Yaylalarda yapılaşmaya göz yumup yaylaların yağmalanmasının önünü açın iktidar, Ayder’den sonra Kümbet Yaylası’nda da ‘kentsel dönüşüm’ başlattı. Diğer yandan halk ranta ortak edilirken, bölgede maden istilası genişliyor
K. Bülent Ongun
Dünyanın en önemli ekosistemlerinden olan ve gözümüz gibi korunması gereken Doğu Karadeniz Bölgesi, hemen hemen tüm Türkiye coğrafyasında olduğu gibi cehennem kaçkınlarının işgali altına alınmış durumda. HES’ler, ‘Yeşil’ yollar, madenler, kentsel yağma, orman katliamı, mera işgalleri, yaylalardaki beton yapılaşma ile o müthiş doğada yaşayan birçok endemik bitki ve hayvan türü hızla soyu tüketilmeye başlandı. İnşa edilen barajlar ve yüzlerce boru tipi HES ile doğası tamamen tahrip edilmiş bölgede seller ise can almaya, evleri, bağları, kentleri yerle bir etmeyi sürdürüyor. Diğer yandan Karadeniz suları oksijensizlikten ve kirlilikten adeta ölü bir denize dönüşürken adeta yok oluşa bağlandı. Ayder’de başlatılan ve Kümbet Yaylası’nda sürdürülmek istenen ‘kentsel dönüşüm’ uygulaması ise bölgenin adeta idam fermanı olarak işlev görmekte.
Kümbet’i yağmalayanlar mutlu!
Geçtiğimiz gün Giresun’un Kümbet Yaylası’nda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hayata geçirilmesi planlanan kentsel dönüşüm çalışması başlatıldığı duyuruldu. Halkın da ranta ortak edildiği dönüşüm karşısında bölge halkının da memnun olduğu ifade edildi. Proje ile Kümbet yaylasının “doğal ve kültürel dokusuna uygun, daha düzenli, modern ve estetik bir yaşam ve ticaret alanı” oluşturulacağı açıklandı. Ranta ortak edilen muhtarlar yaptıkları ortak açıklamada, Kümbet’in bölgenin ve Giresun’un önemli turizm değerlerinden biri olduğunu, planlanan kentsel dönüşüm çalışmasının yaylanın geleceğine önemli katkılar sağlayacağına inandıklarını söylemeleri ise dikkat çekiciydi.
‘İş çığırından çıktı’
Kümbet Yaylası! evet adı üstünde burası bir yayla. Bu yaylada kentsel dönüşüme kalkışan iktidarın, yaylayı kente çevireceğinden hiç kuşkumuz yok. Doğu Karadeniz’de ‘imar barışı’na 70 bin başvuru yapılırken, başvuruların büyük çoğunluğu yayla işgalcilerinden geldi. En çok başvuru yapılan yaylalar ise Ayder ve Kümbet yaylalarıydı. Bu yaylalar 1987 yılında Bakanlar Kurulu kararıyla turizm merkezi ilan edilerek yayla özelliğini yitirmeye başlamıştı. Bu karar sonrası yaylalarda yapılaşma patlama gösterdi. Bugün adeta bir kenti andıran Kümbet yaylasında apartmanları bile bir görmek mümkün. Özellikle imar barışı ilan edildikten bu yana tüm yaylalarda yapılaşma inanılmaz boyutlara ulaşırken, adeta bir yağma planının uygulandığı görüldü. Doğal ve Tarihî Değerleri Koruma Derneği Başkanı Dr. Coşkun Erüz İmar Barışı ile ilgili olarak yaptığı bir açıklamada, “İş çığırından çıktı. Burada kamu yararı kesinlikle söz konusu değil. Kıyıları, yaylaları bu şekilde bozan, tahrip eden insanlara bu hakkı veriyor olmak, hukuki adıyla İmar Barışı olsa da bu bir toplumsal barış değil” sözleri yağma sürecini göz önüne seriyordu.
