Kürt müziğinin tanınan isimlerinden Hesen Zirek’in vefatının üzerinden 47 yıl geçti. Hayatın keşmekeşinde büyük bir zorlukla sanatını icra eden Hesen Zirek, yıllarca Kürt halkının acılarını şarkılarıyla dile getirdi. 29 Kasım 1921’de dünyaya gelen Zirek, bazı kaynaklar Rojhilat’ın Seqiz ve Bokan kentleri arasındaki Hermêle köyünde, bazıları ise Rojhilat’in Mukriyana kentinde doğduğunu belirtiyor. Babasının ismi Ebdullah, annesinin ise Emine’dir. Hermêle köyünde ağanın yanında çalışan Hesen Zirek’in babası Ebdullah, çalışkanlığıyla bilindiği için ona çalışkan anlamına gelen “Zirek” ismi veriliyor.
Güzel bir ses, yeni bir hayat
Henüz 11 yaşındayken babasını kaybeden Zirek, annesiyle birlikte Seqiz’e geçiyor. Annesinin evlenmesinden olumsuz etkilenen Zirek, 12 yaşındayken köyüne dönerek, ağanın yanında çalışmaya başlıyor. Şarkı söyleyerek işini yapan Zirek, etrafındakilerinin dikkatini çekmeyi başarıyor. Sesinin güzelliği ağanın kulağına kadar gidiyor. Ağa, Zirek’i divanına davet ederek ondan köydeki şenliklerde şarkı söylemesini istiyor.
Bağdat Radyosu
Köyden ayrılıp şehre giden Zirek, uzun bir süre restoranlarda çalışıyor. Zirek, daha sonra Seqiz’de Mina Xani Erdelan’ın şoförlüğünü yapmaya başlıyor. Qurederê köyünde araçla geçtiği sırada bir çocuğa çarpıp, çoğun yaşamına yitirmesine neden olan Zirek, cezaevine girmemek için Irak’ın başkenti Bağdat’a gidiyor. 1953’te ilk şarkısını Bağdat Radyosu’nda seslendiren Zirek’in sesi çok beğenilir. Bağdat’ta 70’e yakın şarkı kaydeden Zirek’in şarkıları Kürdlerin yaşadığı tüm bölgelere yayılıyor.
Rojhilat’tan İran’a geçti
1958’den sonra bir kez daha İran’a dönen Zirek, Tahran Radyo’sunun Kürtçe biriminde çalışmaya başlıyor. Daha sonra Kirmaşan Radyo’su ile iletişime geçen Zirek, Kirmaşan Radyo’sunda 83 şarkı kaydediyor. Zirek, en iyi şarkılarını Kirmaşan’da geçirdiği iki yıl içerisinde Kirmaşan orkestrası aracılığıyla ve Mucteba Mirzade’nin desteğiyle kaydediyor
Halk sanatçısı
Kürtlerin yaşadığı birçok kenti, ilçesini, köyünü dolaşan Zirek, Kürt halkının yaşadığı acılara tanıklık ediyor. Kürdistan’ın doğasını ve halkının acılarını şarkılarıyla dile getiren Zirek, tüm Kürtler tarafından dinleniliyor. Her ne kadar okuma yazması olmasa da Zirek, seslendirdikleri ve şiirlerini ezberinde tutuyordu.
Newroz Marşı
Hesen Zirek, yaşamı boyunca bin 500 şarkı seslendirdi. Aynı zamanda Nali, Wefayi, Seyid Kamil, İmami, Kurdi, Pirêmerd, Hêmin, Tahir Beg Caf gibi birçok şairin şiirlerini besteledi. Zirek’in şarkıları, Bağdat, Tahran, Kirmaşan, Tewrêz, Kerkük, Musul, Mahabad radyolarında yayınlandı. Şarkıları Bokan, Bane, Mahabad, Silêmani, Hewlêr, Musul, Bağdat, Kerkük ve Kürdistan’ın onlarca köy ve ilçesinde dinlenildi. Sözleri Piremêrd’e ait olan Newroz Marşı, Zirek’in en tanınan eserleri arasında yer alıyor.
Kendi çayhanesinde…
Uzun bir süre Rojhilat’ta kalan sanatçı Meriwan yolu üzerinde açtığı çayhanesinde, gelen müşterilerine şarkı seslendiriyordu. 1971’de kanser hastalığına yakalanan Zirek, bir yıl yaşam mücadelesi verdikten sonra 26 Haziran 1972’de hayata veda ediyor. Zirek’in cenazesi vasiyeti üzerine Urmiye’nin Bokan kentinde toprağa verildi. Sanatçı Rewa Cemal, Hesen Zirek’e ilişkin şunları söylüyor, “Hesen Zîrek, Kürt müziğinin sanatında yeşermesine neden oldu. Zirek’in müzikleri, sesi hala kulaklarda yankılanıyor” dedi.
Türkçeleştirilen şarkıları
Zirek’in, “Ey Niştiman” marşı Ruhi Su tarafından “Ankara’nın Taşına Bak” olarak Türkçe seslendirdi. “Yallah Şoför” İbrahim Tatlıses tarafından seslendirildi. “Nesrin “Emrem Bahare” Celal Güzelses tarafından “Ağlama Yar” isimiyle Türkçeye çevrilen parça daha sonra Tenekeci Mahmut ve İbrahim Tatlıses tarafından seslendirildi. Özcan Deniz’in bir albünde “Çavuz Kızı” ismiyle seslendirdiği ve anonim olarak kayda geçirdiği “Chawt Cwana Leyla”, Candan Erçetin’in 2005 yılında çıkardığı bir albümde yer alan “Aman Doktor” ve Yavuz Bingöl tarafından “Ağlama Yar” ismi ile çevrilen “Nesrin Emrim Bihare”
