ABD Senatosu’na bağlı Yargı Komitesi’nin Suç ve Terörle Mücadele Alt Komitesi, 23 Eylül 2026 tarihinde gerçekleştirdiği oturumda, kolluk kuvvetlerinin yapay zekâ destekli Otomatik Plaka Tanıma sistemlerine bağımlılığını ve bu teknolojinin yol açtığı Anayasal ihlallerle güvenlik açıkları tartışıldı. Yapay Zeka’nın egemen güçler tarafından sorumsuzca kullanılmasına karşı halklar, tepki gösteriyor
Yapay Zeka gözetim sistemleri ve polis teşkilatlarının kurduğu gözetim ağlarının “güvenlik” bahaneleriyle toplumları denetim altında tutması ve sürekli bir izlenme, takip ve dinlenme hali kaygısı yaratması yıllardır halkların hayatına girmiş durumda. Onlarca yıldır Kürdistan’da yurttaşlar sürekli bir polis ve devlet gözetimi altında. Cezaevlerinde kalan tutsakların yaşam alanlarının 7/24 izlendiği kameralar yıllardır tartışma konusudur. Bu uygulamayla tutsakların özel yaşam hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle tutsaklar ve yakınları birçok kez bu uygulamayı protesto etti. Yargı yoluna başvurdu ama uygulama hala sürüyor. Bunun yanı sıra metropollerde de özellikle hak savunucularına yönelik fiziki ve teknik takip tehdidi sürekli hale geldi. Benzer uygulamalar dünyanın dört bir yanında büyük tepkiler alıyor.
Geçtiğimiz yıllardan bugüne Yapay Zekâ teknolojilerinin giderek büyümesi ve yaygınlaşmasıyla kolluk kuvvetlerinin, doğruluğu ve güvenilirliği sürekli tartışma konusu olan bu teknolojileri kullanımı günbegün normalleştirilmeye çalışılıyor. Geçtiğimiz ay İstanbul Üsküdar’da da polis dronuyla parklarda kendi hâlinde vakit geçiren yurttaşlara dönük yapılan dron tacizlerinden, bütün kentlerde yaygınlaşmış ve sürekli fişleme hâlinde olan MOBESE’lerle 7/24 takip durumunu birbiriyle bağlantılı olarak düşünmek gerekiyor.
ABD’de plaka takip sistemleriyle ortaya çıkarılan ve kişilerin günlük rutinlerini bir harita haline getirebilen Flock şirketinin Otomatik Plaka Tanıma sistemleri dün ABD Senatosu’nda tartışma konusu oldu.
“Her An İzlemede: Flock’un Ülke Çapında Yapay Zekâ Gözetim Ağı” başlıklı oturumda sunulan tanıklıklar, yapay zekânın polis tarafından denetimsiz kullanımının masum insanların özgürlüğünü nasıl tehdit ettiğini gözler önüne serdi.
Yapay zekâ hatası yüzünden 13 gün hücrede tutuldu
Oturumun en dikkat çekici tanıklıklarından biri, aynı zamanda oturumun ilk konuşmacısıydı. Florida’da yaşayan Lindsey Isaacs, Ekim 2025’te meydana gelen ve üç kişinin hayatını kaybettiği bir trafik kazasıyla ilgili gözaltına alındı ve kötü koşullarda 13 gün tutuldu. Bu sistemik hak ihlallerinin ötesinde daha büyük bir sorun yatıyordu: Lindsey Isaacs’in bu kazayla hiçbir ilgisi yoktu. Lindsey Isaacs, yapay zekâ destekli Flock kamerasının aracını kaza yerinin birkaç mil ötesinde tespit etmesi nedeniyle gözaltına alındı.
