2027 bütçesi verileri iktidarın halkın yüksek enflasyon ve dolaylı vergilerle yoksullaştırılırken toplanan kaynakların ise sermayeye ve silah tekellerine aktarılması yoluyla militarizasyonda ısrar ettiğini gösteriyor
2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi Meclise sunuldu. Teklif yakından incelendiğinde iktidarın söylemlerinin aksine eşitsizlik ve miliarizasyon politikalarındaki ısrarı teyit eder nitelikte. Bütçe teklifinde toplam kamu harcamaları 27 trilyon 276 milyar lira, bütçe gelirleri ise 23 trilyon 408 milyar lira olarak hesaplanırken ortaya çıkan 3 trilyon 868 milyar liralık (yaklaşık 3,9 trilyon TL) devasa bütçe açığının Gayrisafi Yurt İçi Hasıla’ya (GSYH) oranının yüzde 3,5 seviyesinde gerçekleşeceği öngörülmektedir.
Bütçe dengesinin dikkat çekici unsurlarından biri, faiz ödemeleri. 2027 bütçesinde faiz giderleri için 3 trilyon 975 milyar lira kaynak ayrılırken bu oran bir önceki yılın faiz başlangıç ödeneğine göre yüzde 45 oranında bir artışa ve toplam bütçe harcamalarının yaklaşık yüzde 14,6’sına denk geliyor. Bütçe açığının net borçlanma yoluyla kapatılacak olması borç-faiz sarmalını büyütmekte ve gelecek yılların toplumsal refahını da şimdiden ipotek altına almaktadır.
Ekonomik büyüme hedefinin yüzde 4,2 ve yıl sonu enflasyon beklentisinin yüzde 21 olarak belirlendiği makroekonomik çerçevede, kamu kaynaklarının kullanım tercihleri iktidarın sınıfsal ve siyasal önceliklerini net biçimde ortaya koymaktadır. Bütçe harcamalarının genel yapısı incelendiğinde; kaynakların kamusal hizmetlerin niteliğini artırmaktan ve toplumsal barışı tesis etmekten ziyade, borç servisine, güvenlikçi politikalara ve sermaye teşviklerine yönlendirildiği görülmektedir.
Savaş için kesenin ağzı açık
2027 bütçesinin en belirgin dönüşümü savunma ve iç güvenlik kalemlerinde gerçekleşti. ‘Terör bölgesel çatışmalar’ı gerekçe göstererek toplumsal sorunları güvenlikçi konseptle baskılama politikalarının yansıması olarak savunma ve güvenlik sektörüne toplam 3 trilyon 454 milyar lira ödenek tahsis edilirken bu kaynağın 2 trilyon 206 milyar lirası doğrudan savunma harcamalarına, 1 trilyon 248 milyar lirası ise iç güvenlik organlarına ayrıldı. Konuya dair dikkat çekici bir başka boyut ise harcama kalemlerinin içyapısındaki niteliksel değişim gibi görünüyor. Milli Savunma Bakanlığı bünyesindeki silah, mühimmat, silah sistemleri ve askeri araç alımlarına yönelik ödeneklerde yüzde 229 gibi olağanüstü bir artış öngörülürken bu durum, bütçenin sıradan bir personel idaresi bütçesi olmadığını savunma sanayii tekellerini ve savaş ekonomisini besleyen bir kaynak aktarım mekanizması olarak kurgulandığını ortaya koymaktadır.
İç güvenlik alanındaki kurumların ödenekleri de bu yorumu teyit eder nitelikte. Bütçede Emniyet Genel Müdürlüğü’ne 716 milyar lira, Jandarma Genel Komutanlığı’na 499 milyar lira ödenek ayrılırken, Milli İstihbarat Teşkilatı’nın sadece personel giderleri 30,3 milyar liraya ulaştı. Güvenlik aygıtına ayrılan bu devasa bütçe devletin toplumsal barış, diyalog ve sosyal adalet söylemleri konusunda şüphe yaratacak niteliktedir.
