Manisa’nın Soma ilçesinde İmbat Madencilik tarafından işletilen ocakta meydana gelen göçükte 5 işçi yaşamını yitirdi. 2013’ten bu yana Türkiye’de madencilik işkolunda yaşamını yitiren işçilerin sayısı bin 272’ye yükselirken, son 13 yılda Manisa’da meydana gelen iş cinayetlerinde en az 355 kişi yaşamını yitirdi. Bunca iş cinayetine rağmen hiçbir sorun çözülmezken, maden sektörü işçileri ölüme terk ediyor, maaşlarını vermiyor, koşullarını düzeltmiyor, kazaları önleyici önlemleri almıyor
12 yıl önce 301 maden işçisinin yaşamını yitirdiği Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. faciasıyla bilinen Manisa’nın Soma ilçesinde dün bir kez daha maden kazası meydana geldi. İşçilerin iş sağlığı ve güvenliği eksikliklerine karşı işletme yönetimini uyarmasına rağmen, göz göre göre meydana gelen kazaların, iş cinayeti olarak nitelendirilmesinin temel nedeni de budur. İşletmelerin kâr paylarını olabildiğince yüksek tutmak için düzenli bakım; tam iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almadıkları, bunu yapmamalarına karşı da hiçbir gerçek yaptırıma maruz kalmadıkları koşullarda işçilerin sağlığı ve canı düşürülen maliyetlerden birisi olarak ortaya çıkıyor.
2013 yılından bu yana Türkiye’de meydana gelen kazaların tamamında, katledilen işçilerin yüzde yetmişinin göçük ve ezilme, zehirlenme ve boğulma kaynaklı olduğu belirtildi. Maden işçisi cinayetlerinde birinci sırada olan Manisa’nın hemen ardından Zonguldak geldi. İşçi ölümlerinin en büyük kısmı linyit ve taş kömürü ocaklarında katledilirken, sıralamada bunun hemen ardından mermer, krom ve bakır madenleri geldi. Özellikle 2010 yılından bu yana sürekli artan, yayılan ve önümüzdeki yıllarda daha da yayılmak üzere devletin “Süper izin yasası” gibi yasal zemin hazırlıkları yaptığı madencilik sektörünün aldığı işçi canının yanında ekolojik yıkımı da söz konusu. İşçiler madenlerde yıllardır öldürülüyor, hayatta kalabilenler ise maaşlarını alamıyor. Doruk Maden işçilerinin en bilinen mücadelesiyle birlikte 2013’ten bu yana kırkın üzerinde madenci grevi olduğu tahmin ediliyor.
Maden ve enerji sektörünün toprak gaspları, ekolojik yıkım
Türkiye’de yılda üretilen bin 61 milyar ton maden atığı, doğanın metabolizmasında oluşan geri dönülemez yarılmanın fiziksel kanıtı. Bu ekolojik yıkım süreci, vahşi emek sömürüsüyle iç içedir: Belgelenen iş cinayetleri de, sermayenin emek sömürüsünü ortaya koyuyor. 13 Şubat 2024’te Erzincan İliç’te meydana gelen ve yine 9 işçinin katliamıyla sonuçlanan Çöpler Altın Madeni’ndeki liç yığınının çökmesi, yalnız 9 işçinin canını almamış, aynı zamanda milyonlarca metreküp siyanürlü atığın bölgenin tamamına bulaşmasına, bu zehirli atığın yaklaşık 300 dönümlük bir araziyi kirletmesiyle sonuçlanmış, zehirli atığın Çöpler Deresi üzerinden Fırat Nehri’ne, oradan bütün havzaya aktığı düşünülüyor. Bu yalnızca bir yıkım örneği. Maden ve petrol arama faaliyetleri için yapılan her hidrolik kırma, karot alınarak yapılan her araştırma, yereldeki halkın rızası ve izni olmadan yapılan her tür maden faaliyeti sonuç olarak hem ormansızlaşmayı körüklüyor, hem köylüyü topraksızlaştırarak köylü nüfusunun bir tür dolaylı yerinden etmeyle metropollere göçe zorlanmasıyla sonuçlanıyor ve köylülerin hızlı şehirleşmesiyle güvencesiz işlere zorlanmasına neden oluyor.