Görgü tanıklarının ve 911 aramalarının, kaza yapan aracın bordo renkli bir Dodge Durango olduğunu belirtmesine rağmen, kolluk güçleri yapay zekâ kamera kaydında gösterilen siyah renkli ve hiçbir hasarı bulunmayan aracı soruşturmanın odağı haline getirdi. Isaacs, Nisan ayında tutuklanarak 13 gün boyunca hücre hapsinde ve azami güvenlikli koğuşlarda tutuldu. Isaacs’in avukatı tarafından aracın kazaya karışmadığını ispatlayan fotoğrafların mahkemeye sunulmasının ardından savcılık suçlamaları düşürdü. Isaacs mahkemede, şu ifadeleri kullandı:
“Gözetim teknolojileri bir boşlukta var olmuyor. Yapay zekâ tarafından toplanan veriler, gerçek insan hayatlarını mahveden soruşturmalara dönüşebiliyor.”
Verilerle oluşturulan gözetim ağı
Mahkemede hak savunucuları ve hukuk uzmanları, yapay zekâ entegrasyonunun klasik plaka okuma sistemlerini kullanan kitlesel bir gözetim aracına dönüştüğünü vurguladı.
- 20 Milyar Aylık Tarama: Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği (ACLU) Kıdemli Politika Danışmanı Chad Marlow, Flock Safety gibi şirketlerin ABD genelinde 120 binden fazla kamera ile ayda 20 milyardan fazla plaka taraması yaptığını paylaştı.
- ‘Araç Parmak İzi’ ve Takip: Yapay zekânın, toplanan devasa veri yığınını analiz ederek araçların marka, model, renk, göçük ve sticker gibi görsel özelliklerini “Araç Parmak İzi” olarak birleştirdiği ifade edildi.
- Özel Hayatın Gizliliği: Bu sistemlerin kullanılmasıyla vatandaşların ibadethanelere, hastanelere, doktor randevularına, siyasi mitinglere veya avukat ofislerine gidiş rotaları ve yaşam rutinlerini haritalandırabildiği aktarıldı.
Institute for Justice (IJ) Temsilcisi Alasdair Whitney, bu sistemlerin yüksek hata oranlarına sahip olduğunu vurguladı. California’nın Roseville bölgesinde yapılan bir incelemede, Flock yapay zekâ sisteminin polise verdiği çalıntı araç uyarılarının yüzde 71’inin hatalı plaka okuması ile yanlış veri ilettiği ve bu durumun masum sürücüleri silahlı polis müdahaleleriyle karşı karşıya getirdiği aktarıldı.
Siber güvenlik açıkları ve yetki dışı kullanım
ABD’de müzik yapımcısı, bilim emekçiliği ve Youtuber’lık yapan ve 2025 yılında Flock sistemlerinin güvenlik açıklarını yakalayan Benn Jordan, tespit edilen ciddi güvenlik zafiyetlerini Senato’ya sundu. Jordan, karanlık web üzerinde satılan kolluk kuvveti hesaplarından kameralardaki fiziksel güvenlik açıklarına kadar birçok zayıflık tespit ettiklerini aktardı. Ayrıca, şifrelenmemiş canlı kamera yayınları aracılığıyla çocuk parkları, bahçeler ve dini merkezlerin iç mekanlarının üçüncü şahıslar veya şirket çalışanları tarafından izlenebildiği ortaya kondu.
Bunun yanı sıra, polisin sistemi yetkisiz amaçlarla kullandığı belgelendi.
404Media’nın haberine göre, 2023 ve 2025 yılları arasında Electronic Frontier Foundation’ın (EFF) yürüttüğü bir araştırmada polislerin yetki arama kutularına yazdıkları rastgele gerekçeler yazdığı tespit edildi. Polisler, arama gerekçesi olarak kutucuklara “LMAO,”(İngilizce ‘gülmekten yarıldım’ gibi bir tabirin kısaltması) “LOL,”(‘Çok güldüm’ tabirinin kısaltması) “Hehe,” “Haha,” “idk, (bilmem)” “blah,” “TBD, (‘daha sonra belirlenecektir’ kısaltması)” ve “vaka numarasını hatırlamadığım hırsızlık beni rahat bırak” gibi şeyler yazdı. Tespit edilenlere göre polisler ayrıca “aptal”, “hay tüküreyim şu arama kutusuna,” “denyo”, “aptal” ve “TUHAF VELET” yazdığı tespit edildi. Aramalarda ayrıca çok sayıda klavyede rastgele tuşlara basılmış girişler görüldü: “asdfg”, “gyghkkghghjkghjk”, “jhjhjkhj”, vb. Bu gerekçelendirme kutucuğunun asıl amacının polislerin vaka araştırmalarında ve takip ettikleri dosyalarda hassas verilere neden ulaştığını denetlemek olduğu düşünülürse, polislerin bu önemli gerekçeyi nasıl umursamadığı detayı önemli.