Yağma ‘Sahil Yolu’ ile başladı
Ayder Yaylası’nda yapılaşmaya çözüm olarak TOKİ’nin kentsel dönüşüm projesi büyük ölçüde gerçekleştirildi. Cumhurbaşkanı Recep T. Erdoğan’ın, Ayder için “Kirlettik, rezil ettik” sözlerinin ardından Ayder’de kentsel dönüşüm başlatılmıştı. Ayder projesine övgüler düzülürken, bu sürecin bölgedeki diğer yaylalara da yaymak gerektiği ifade edildi. Bu sözler ‘Yeşil Yol’un ulaştığı diğer yaylalarında yağmalanacağının işaretlerini veriyordu. Yüzlerce kişi kaçak yapılaşmayla sit alanları ve milli park yasalarına muhalefet ettikleri gerekçesiyle davalar açılırken, Ayder’de bulunan 290 binadan 158’i için yıkım kararı çıkmıştı. Ancak yıkım için yapılan ihaleye hiçbir müteahhittin katılmaması nedeniyle yıkım kararı uygulanmadı. Kümbet Yaylası’nda da 13 kaçak yapı durdurulmuş ancak yıkım yapılanmayarak binalar bitirildi. Yıllar önce Karadeniz Sahil Yolu tüm itirazlara rağmen inşa edilmesi sağlanırken, sonuçlarını günümüzde çıplak gözle görebiliyoruz.
Sermayenin ilgisi toplandı
Ordu, Trabzon, Rize, Giresun, Gümüşhane ve Artvin coğrafyalarından altın, gümüş, bakır vd. madenlerin sayıları ise hızla artmakta. MTA raporlarında, özellikle Doğu Karadeniz Bölgesinin Romanya, Bulgaristan, Türkiye üzerinden Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan ve İran’a ve oradan Himalayalara kadar uzanan yaklaşık 7000 km uzunluğundaki “Maden Provensi” içinde yer aldığı belirtilirken sermayenin ilgisi bölgeye çekildi. Ayrıca bölgenin, dünyanın sayılı ‘Türkiye’nin ise en önemli maden kuşağı’ özelliğinde bir bölge olduğu vurgusu yapılarak, maden talanı inanılmaz boyutlara ulaştı.
Bölge siyanürle tanıştı
Doğu Karadeniz bölgesinin tüm illerinde maden alanları açılırken, öne çıkan madencilik ise altın madenciliği ve siyanür havuzlarıydı. Bölgede 1000’i çok aşan sayıda maden lisansı satılmış ve her geçen gün lisans alanları genişletilirken, diğer yandan maden ruhsatları Karadeniz Dağlarının yarısını kaplayacak büyüklüğe ulaştı. Bu girişimlerin tamamı bakir yaylalarda, su havzalarında, ormanların içinde ya da koruma alanları olan sit alanlarında ortaya çıkmakta. Suların tamamı enerji üretim süreçlerinde kullanılmak üzere doğadan koparılırken, doğal yaşamda yerle bir edilip sermaye çıkarlarına aralıksız olarak bağlanmakta.
Kümbet’te altın madeni
Kümbet Yaylası ile Bulancak ve Dereli sınırındaki yaylalar, Koza Altın dahil çeşitli maden şirketlerinin ruhsat ve arama/sondaj sahaları kapsamında yer almakta. Koza Altın, Kümbet Yaylası’nın da yer aldığı Dereli ilçesine bağlı Kızıltaş köyü ile Tepeköy ve Sarıyakup köyleri mevkiinde kompleks cevher (altın, gümüş, bakır, çinko, kurşun) projeleri için süreç devam ederken, halka rant dağıtıp Perşembe Yaylası’nda ortaya çıkan tepkiye benzer bir tepkinin önü alınmak istenmekte. Doğa Karadeniz Yaylaları’ın tamamında maden lisansları dağıtılmış durumda olması ise yaylalarda rantsal girişimlerle yağma ve yıkım süreci kesintisiz devam ettirilmek istendiği izleniyor.
Yol yağmanın ilk adımıydı
Kara ve deniz arasına giren sahil yolu ile derelerin denizle buluşmasının önüne setler kurarak felaketlere yol açıldı. İnsanların denizle bağını koparıp yabancılaştıran sahil yolu, bölgenin kapitalist yağmaya açılmasının ön hazırlıklarından birisiydi. Yolla birlikte bölgede HES’lerle başlayan yağma madenlerle genişleyerek sürerken, Ayder yaylasında ‘kentsel dönüşüm’ gibi ucube girişimler adeta tüm yaylaları kapsayarak ekosistem yerle bir edilmeye başlandı. Yaylalarda yapılaşma genişletilip halka yaylada apartmanlar yapmasının önü açılırken, madenler için yapılaşma ile halka rant dağıtılıp rıza üretilerek halk sessizliğe gömüldü.
