Aralık ayında Güney Suriye’de yürütülen operasyonlar incelendiğinde, bölgenin fiilen İsrail’in askerî kontrolüne geçtiği ve Colani rejiminin buna herhangi bir itirazda bulunamadığı açıkça görülmektedir
Doğan Cihan
İsrail, Esad’ın devrilmesi yerine cihatçı Colani rejiminin iktidara gelmesiyle birlikte Suriye’de “Güney Suriye’nin tampon bölgeye dönüştürülmesi, bölgenin silah ve askerlerden arındırılması” stratejisini esas alarak operasyonlarını sürdürmektedir. ABD’nin arabuluculuğunda Suriye ile güvenlik anlaşması çerçevesinde yürütülen diplomatik görüşmelere rağmen, bu operasyonlar hız kesmeden devam etmektedir.
Suriye ile İsrail arasında, ABD’nin arabuluculuğunda Paris’te 6 Ocak’ta başlayan ve 7 Ocak’ta sona eren iki günlük toplantı ile yeni bir müzakere süreci başlatıldı. Görüşmelerde Suriye heyetine Dışişleri Bakanı Esad Şeybani ile Genel İstihbarat Müdürlüğü Başkanı Hüseyin el-Salameh başkanlık etti. İsrail heyeti ise İsrail’in Washington Büyükelçisi, Netanyahu’nun askeri sekreteri Tümgeneral Roman Goffman ve Ulusal Güvenlik Konseyi’nin geçici başkanı Gil Reich tarafından temsil edildi.
ABD adına arabulucu olarak Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack ile Başkan Trump’ın danışmanları Steve Witkoff ve Jared Kushner yer aldı. Görüşmeler sırasında Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da Paris’te bulunuyor, Fidan’ın yapılan görüşme ve anlaşmadan haberdar olduğu bildirildi.
Taraflar, ABD arabuluculuğunda istihbarat paylaşımı, askerî gerilimin azaltılması, diplomatik ilişkilerin geliştirilmesi ve ekonomik iş birliğini kapsayan bir mutabakat imzaladı. Ayrıca ticari fırsatların koordinasyonu ve olası ihtilafların hızlıca çözümlenmesi için ABD gözetiminde ortak bir iletişim mekanizması kurulmasına karar verildi.
ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan ortak açıklamada, bu mekanizmanın yanlış anlamaların önüne geçmek ve taraflar arasında güveni artırmak amacıyla hizmet vereceği belirtildi. Açıklamada ayrıca, Suriye ve İsrail’in kalıcı güvenlik ve istikrar için çalışma taahhütlerini yeniden teyit ettiği, ABD’nin ise Ortadoğu’da barışın sağlanmasına kararlılıkla destek vereceği vurgulandı.
Öte yandan, İsrail’in ABD gözetiminde müzakereleri sürdürmesine rağmen sahadaki tablo farklıdır. Aralık ayında Güney Suriye’de yürütülen operasyonlar incelendiğinde, bölgenin fiilen İsrail’in askerî kontrolüne geçtiği ve Colani rejiminin buna herhangi bir itirazda bulunamadığı açıkça görülmektedir.
Aralık 2025 boyunca İsrail güçleri, Güney Suriye’de toplam 171 askeri faaliyet gerçekleştirdi. Bu faaliyetlerin 145’i Kuneytra ilinde yoğunlaştı; bu durum Kuneytra’nın İsrail operasyonları açısından hâlen ana odak noktası olduğunu ortaya koymaktadır. Kuneytra’nın ardından Dera ilinde 14, Şam kırsalında 11 faaliyet kaydedilirken, Hama’da yalnızca bir faaliyet gerçekleşti.
Askeri faaliyetlerin niteliği
Faaliyet türleri incelendiğinde kara saldırıları ve askeri sızmaların ilk sırada yer aldığı görülmektedir. Aralık ayı boyunca toplam 60 kara faaliyeti kaydedilmiştir. Bu hareketlilik, özellikle Kunaytra’nın üç kırsal bölgesindeki köy ve kasabalarda neredeyse günlük hâle gelmiştir.
Kunaytra tamamen İsrail güçlerinin kontrolü altındadır; tüm yollar üzerinde kurulan kontrol noktalarında kimlik denetimleri yapılmaktadır. Güney Suriye’de Aralık ayında gerçekleştirilen 60 kara faaliyetine ek olarak, sahada kontrol sağlamak amacıyla 33 geçici kontrol noktası oluşturulmuş ve bu noktalarda kimlik kontrolleri ile aramalar uygulanmıştır.
İsrail güçleri, Kuneytra ve Dera’da Aralık ayında toplam 20 gözaltı operasyonu gerçekleştirdi. Bu operasyonlarda gözaltına alınanlardan 4 kişinin hâlen tutulduğu bildirildi. Aynı dönemde 11 ev baskını yapıldı; baskınların özellikle çobanları ve evlerinde ya da seyahat hâlindeyken yakalanan kişileri hedef aldığı ifade edildi. Ayrıca 11 askeri faaliyet kapsamında arazide ateş açma, sis ve aydınlatma bombalarının kullanıldığı kaydedildi.
Kunaytra, Şam kırsalı, Dera ve Hama semalarında 27 keşif, savaş ve helikopter uçuşu tespit edilirken, bu uçuşlara paralel olarak 9 topçu ve hava saldırısı gerçekleştirildi. Saldırılar, terk edilmiş askeri noktalar, tarım arazileri ve tepeleri hedef aldı.
Bu gelişmeler, İsrail’in Güney Suriye’de askeri sızmaları, fiili durum dayatmalarını ve baskı araçlarını artırarak sürdürdüğünü göstermektedir. Özellikle Kuneytra’da kontrol noktaları, gözaltılar, ev baskınları ve askeri-mühendislik faaliyetlerinde Aralık ayında belirgin bir artış gözlemlenmiştir.
Öte yandan, 8 Aralık 2024’ten bu yana İsrail güçleri tarafından toplam 99 kişi gözaltına alınmıştır. Bunlardan 41’i hâlen gözaltında tutulurken, 54 kişi serbest bırakılmıştır. Serbest bırakılanların çoğu yaklaşık 24 saat gözaltında kalmış, 4 kişinin gözaltı süresi ise altı aya kadar uzamıştır. Ayrıca 8 Aralık 2025’ten bu yana Güney Suriye’deki İsrail askeri operasyonları sırasında 35 kişinin öldüğü bildirildi.
