Fransa’da okul sistemi protestoları, öğrenciler, çalışanlar, çiftçiler ve sendikaların katılımıyla 800 bin kişilik kitle hareketine dönüştü. İtalya, İspanya, Portekiz, Belçika, Arnavutluk ve Almanya’da da kira, fiyat ve eğitim protestoları yayılıyor
Paris, Milano, Lizbon, Madrid ve Tiran’da, Avrupa genelinde insanlar kemer sıkma politikalarına ve artan yaşam maliyetlerine karşı harekete geçti. Geçtiğimiz hafta sonu Fransa, İtalya, Portekiz, İspanya, Belçika ve Arnavutluk’ta gösteriler düzenlendi; Berlin’de de öğrenciler sokaklara çıktı. En büyük protesto, yaklaşık 800 bin kişinin katıldığı Fransa’da gerçekleşti. Eylemciler fiyat artışlarına, düşük ücretlere karşı önlemler ve eğitime yatırım talep ediyor.
İtalya’da ücretler ve yakıt krizi
İtalya’da da Başbakan Giorgia Meloni hükümetine karşı hoşnutsuzluk büyüdü. Hafta sonu Milano, Torino ve Bologna dahil birçok kentte durgun reel ücretler, yetersiz yatırım ve artan yaşam maliyetlerine karşı protestolar düzenlendi. Kuzeydeki protestoları özellikle öğrenciler büyüterek yaygınlaştırdı; Bologna ve Milano’daki gösterilerde yüksek kiralar da önemli bir rol oynadı. Cuma günü “No Meloni Day” (Meloni’ye Hayır Günü) kapsamında ülke genelinde çok sayıda öğrenci sağcı hükümetin eğitim politikalarına karşı sokağa çıktı.
Fiyat artışlarına duyulan öfkenin güneyde daha belirgin olduğu aktarıldı: Sicilya, Apulia ve Calabria’da çiftçiler ve kamyon şoförleri yüksek yakıt fiyatlarına karşı eylem düzenledi. Eylemlerin tetikleyicisi, 6 Ekim’de tüketim vergilerindeki toptan indirimin sona ermesinin ardından dizel fiyatındaki artış oldu. Protestolar Campania ve Basilicata’ya da yayıldı.
Yol kapatma eylemleri sonucu lojistik sorunları meydana gelirken süpermarketlerde raflar boş kaldı; Fegica benzin istasyonları birliğinin tahminine göre güneyde benzin istasyonlarının yüzde 60-70’inde stoklar tükendi. Protestocular tüketim vergilerinde, vergi kredisinde ve feribot ücretlerinde indirim ve yardımların ödenmesini talep ediyor. Hükümetle yuvarlak masa toplantısı 27 Ekim’den 20 Ekim Salı gününe ertelendi.
Protestocular, hükümetten yazılı taahhüt gelmemesi halinde grevi sürdüreceklerini açıkladı. Ayrıca Meloni hükümetine karşı yeni eylem çağrıları yapan “Movimento 17 ottobre” (17 Ekim Hareketi) adlı yeni bir hareket oluştu. 20 Kasım’da uluslararası grev gününde İtalya’da genel grev planlanıyor. Cumartesi günü Roma’daki gösterileri organize eden CGIL sendika konfederasyonunun Genel Sekreteri Maurizio Landini genel grevi duyurdu.
Portekiz ve İspanya’da konut krizi
Lizbon’da hafta sonu on binlerce kişi artan fiyatları ve konut krizini protesto etmek için sokaklara çıktı. Böylece son haftalarda özellikle İspanya’yı etkisi altına alan protesto hareketi komşu ülkeye de ulaştı. Her iki ülkede de son on yılda kiralar çarpıcı biçimde arttı: Portekiz’deki kira artışı, AB ortalamasındaki artışın iki katıyla yüzde 124 arttı.