Halka düşen kandırmaca oldu
Eğitim alanına ayrılan toplam 3 trilyon 747 milyar liralık kaynak (Bütçenin %13,7’si) ve Sağlık alanına ayrılan 4 trilyon 532 milyar liralık toplam kaynak (SGK ve yükseköğretim dahil) ilk bakışta yüksek meblağlar gibi sunulmaktadır. Ancak bu kalemlerin detayları incelendiğinde, kamusal hizmet sunma kapasitesinin ne denli daraltıldığı anlaşılmaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığı’na ayrılan 2 trilyon 459 milyar liralık bütçenin 1 trilyon 794 milyar lirası (%73’ü) doğrudan personel giderlerinden oluşmaktadır. Benzer şekilde Sağlık Bakanlığı’nın 1 trilyon 113 milyar liralık personel harcaması bulunmaktadır. Zorunlu personel maaşları ve cari giderler düşüldüğünde, okulların fiziksel altyapısını geliştirmeye, nitelikli, bilimsel ve parasız eğitim sunmaya kalan yatırım payı son derece sınırlı kalmaktadır. Nitekim muhalefet partileri, eğitim sendikaları ve velilerin okullarda çocuklara en az bir öğün ücretsiz ve hijyenik yemek verilmesi, ulaşım ve barınma giderlerinin tamamen parasız karşılanması yönündeki talepleri bütçe tercihlerinde karşılık bulmadı.
Sosyal yardım ve desteklere ayrılan 1 trilyon 341 milyar liralık ödenek ise toplam bütçenin yalnızca yüzde 4,9’una denk gelmektedir. Yani sosyal devletten ziyade sadaka uygulaması yeni bütçede de yerini buldu.
Kamu kaynaklarının ideolojik yeniden üretim araçlarına dağılımında da bir değişiklik yaşanmadı. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın bütçesi yüzde 31,4 artırılarak 229 milyar liraya çıkarıldı. Diyanet’in bu bütçesi; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı bütçesinin yaklaşık 8,5 katına, Dışişleri Bakanlığı’nın 3,6 katına, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın ise 3,3 katına denk geliyor. Diyanet’in tek başına 193,6 milyar liralık personel gideri; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (107,9 milyar TL), Tarım ve Orman Bakanlığı (96,7 milyar TL) ve İçişleri Bakanlığı (93,3 milyar TL) gibi bakanlıkların personel bütçelerini geride bıraktı.
Gıda fiyatları ve üretici maliyetlerinin arttığı bir dönemde Tarım ve Orman Bakanlığı’nın bütçesinde yüzde 29,3’lük kesintiye gidilerek bütçenin 383 milyar liraya düşürülmesi, iktidarın kamusal tarımsal üretimi ve halkın gıda güvencesini ikincilleştirdiğini bir kez daha teyit etti.
Yoksuldan alıp zengine verecekler
Bütçenin gelir tarafı, militarizasyonun ve faiz ödemelerinin mali faturasının doğrudan işçi sınıfı, emekçiler ve yoksul halk kitleleri tarafından ödendiğini göstermektedir. 2027 yılında hedeflenen 19 trilyon 906 milyar liralık genel bütçe vergi gelirlerinin yapısı, vergilendirmede adaletsizliğin ulaştığı boyutları da gösterdi.
En yüksek vergi gelir kalemi 5 trilyon 681 milyar lira ile Katma Değer Vergisi (KDV) olurken Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) için öngörülen 3 trilyon 284 milyar liralık hedefle birlikte düşünüldüğünde, dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki ezici hâkimiyeti devam edecek. Tüketim üzerinden alınan ve gelir düzeyine bakılmaksızın herkesten eşit tahsil edilen dolaylı vergiler yoksullaştırma kaynağı olmayı sürdürecek.
Buna karşın bütçeden sermaye kesimine sağlanan teşvik ve muafiyetlerin kesintisiz sürmesi öngörülüyor. Reel kesim destekleri kapsamında işveren prim desteği için 351 milyar lira, esnaf kredileri sübvansiyonu için 92 milyar lira, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı teşvikleri için 73 milyar lira ve ihracat destekleri için 65 milyar lira olmak üzere, toplamda 658 milyar lirayı aşan kaynak doğrudan sermaye sahiplerine aktarılacak.
HABER MERKEZİ
