TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Malatya temsilcisi Gülmez adeta bir sermayedar edasıyla Kuluncak’ta NTE rezervinden söz ediyor. Diğer yandan Çin ve Malezya’da yaşanan yıkım gündeminde bile değil
Çin’den sonra dünyanın en büyük ikinci nadir toprak elementi rezervinin Eskişehir’de olduğunun iddia edilmesinin ardından bu defa da Meletî bir kez daha gündeme geldi. Jeoloji Mühendisleri Odası Malatya İl Temsilcisi Mehmet Yunus Gülmez, Kuluncak ilçesinde önemli büyüklükte nadir toprak elementleri rezervinin bulunduğunu iddia ederek, “Nadir toprak elementleriyle son günlerde gündeme gelen ülkemiz ve dünya için önemli bir konu. Resmî açıklamalarda dünyanın en büyük ikinci büyük rezervinin Eskişehir’de olduğu belirtildi. Bunun haricinde şehrimizde Malatya’nın Kuluncak ilçesinde de yapılan çalışmalarda büyük bir rezerv keşfi söz konusu” dedi.
Tesis ‘Malatya’da yapılsın’ çabası
Gülmez, “Bununla ilgili net bir rezerv açıklaması yok ama yapılan çalışmalar aksinin söz konusu olmadığını gösteriyor. Bununla ilgili yapılan çalışmalar Enerji Bakanlığı bünyesinde Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) tarafından yapıldı” sözleri ise çalışmanın olmadığı her alanda benzer bir durumun varlığından söz edilebileceği anlaşılıyor. Nadir toprak elementlerinin işletmesinin Meletî dışına kurulacağı yönünde açıklamada bulunan Gülmez, “Bu konuyu ilk haberleştirdiğimiz dönemde benim tek bir amacım vardı. Bir kamuoyu oluşturmak ve bu tesisi Malatya sınırları içinde yapılmasını sağlamaktı” diye belirtti.
‘Milli-yerli’
Gülmez, adeta Enerji Bakanı gibi süreci ele alırken, bu madenciliğin ve işlenmesinin yarattığı yıkımlar gündeminde yok. Başta Çin’deki Bayan Oba Madeni’nin yarattığı yıkım dünyanın gündemine gelirken, Malezya’da benzer bir süreçte bir nehrin zehirlenmesi de Gülmez’in ilgi alanında değil. Bir sermaye örgütünün yemsilcisi gibi NTE’yi ele alırken, Kulancaklıları bekleyen felaketlere bir bakmak gerekiyor. Diğer yandan Cumhurbaşkanı Recep T. Erdoğan geçen ay yaptığı bir konuşmasında, “NTE madenciliği ve ayrıştırılmasıyla ilgili bilgiyi vermiyorlar” diye belirtirken, ısrarla ‘milli-yerli’ iddiasında bulunulması gerçekleri yansıtmıyor.
Çin’in ‘Bayan Obo’ madeni!
Çin’deki İç Moğolistan’ın Baotou kenti büyük bir ‘yeşil teknoloji’ merkezi olarak niteleniyor. Bu kentin kuzeyinde bulunan ‘Bayan Obo’ madeninde ise Nadir Toprak Elementleri (NTE) ile mineral madenciliği ve ayrıştırması yapılıyor. Dünyanın en büyük “nadir toprak” element ve mineralleri bu bölgede üretiliyor. ‘Temiz ve Yeşil’ dönüşümü iddialarının başlatıldığı 2000’li yıllarda dünya da kullanılan element ve minerallerin yüzde 95’i bu bölgede çıkarılıp ayrıştırıldı. Bayan Obo madeni dünya rezervinin yüzde 70’ini barındırdığı iddia edilmekte.
Kara çamur atık göl
Bölgeyi en iyi tanımlayan en önemli şey Baotou’daki zehirli göl, olan ve bölgede ‘Kara Çamur Gölü’ olarak adlandırılan “atık havuzu”dur. Atık havuzu yani Kara Çamur Gölü 10 km2’yi aşan büyüklükte distopik ve dehşet verici bir ortam olarak aktarılıyor. BBC Muhabiri Tim Maughan bölgeye 2015 yılında yaptığı ziyareti aktarırken, büyük bir şaşkınlık yaşıyor. Maugman zehirli gölden aldığı ufak bir kil parçasının İngiltere’de tahlil ettiğinde ise yüksek radyasyonla karşılaşıyor. Maugman şunları ekeliyor:
“Nadir toprak madenciliğinin etkisini bizzat gördükten sonra, her gün kullandığım cihazlara aynı gözle bakmam imkânsız. Teknoloji şirketleri bizi sürekli olarak güncellemeye, en yeni tableti veya telefonu almaya teşvik ediyor. Ama her şeyin Bautou gibi ufuk çizgisine kadar uzanan korkunç, zehirli bir gölde başladığını unutamıyorum”
Malezya’da nehrin rengi değişti
Diğer yandan, Malezya’nın en uzun ikinci nehri Perak parlak mavi renge bürününce nadir toprak elementi madeni üç haftalığına kapatıldı. Doğal Kaynaklar ve Çevre Bakanı madendeki radyasyon seviyesinin 1 bekereli aşmaması gerekirken 13 bekerel olduğunu söyledi. Diğer yandan tipik sömürgecelik sisteminin işlediği NTE madenciliğinde Malezya’ya üretim süreçleriyle ilgili bilgi Çinli şirket tarafından verilmiyor.
Malezya’da 16 milyon ton rezerv
Türkiye’den önce adımlar atmasına rağmen Malezya’da bu bilgilerden yoksun. Faaliyeti durdurulan madeni işleten Malezya adresli MCRE Resources Sdn Bhd ile Çin devlet şirketi Chinalco ortaklığıyla uç ürün eldesi için liçleme yöntemini kullanıyor. Malezya, 2023’te, 16 milyon tonluk nadir toprak elementi rezervine sahip olduğunu açıklarken, Türkiye ise 14 milyon tonluk rezerve sahip olduğunu iddia etmişti.
EKOLOJİ SERVİSİ
