörlerini ve kadınları bir araya getirerek uluslararası çatışma çözümü deneyimlerinin Türkiye’deki çözüm arayışlarına aktarılmasını desteklemektedir. Kadınların barış süreçlerine ve karar alma mekanizmalarına etkin katılımını önemseyen enstitü, diyalog, karşılıklı öğrenme ve toplumsal katılım temelinde demokratik ve barışçıl çözüm yollarının geliştirilmesi için çalışmalarını sürdürmektedir.
HABER MERKEZİ
