Gülcan Kılagöz
Ego, yani benlik duygusu kavramı herkeste var olan bir durumdur ve insanın yapı taşlarından biri diyebiliriz. Olumsuz bir davranış olarak tanımlansa da, aslında ego her insanın kişiliğinde bulunan fakat kontrol altında tutulması gereken bir kavramdır. İnsanın ruhsal yapısının en temel üçlüsü olan; id (alt bilinç), ego (benlik), süper ego (üst benlik) kişilik dengemizi yaratmasını sağlıyor. Eğer egomuz, id ve süper egomuzu dengede tutma konusunda başarılıysa bu bizim karakterinizin en sağlam yanı diyebiliriz. Kendilerini her şeyin üzerinde gördükleri için egoist olarak alınan kişiler, benlik duyguları konusunda bir denge kurmayı başaramayan insanlardır.
Ancak ego, egoistliğe döşünce kişiye zarar veren bir hal alıyor. Çoğu insan egoist olduğunun farkında bile değil. Öncelikle sorunun aşılması için farkında olmak gerekir. Bir insanın egoist olduğunu anlamak hiç de zor değil. Kendisiyle ilgili sürekli bir takım özelliklerden bahseden bireyler egoist olarak tanımlanır. Egoist insanlar, her şeyi kendi çıkarı için yapar. Kendilerinin eşi benzeri olmadığına inanır. En çok kullandıkları kelimeler “ben, benim, bana, benim için, bence” ve türevleridir. Aslında insanların büyük bir çoğunluğu “ben egoist değilim” cümlesini her fırsatta kullanır. Ancak bu cümleyi kurmak egoistleri ele verir. Egoistliğin en büyük özelliği ben ile başlayan cümleleri kurmasıyla bilinir. Egoist bireyler, olabildiğince gururlu, öfkeli, kindar ve kibirlidir, bencil sempatiden de empatiden de yoksundur. Kendi dışındaki bütün insanları iyi olarak anlatmayan ve tanımlamayan egoistler, insanların eşitliğine inanmaz, kendileri daima diğerlerinden üstün ve iyi bulur. Kendi isteklerini her şeyin üzerinde tutar, “ben istiyorum, ben yapıyorum, ben iyiyim, ben böyle düşünüyorum” gibi cümlelerle, ne kadar egolu olduklarını açıkça gösterirler.
Mesela egoistlik “ben sizden üstünüm”, “ben basit biri değilim”, “beni küçümsemeyin” psikolojisinin getirdiği bir durum olarak da tanımlanır. Yani ego kişide, farklı özellikleri oluşundan değil, eziklenme kompleksinden doğan bir durum. Genelde egosu yüksek kişiler küçük, başarısız, beceriksiz olmadığını ispatlama çabasına girer ve sürekli kendinden bahseder. Egoistlik kişinin kendisini olduğundan büyük görme, ya da kendini devamlı öne çıkartma durumuna olarak da yorumlanabilir. Egoist denildiğinde akla gelen kavramlardan bir diğeri de narsizm. Psikolojinin ve psikanalizin başlıca konu edindiği iki kavram narsizm ve egoizm, kişilik sorunu olarak ele alınır. Özellikler bakımından egoistler ile narsistler arasında büyük benzerlik olduğunu söyleyebiliriz.
Ben demekten vazgeçmek gerek
Egoistlik çoğunlukla sosyal hayatı etkiliyor ve kişinin kendisine zarar veriyor. Ego duygusunu yenmenin ilk adımı tevazudur. Yani alçakgönüllü insanlar hiçbir zaman ego sahibi olmazlar. Farkında olarak ya da olmayarak egolarına yenik düşen bu insanlar için çözüm yolu “ben” kelimesinin yerini “Sen, siz, biz,” kelimesi almalı. Ego öyle yok etmeniz gereken bir şey değil öncelikle bu gerçeğin farkına varmalı, sonrasında “hep ben” demekten kurtulmaya çalışmalısınız. Kullandığınız cümlelerdeki özne ben olduğunda, dikkatli davranmalı, kendinizi ön plana çıkarmaktan vazgeçmelisiniz. Kibir, üstünlük gibi olumsuz duygulardan uzaklaşmaya çalışmakta fayda var. Mesela birilerini küçümseyerek kendinizi büyütme fikrinden vazgeçmeli, bir yandan benliğinizi hissederken bir diğer yandan da dünya üzerindeki milyarlarca insandan sadece bir tanesi olduğunuzu aklınızda bulundurmanız işe yarayabilir.
Egonuzu doğru seviyede tutmayı öğrenmek daha iyi hissettirdiği gibi kişiyi daha sosyal biri haline dönüştürecektir. Gerçek benliği kazanmak için etrafınızdaki insanların da değerli bir birey olduğunu veya olabileceğini inanmanız gerekir. Bu şekilde, zamanla ego duygunuzu yenebilirsiniz. Egosuz olan, sağlıklı bireylerin ruhsal hastalıklara kolay kolay yakalanmadığı tespit edilmiş. İnanmak değişim ve dönüşümü beraberinde getirir. Yeter ki inanın.
