Ülkeyi tapulu malı sanan sermaye kesimlerinden Koç Holding’e bağlı Demir Export Sivas Bakırtepe Altın Madeni yüzde 70 büyüyor. Siyanür havuzları ise 1 milyon 166 bin m2 alana yayılacak
K.Bülent Ongun
Koç Holding’in şirketlerinden Demir Export A.Ş. Sêwas’ın (Sivas) Qenxal ilçesinde işletilen Bakırtepe Altın Madeni’nde devasa kapasite artışına gideceği duyuruldu. Şirket tarafından hazırlanan kapasite artışı, yeni yığın liç havuzları ve yeni demir ocağı için Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreci başlatıldı. Başlatılan yeni girişim ile tesisin cevher işleme kapasitesinin yıllık 5,5 milyon tona çıkarılarak madenin 3 kat büyük ölçekli entegre bir tesise dönüştürüleceği belirtildi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na (ÇŞİDB) sunulan “Bakırtepe Altın Madeni İşletmesi Kapasite Artışı ile Mobil Kırma Eleme Tesisi ve Demir Ocağı İlavesi” başlıklı ÇED Başvuru Dosyası incelenerek onaylandı. Maden işletmesi Kangal’a bağlı Eğricek, Elkondu, Pınargözü ve Kalkım köyleri ile Kınalar ve Kayapınar mezralarını kapsamakta.
Yılda 4,5 milyon ton cevher
11 Kasım 2026 tarihinde ÇED kapsamında adeta bir tiyatro gösteresine dönüştürülen “Halkın Katılım Toplantısı” düzenleneceği açıklandı. Bölge halkı yıllardır madenin kapatılması yönünde mücadele yürütürken halkın görüşüne başvurmak sıradan prosedürün bir parçası. Şirketin hem maden hem yığın liç kapasiteleri en az 2-3 katına çıkacak. Toplam 66 milyon ton cevher işleneceği belirtilmiş olması ise bölgenin adeta idam fermanı anlamına geliyor. Faaliyeti süren madenin yıllık cevher üretim kapasitesinin 2,45 milyon ton/yıl seviyesinden 4,5 milyon ton/yıl seviyesine yükseltileceği ÇED raporunda yer alırken, cevher işleme kapasitesi ise yıllık 5,5 milyon ton olacak.
Siyanür havuzları 1,17 milyon m2
Ruhsat süresi olan 12 yıllık işletme ömrü boyunca toplam 66 milyon ton cevher çıkarılacak ve cevherin tamamı, Bakırtepe Altın Madeni İşletmesi sahasındaki ‘Siyanür Yığın Liç’ tesislerinde işlenecek. Doğal yaşamda yıllık 4,5 milyon ton cevher için yaklaşık 48,3 milyon kazı yapılacak. 12 yılda 66 milyon ton cevher için ise 650 milyon ton kayaçları alınan doğal yaşam parçalanarak yerle bir edilecek. Proje dosyasındaki teknik verilere göre, kapasite artışı kapsamında mevcut yığın liç alanları 116, 64 hektar (1 milyon 166 bin 400 m2) alana genişletilecek.
Kırma eleme tesisleri eklenecek
Mevcut sistemde mevcut buluna 7,13 hektarlık “Yığın Liç 1” (L1) ve 59 hektarlık “Yığın Liç 2” (L2) alanları birleştirilerek, farklı bir lokasyonda 50,34 hektar büyüklüğünde “Yığın Liç 3” (L3) alanı daha kurularak, tesiste toplam 3 adet devasa yığın liç alanı ortaya çıkacak. Mevcut 300 ton/saat kapasiteli kırma-eleme tesisinin üretim yükünü karşılamaması nedeniyle, maden sahasına kapasiteleri saatte 300 ton olan 2 adet sabit kırma eleme tesisi ile saatte 200 ton kapasiteli 1 adet mobil kırma eleme tesisi daha ilave edilecek. Çıkartılan kayaçlar kırılıp ceviz büyüklüğünde küçültülerek 10 ila 30 metre yüksekliğinde büyük yığınlar halinde üst üste yığılmaktadır. Yığının üzerine damlama veya yağmurlama sistemleriyle siyanür püskürtülerek atmosferde siyanürle buluşacak.
12 yılda 650 milyon ton kayaç!
Kullanılan siyanürün sızdırmazlık sistemi zamanla delinmesi veya taşması durumunda bölge tamamen zehirlenerek, toprak ve sular siyanüre bulanır. Toplam 1milyon 166 bin m2 alanda yapılacak yığın liç için 12 yılda 650 milyon ton taş ve toprak siyanüre bulanmış biçimde bölge zehirli ve yok edilmiş alanlara dönerken, doğal yaşama ve bölge halkına zehirli bir gelecek miras bırakılır. Ayrıca tesise cevherden ayrıştırılan altının geri kazanılması (metal haline getirilmesi) sürecinde kullanılan üç temel aşama olan yeni ADR üniteleri ve ek solüsyon havuzları ilave edilecek. Yeni demir ocağı alanlarının da projeye dâhil edilmesiyle, madenin kapladığı toplam ÇED alanı ciddi oranda büyüyecek.
Maden sahasında 3 dere!
17 milyon 780 bin m2 ulaşan maden sahası içinde Han Deresi, Yoncalık Deresi ve Çalın Deresi bulunurken, aynı zamanda 1 derece arkeolojik sit alanı olan Molladeresi Höyüğü, maden sahasına 270 metre mesafede olması sermaye uğruna her şeyim gözden çıkarılabildiğini gösteriyor. 2006 yılında Bakırtepe’de altın madeni ve siyanür işletme ruhsatını alan Demir Export Eylül 2013’te faaliyete başlamıştı. itibaren Bakırtepe’de siyanür ile altın çıkarma faaliyetine başladı. Bölge halkı şirkete verilen ÇED onaylarına karşı birçok kez dava açarken, 4 kez yerel mahkemeden ve Danıştay’dan yürütmeyi durdurma kararları verilirken Eylül 2016’da maden Danıştay kararıyla mühürlenmişti. 2023 yılında bir yurttaşın açtığı dava da Danıştay 2025 yılında aldığı kararla ÇED sürecini onaylayarak şirketin önünü tamamen açmıştı.
Maden sahası yüzde 70 büyüyecek
Mevcut durumda 10 milyon 65 bin m2 olan toplam ÇED alanı, projenin onaylanması halinde 17 milyon 780 bin m2’ye kadar genişleyecek. ÇED sürecinin olumlu sonuçlanması ve gerekli tüm yasal izinlerin tamamlanması halinde, devasa boyuttaki bu kapasite artışı projesinin üretim faaliyetlerine 2027 yılı içerisinde başlanacak. Demir Export’un kapasite artışı ve yeni tesis ilavesi için yaptığı başvuruyla aynı gün halkın katılım toplantısının tarihi açıklanmış olması bakanlıkla Koç Holding’in uyumunu göstermektedir. Bakanlık kararına göre ÇED toplantısı 11 Kasım’da bölgede yapılacak.