Görevlilerin arama gerekçelerine “la la la” veya “protestocu tespiti” gibi ciddiyetsiz ifadeler yazarak mahkeme kararı olmaksızın binlerce vatandaşı ve kendi eski eş ve sevgililerini takip ettiği vakalar da mahkemede açıklandı.
Kolluk kuvvetlerinden de yasal sınır çağrısı geldi
Arizona’ya bağlı Pinal İlçe Şerifi Ross Teeple, yapay zekâ destekli sürekli takip ağlarının ABD Anayasası’nın 4. Maddesi’ni (Arama ve El Koymaya Karşı Korunma Hakkı) ihlal ettiğini belirterek ilçesinin Flock sözleşmesini daha önceleri feshettiğini belirtti.
Oturumda, kolluk kuvvetlerinin geçmişe dönük konum verilerine erişebilmesi için arama emri şartı koşan Aşırı Polis Gözetiminden Korunma Yasası (PEEPS) modeli ve yapay zekâ gözetim teknolojilerine yönelik ulusal gizlilik standartlarının getirilmesi talep edildi.
Gözetimin bahanesi yoktur
Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği Kıdemli Politika Danışmanı Chad A. Marlow ise, YZ destekli gözetime dair yürütülen argümanlara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguladı. Toplumsal sorunların giderilmesinden başka hakların sessizce kısılmasına, gözetimin büyük sorunları beraberinde getirdiğini söyleyen Marlow, ifadelerinde şu sözleri kullandı:
“‘Yanlış bir şey yapmıyorsan korkacak bir şeyin yok’ iddiası tamamen temelsizdir. Şöyle bir örnek vereyim: Diyelim ki bir kişi alkol bağımlılığıyla mücadele ediyor ve bir Anonim Alkolikler (AA) toplantısına gitmeye karar veriyor. Hepimiz kabul ederiz ki bir AA toplantısına gitmek uzaktan yakından ‘yanlış’ bir eylem değildir; aksine, hem o kişi hem de bir bütün olarak toplum için son derece faydalıdır.
Fakat bu kişi, yerel yönetimin Otomatik Plaka Tanıma Sistemleri (ALPR) kullandığını ve her Salı akşamı saat 20.00’de düzenlenen AA toplantısına gittiğinde ALPR’nin aracını takip edeceğini, Salı akşamları sürüş rotası örüntüsünün tespit edileceğini ve yapay zekâ yardımıyla o düzenli toplantıya katıldığını —dolayısıyla alkolik olduğunu— çıkarabileceğini biliyorsa, buna gitmekten vazgeçebilir. Devletin veya başka kimsenin alkol bağımlılığıyla mücadele ettiğini öğrenmesini istemediği için bu desteği almaktan vazgeçebilir. Hayat, kasko veya sağlık sigortası şirketlerinin bunu öğrenip poliçe primlerini yükseltmesi riskini göze almak istemeyebilir. Sonuç olarak AA toplantısına gitmez; bu üzücü fakat son derece anlaşılır karar da tüm topluma zarar verir.
Siyasi yelpazenin her kesiminden Amerikalılar; Flock’a, ALPR’lere ve kitlesel gözetime karşı nefes kesici bir tutku ve birlik haliyle ayağa kalkmış durumda.”
78 barodan bakanlığa tepki: Savunma hakkı yapay zekaya devredilemez
HABER MERKEZİ
