Edebiyatçılar derneği KURDÎWAR Eşbaşkanı Elif Gemicioğlu Yaviç’le derneğin kuruluş amaçlarını konuştuk:
- Kimi zaman çalışmalar dağınık, bireysel çabalarla ve kısıtlı alanlarda yürütülüyor. Bu çalışmaları daha görünür kılmak, bir çatı altında toplamak, kolektif bir çalışmaya dönüştürmek amacı, doğalında bu derneğe ihtiyacı doğurdu
- Bu alanda yazarlık teknikleri; roman, hikaye, masal, derleme vb. çalışma alanlarında ve çeviri, editörlük gibi çalışmalarda etkin olan yazar ve edebiyatçılarımızdan destek alarak atölye çalışması yürütmeyi planlıyoruz
Roni Nasır Kaya
Kürt dili ve edebiyatı alanında hissedilen boşluğu doldurmak, dağınık bireysel üretimleri ortak bir zeminde buluşturmak amacıyla Wan’da kurulan Yazarlar ve Edebiyatçılar Derneği (KURDÎWAR), bölgedeki yazar ve edebiyatçıları aynı çatı altında toplamayı hedefliyor. Uzun yıllardır bireysel çabalarla sürdürülen edebi üretimi daha görünür kılmayı amaçlayan dernek, kolektif bir çalışma kültürü oluşturarak Kürtçe yazının gelişimine katkı sunmayı planlıyor. Kürt dili, kültürü ve edebiyatının korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması için çeşitli projeler hazırlayan dernek, aynı zamanda bir hafıza ve arşiv merkezi olmayı hedefliyor. Yazarlık atölyeleri, edebiyat buluşmaları, panel ve söyleşilerle hem yeni kalemlerin yetişmesine zemin hazırlamak hem de mevcut üretimi güçlendirmek isteyen KURDÎWAR, özellikle gençler ve kadınların edebiyat alanında daha fazla yer almasını öncelikli hedefleri arasında görüyor. KURDÎWAR’ın çalışmalarına ilişkin derneğin eşbaşkanı Elif Gemicioğlu Yaviç’e sorularımızı yönelttik.
- Öncelikle derneğinizin kuruluş hikayesini, hangi ihtiyaçlardan doğduğunu, Serhad bölgesindeki yazar ve edebiyatçıların mevcut durumunu ve bu süreçte sizi dernekleşmeye götüren temel motivasyonları bizimle paylaşır mısınız?
Serhad Kürt Yazarlar Derneği yani KURDÎWAR’ın açılışı, bu alanda hissedilen bir boşluk, bir ihtiyaç sonucu ortaya çıktı. Serhad bölgesinde de diğer bölgeler gibi birçok yazar ve edebiyatçı var. Bu yazarlar ve edebiyatçılar bireysel çalışmalar yürütüyorlar. Kimi zaman çalışmalar dağınık, bireysel çabalarla ve kısıtlı alanlarda yürütülüyor. Bu kısıtlı alanlarda yapılan bireysel çalışmaları daha görünür kılmak, bir çatı altında toplamak, kolektif bir çalışmaya dönüştürmek amacı, doğalında bu derneğe ya da çatıya olan ihtiyacı doğurdu. Tabii derneğimizin amacı sadece kurumsallaşmak değil, aynı zamanda bu alanda yapılan çalışmaların bir hafıza yeri olması, Kürt dili ve edebiyatını koruma, gelecek kuşaklara taşıma görevini de üstlenmeyi amaçlamaktadır.
- Dernek olarak hangi alanlarda çalışma yürütmeyi planlıyorsunuz, özellikle yazarlık atölyeleri, edebi üretim süreçleri ve kültürel etkinlikler kapsamında ne tür faaliyetler gerçekleştirmeyi hedefliyorsunuz?
Derneğimiz Kürt yazarlar ve edebiyatçılar derneğidir. Yani kapsamı geniş bir çalışma alanıdır. Bu alanda yazarlık teknikleri; roman, hikaye, masal, derleme vb. çalışma alanlarında ve çeviri, editörlük gibi çalışmalarda etkin olan yazar ve edebiyatçılarımızdan destek alarak atölye çalışması yürütmeyi planlıyoruz. Tabii bunun yanısıra şiir günleri, edebiyatçılar buluşması, panel ve sempozyum gibi çalışmalar yapmayı planlıyoruz. Bu planlamalar bazen beraberinde farklı çalışmaların da ihtiyaç olduğunu gösterebilir. Biz de buna göre planlamalarımızda değişiklikler ya da artı çalışmalar ekleyebiliriz.
- Derneğinize kimler üye olabilir? Kürtçe edebiyat ve yazın alanında hangi kriterleri esas alıyorsunuz ve üyelik süreci nasıl işliyor? Başvuru değerlendirme aşamasında hangi adımlar izleniyor ve kabul ya da ret kararları hangi ölçütlere göre veriliyor?