İspanya’da aynı dönemde kiralar neredeyse iki katına çıktı. İspanya’da halkların öfkesi Eylül ayında Madrid’de 87 yaşındaki Maricarmen Abascal’ın yaşadığı evden zorla tahliye edilmesiyle patlak vermişti. “Ni una Maricarmen más” (Bir Maricarmen daha yok) sloganıyla ülke çapında büyük gösteriler ve direniş kampları oluştu; Madrid’de Puerta del Sol’un yanı sıra Barcelona, Sevilla ve Málaga’da eylemler yapıldı. Protestolar ise hükümeti krize soktu: Başbakan Pedro Sánchez’in kiracıları daha iyi korumayı amaçlayan iki kararnamesi parlamentoda çoğunluk sağlayamadı. Bunun üzerine 29 Kasım için erken seçim kararı alındı.
Sendikalar ayrıca 11 Kasım’da ülke çapında “makul konut fiyatları” için genel grev çağrısı yaptı. Portekiz’de de özellikle ilk kez kendi evine taşınacak gençler için konut bulmak giderek zorlaşıyor. İspanya’yı örnek alan gençler hem Lizbon’da hem de Porto’da direniş kampları kurdu ve fiyat artışları ile konut sıkıntısına dikkat çekmek için çeşitli eylemler düzenledi.
Belçika, Arnavutluk ve Almanya
Belçika’da Fransızca eğitimde artan eğitim maliyetleri ve kesintilere karşı protestolar düzenlendi. Brüksel’de öğrenciler ve öğretmenler Haziran ayından bu yana harç ücretlerinin 835 Euro’dan bin 194 Euro’ya çıkarılmasına ve eğitim desteğinde yapılacak değişikliklere karşı gösteri yapıyor.
Ekim başında Liège’de çoğunlukla öğrenciler sokağa çıktı. Polis birkaç günde yüzden fazla kişiyi gözaltına aldı. Arnavutluk’ta protestolar önce kötü eğitim koşulları, yüksek eğitim maliyetleri ve kariyer perspektiflerinin eksikliğine karşı başladı. Eylemler, güney kıyısında Jared Kushner’in yatırım yaptığı lüks bir tatil köyü projesine karşı aylardır süren gösterilere dayanıyor. Ekim ortasındaki öğrenci protestolarında göstericiler Başbakan Edi Rama’nın istifasını talep etti.
Protestolar önce Tiran’da şekillenirken ardından diğer kentlere yayıldı. Bu sırada Eğitim Bakanlığı binası ateşe verildi. Polis eylemcilere kauçuk mermi atmaya başlamışken, Türkiye’nin Arnavutluk’a hibe ettiği TOMA araçları da eylem görüntülerine sıkça yansıyıp Türkiye’de de tartışmalara konu oldu.
Berlin’de cumartesi günü yaklaşık 300 öğrenci Kleistpark’ta toplanarak bakımsız okulları ve silahlanma yatırımlarına ayrılmak üzere eğitim bütçesinden yapılan kesintileri protesto etti. Almanya’da bazı okul işgalleri örgütlendi.
Ortak payda
Avrupa’da yayılarak büyüyen eylem dalgalarının altında yatan nedenler ülkeden ülkeye farklılık gösteriyor: Fransa’da eğitim sistemindeki sorunlar, İspanya ve Portekiz’de yükselen kiralar eylemlerin temeli oldu. İtalya’da ücretler ve yakıt fiyatları, Arnavutluk ve Belçika’da ise eğitim maliyetleri öne çıktı.
Ancak eylemlerin arka planında aynı model var: Fiyatlar artarken, konut krizi ve eğitim ile sosyal alanlarda yapılan kesintilerin karşısında Avrupa’nın sağcı rejimleri orduya milyarlarca avroluk kamu bütçeleri aktarıyor. Özellikle gençler geleceklerinin tehdit altında olduğunu düşünerek protestolara birçok ülkede onlar öncülük ediyor. Gençliğin yanında, işçi sınıfının daha geniş kesimleri de hareketlere katılmış durumda.
Kendiliğinden hareketlerin önümüzdeki haftalarda yoğunlaşıp sınıfın yeni kesimlerini harekete geçirip geçiremeyeceği ise tartışmalara konu olmaya devam ediyor. Önümüzdeki haftaların hareketli geçeceği kesin.
Fransa’da protestolar sürüyor: Hükümet sendikalarla görüşecek
DIŞ HABERLER
