Heinrich Böll, 1972 yılında Nobel Edebiyat Ödülü’ne layık görüldü. Böll, 16 Temmuz 1985 günü yaşamını yitirdi
Hazar Aksoy/İstanbul
Benim yaşımda olanların hemen hemen hepsinin çocuğu ve hatta torunları vardır herhalde. Ancak bugünlerde evlenenlerin birçoğu “böylesi bir dünyaya çocuk getirip, getirmemeyi” çok yoğun bir şekilde tartışıyorlardır doğal olarak.
Biraz önce okumayı bitirdiğim kitabın adı, “Yolcu, Sparta’ya Varırsan Eğer”. Kitabın yazarını -henüz bilmeyenlere- biraz tanıtayım: Heinrich Böll, Almanya’nın Köln şehrinde 1917 yılında doğdu. 1924 yılında okula gitmeye başladı. 1937’de liseyi bitirdi. 17 yaşında şiir yazmaya başladı. 1938 yılının sonbaharında çalışma kampına, bir yıl sonra da askere alındı.
Piyade olarak, doğu ve batı cephesine gönderildi. 1945 yılının Nisan ayından Eylül ayına kadar, İngilizlerin ve Amerikalıların elinde savaş esiri oldu. Savaş bitip Köln’e döndükten sonra, hem üniversite öğrenimini sürdürdü, hem çalıştı. 1947 yılında ilk kısa öyküsü “Haberci”, sonra ilk romanı “Ademoğlu Neredeydin?” yayınlandı. Eserlerinde II. Dünya Savaşı’nı, özellikle de insanların nasıl savaştıklarını, savaşın yıkıntılarını ve acılarını anlattı.
“Ve O Hiçbir Şey Demedi” adlı en ünlü romanını yazarken aklında tek bir gerçek vardı. Savaş yanında yoksulluk ve zor koşullar getirmiş, hayatını değiştirmişti. Mayına bastığı için yaralanan dizini iyileştirebilmek için para gerekliydi. O yüzden Böll, beş gün evden çıkmadan bu eseri yazdı. Yayınevinden aldığı para ile de dizini eski hale getirmeyi başardı ve yazar olarak kariyeri devam etti.
Daha sonra yazdığı “Babasız Evler” adlı romanını, kendi babasını yitirmesinin ardından değil; ama çevresinde savaş yılları sonrasında acı çeken onlarca çocuğu gördükten sonra yazmıştır. Kendisi, savaş sonrası koşullardan, yoksulluk, açlık ve hastalık gibi sıkıntılardan hem kendi geçtiği, hem de çevresinde bu durumlardan acı çeken birçok insan gördüğünden, hiçbir zaman çocuk sahibi olmak istemedi ve kendi deyimiyle “Böyle bir dünyaya çocuk getirilir mi” dedi.
Başta -1972 yılında- Nobel Edebiyat Ödülü olmak üzere, birçok ödül kazanan ve PEN’in hem Almanya hem de Uluslararası Bölümü’nde başkanlık yapan Heinrich Böll, 16 Temmuz 1985 günü yaşamını yitirdi.
Böll’ün herhangi bir eserini henüz okumadıysanız, size önereceğim eserlerinden kimilerinin isimleri şöyle: Trenin Tam Saatiydi, Âdemoğlu Neredeydin?, Ve O Hiçbir Şey Demedi, Babasız Evler, İlk Yılların Emeği, İrlanda Güncesi, Dokuz Buçukta Bilardo, Savaş Çıktığında ve Savaş Bitince, Bir Görev Seyahatının Sonu, Fotoğrafta Kadın da Vardı, Katharina Blum’un Çiğnenen Onuru, Dört Oğluma Mektup ya da Dört Bisiklet, Melek Sustu, Solgun Köpek…