Kurumumuza Kürtçe kitap yazan, Kürtçe şiir yazıp yayınlayan, herhangi bir dergi, gazete gibi yerlerde uzun süre yazanlar, Kürtçe editörlük ya da çeviri işi yapan herkes başvurabilir. Kuruma gelip başvuru formu doldururlar. Kurum yöneticilerinin rutin yaptığı toplantıda da üye olmak isteyenlerin formu değerlendirilir ve çoğunluk kabul ederse üye olur. Tabii derneğimizin bazı kriterleri var. Toplumda kabul görmeyecek, suç teşkil edecek, ahlaki olmayan bir suça karışan, özellikle çocuk ve kadına zararı dokunan, Kürt değerlerine saygısızca saldıranların üyeliği hiçbir şekilde kabul edilmez.
- Kürt dili, kültürü ve edebiyatının korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla hangi projeleri hayata geçirmeyi planlıyorsunuz? Özellikle yazarlık atölyeleri, yayıncılık faaliyetleri, dijital çalışmalar ve sözlü kültürün (dengbêjlik gibi) kayıt altına alınması gibi alanlarda nasıl bir yol haritası izlemeyi düşünüyorsunuz? Ayrıca bu projelerde gençler ve kadınların rolü nasıl olacak?
Kürt dili, kültürü ve edebiyatına hizmet eden, bir hafıza ya da arşiv görevini üstlenen aynı zamanda gelecek kuşaklara aktaracak alanlar yaratmayı planlıyoruz. özellikle imkânlar elverdiği kadarıyla Kürtçe’nin Kurmanci, Sorani ve Dimili lehçelerinde yazma atölyelerini açmak, yazarlık programlarını gerçekleştirmeyi planlıyoruz. Özellikle kadınların ve genç yazarların desteklenmesi ve yeni edebi çalışmaların ortaya çıkması çok önemli bizim için.
Bunların yanı sıra Kürtçe kitapların yaygınlaşması için yayıncılık faaliyetlerine ağırlık vermeyi düşünüyoruz. Özellikle çocuk kitapları, kadın yazını ve sözlü kültür ürünlerinin yazıya geçirilmesi öncelikli alanlarımız arasında yer alıyor.
Ayrıca, Kürt dilinin dijital alandaki varlığını güçlendirmek amacıyla bazı çalışmalar yapmayı planlıyoruz. Dengbêjlik geleneği gibi sözlü kültür mirasının kayıt altına alınması da bu kapsamda önemli bir yer tutuyor. Bu dengbêjlik geleneği kaybolmadan, kılamları kayıt altına almayı planlıyoruz.
- Yeni kurulan bir dernek olarak şu ana kadar nasıl geri dönüşler aldınız? Özellikle yazarlar, edebiyatçılar ve genç kesimden gelen tepkiler nasıl oldu? Derneğin kurulmasıyla birlikte, daha önce üretimlerini paylaşamayan ya da destek bulamayan kişiler açısından nasıl bir karşılık gördünüz ve bu durum sizce neyi gösteriyor?
Başta yazarlar ve edebiyatçılar olmak üzere her kesimden insan bu alana çok ihtiyaç olduğunu hatta bu derneğin çoktandır açılması gerektiğini ifade ediyor. Birçok kesim üzerinde; özellikle genç kesim üzerinde heyecan yarattığını ifade ettiler. Mesela şiir yazan var ama iyi mi kötü mü, devam etmesi gerekiyor mu gibi birçok soruda boğulup bunu paylaşacak, destek bulabilecek bir kurum ve kuruluş olmadığı için yıllarca bir köşede duran şiirler var. Aynı zamanda çirok toplayıp ama nasıl yazacağını bilemeyen yazar ve edebiyatçılar var. Kurumu açtığımız gün bile gelip ‘ben de böyle bir çalışma yaptım ama yayınlayamadım. Burası benim için büyük bir fırsat oldu’ diyen çok edebiyatçı ya da yazar adayımız ortaya çıktı.
- Kürtçe’nin bugün geldiği noktayı nasıl değerlendiriyorsunuz? Tarihsel süreçte yaşanan tüm yasaklama ve yok sayılmalara rağmen varlığını sürdürmesini nasıl yorumluyorsunuz?
Kürtçe çok geniş bir dil. Tüm yok sayılmaya, yasaklamalara rağmen hala çok iyi ayakta kalabilmiş. Ama yeni kuşakta dil zayıflıyor, azalıyor. Bir dili yok etmeye ya da koruma altına almama, önünü açmama, kendine demokratik diyen bir devletin ve yetkililerin ayıbıdır. Herkesin anadilinde eğitim alma, her yerde kullanma hakkı var. Kürtlerin de anadilde eğitim hakkı var ve verilmeli.
- Kürtçe dili ve edebiyatının günlük yaşamda daha fazla yer alması için sizce ne yapılmalı?
En başta hepimiz çocuklarımızla ısrarla Kürtçe konuşmalıyız. Kürtçe dili ve edebiyatının önemiyle ilgili pratikte daha fazla çalışma yapmalıyız. Bunlar panel, konferans, söyleşi, çocuk programları ve dijital alanlarda gerçekleşmeli. Tabii önemli bir şey daha var; Kürtlerin yoğun yaşadığı her coğrafyada okul öncesinden üniversiteye kadar anadilde eğitimin verilmesi şart.