Maden işletmelerinin yarattığı ekolojik yıkım yalnız uzak coğrafyalarda gerçekleşen, zamanla kendi kendine düzelebilecek yıkımlar değil. Türkiye, Kongo ve benzeri ülkelerdeki madencilik faaliyetleri, ne ücret güvenliğinin, ne de iş sağlığı ve güvenliğinin olduğu sektörler. Madendeki siyanür ve diğer toksik maddelerin toprağa ve havaya yayılmasının yanında, maden işçisinin bedenindeki yıkıma da işaret etmek gerek. İlkay Nişancı’nın yönettiği ve Aslı Odman’ın sunduğu “Yavaş Ölüm” isimli belgesel, Elbistan’daki termik santrallerin 40 yıllık bir süreçte saçtığı ölümü anlatırken, yağan külün evlere getirdiği ölümü de anlatıyor. Buna göre, madenler ve çevre yıkımını meydana getiren faaliyetler ekolojik yıkımı yalnız “dış dünyada” değil, doğrudan emeğiyle bu faaliyeti gerçekleştiren işçinin bedeninde de gerçekleştiriyor. Madencilerin yıllarca yeraltında kömür veya diğer madenleri çıkarmak için harcadıkları yalnız kas gücü ve zaman değil, aynı zamanda ömürleri oluyor, bu da ekolojik yıkımın bir boyutu olarak görülüyor.
Soma: İşçi mezarlığı, maden çukuru
Polen Ekoloji Kolektifi’nin hazırlayıp geçtiğimiz aylarda yayınladığı “Ekstraktivizmle Mücadele Raporu’nun” Manisa başlığında, Manisa ilinin genelinde 2013 – 2025 yılları arasındaki döneme yönelik İş Güvenliği ve İşçi Sağlığı Meclisinin (İSİG) derlediği ‘madenlerdeki iş cinayetleri tarihleri’, ‘sorumlu maden şirketi’, ‘çıkarılan madenin cinsi’ veriler paylaşıldı. Paylaşılan bilgilere göre son 13 yılda sadece Manisa’da 350 işçi, iş cinayetlerine kurban gitti. Kolektifin paylaştığı raporda sadece Manisa ilinde birçok ormanlık alanda, yerleşim yerleri ve tabiat parklarının sınırında maden ihalesi, yeni maden projeleri ve çok boyutlu yıkıma neden olacak mega maden sahaları bulunuyor. Güncel verilerle ele alındığında madenlerde iş cinayetleriyle katledilen işçi sayısı 355 olarak görünüyor. İmbat Madencilik, 301 işçinin hayatını kaybettiği 13 Mayıs 2014 Soma Katliamı’nın yaşandığı ocağa yakın mesafede faaliyet gösteriyor. İşletme, 2013’ten bugüne, son göçükle birlikte toplam 16 iş cinayetine sebep oldu.
İmbat Madencilik’te son durum
Bu sabah Manisa Valiliği, meydana gelen göçükte 3 işçinin daha cansız bedenine ulaşıldığını bildirdi. Valilikten yapılan açıklamada, maden göçüğünde sürdürülen arama kurtarma çalışmalarının sonuçlandığı belirtildi. Göçük altında kalan işçilerden beşi bu iş cinayetinde yaşamını yitirirken, kurtarılan iki işçiden birinin hastanedeki tedavisi devam ediyor. 1 Ekim’de meydana gelen göçüğün ardından, olaya ilişkin yürütülen soruşturma kapsamında ilgili firmanın genel müdürünün de aralarında bulunduğu 9 kişi gözaltına alındı.
Soma’da maden ocağında göçük: Yaşamını yitiren işçi sayısı 5’e yükseldi
HABER MERKEZİ
