Suriye’de HTŞ’nin 8 Aralık 2024’te yönetime gelmesinden bu yana, aralarında 29 çocuğun da bulunduğu 650 kadın; savaş kalıntıları, silahlı saldırılar, mezhepsel saldırılar, aile içi ve toplumsal şiddet gibi farklı nedenlerle yaşamını yitirdi
Baas rejiminin çökmesinin ardından küresel güçlerin de desteğiyle Suriye’de bu kez cihatçı ve kadın düşmanı bir zihniyet iktidara oturtuldu. 2024 yılının son ayında yaşanan bu gelişme, Suriye’de uzun yıllar baskı, zulüm ve katliam altında tutulan kadınlar açısından, değişen şeyin sadece isimler olduğunu bir kez daha gösterdi.
Kuzey ve Doğu Suriye’de devrim sürecinde kadınlar çok önemli kazanımlar elde etti. Baas rejiminin ağır enkazına rağmen, bu bölgede kadınlar adeta küllerinden doğdu ve devrimin tam merkezinde yerini aldı.
2025 yılına girilirken Suriye’de kadınlar, mücadeleyi her zamanki gibi ülke geneline yaymayı, kadın kazanımlarını artırmayı ve kadınları hayatın merkezine yerleştirmeyi hedefledi.
Ancak Suriye’de iktidara getirilen bu cihatçı yapı, söz konusu hedeflerin önündeki en ciddi engellerden biri olarak durdu. İktidarda bir yılını geride bırakan HTŞ, kadın haklarından hiç söz etmedi; oluşturulan geçici yönetimde kadınlara yer vermedi. Suriye’de kadın katliamlarını azaltmak yerine, kadınlara yönelik şiddeti teşvik etmeyi sürdürdü. Geçici yönetimde Adalet Bakanlığı’na atanan Şadi El Veysi’nin kadın katili olduğunun ortaya çıkması da bu tabloyu ağırlaştırdı.
Suriye’de iktidar değişiminden kaynaklanan güvenlik boşluğunu fırsata çevirmeye çalışan Türk devleti de 2025 yılı başında Suriye’ye, özellikle de Kuzey ve Doğu Suriye’ye yönelik saldırılarını artırdı. Bu saldırılarda ilk hedef alınanlar ise kadınlar oldu.
Ocak
2025’in ilk iki ayına Tişrîn Barajı ve Qereqozaq Köprüsü direnişi damgasını vurdu. Tişrîn Barajı’ndaki direniş nöbetlerine kadınlar öncülük etti. Türk devleti, direnişi kırmak amacıyla sık sık nöbete giden konvoyu hedef alan saldırılar gerçekleştirdi.
8 Ocak’ta Tişrîn Barajı’na giden konvoya yönelik bombardımanda, Zenubiya Kadın Topluluğu yöneticilerinden Kerem Ehmed Şehabî El Hemed katledildi.
11 Ocak’ta Dêrik’in Koçerat bölgesine yönelik bir saldırıda, Kongra Star yöneticilerinden Şehnaz Omer katledildi.
19 Ocak’ta PYD Genel Meclisi, işgalci Türk devletinin Tişrîn Barajı’nda düzenlediği saldırıda, partinin Genel Meclis üyesi ve Qamişlo Ofisi Eşbaşkanı Menice Haco Heyder’in şehit düştüğünü açıkladı.
22 Ocak’ta Kuzey ve Doğu Suriye Şehit Aileleri Meclisi, işgalci Türk devletinin 15 Ocak’ta Tişrîn Barajı’ndaki halka yönelik saldırıda ağır yaralanan genç kadın Ronîz Mihemed Elî’nin şehit düştüğünü duyurdu.
24 Ocak’ta YPJ Genel Komutanlığı, Tişrîn Barajı’na yönelik işgal saldırısına karşı yürütülen direnişte Komutan Arjîn Kobanê’nin şehit düştüğünü açıkladı.
Suriye’nin Geleceği Partisi Sekreteri Şehit Hevrîn Xelef’in katili olan ‘Ebu Hatim Şakra’ adlı çetebaşının, Colani’nin kendisini Suriye Devlet başkanı ilan ettiği törene katılmasına kadınlardan sert tepkiler yükseldi.
Şubat
6 Şubat’ta Türk devletinin suçlarının yargılandığı Rojava Halklar Mahkemesi’nin ikinci günü, kadınlara yönelik işkence, katliam ve tecavüz suçlarına ilişkin delillerin sunulmasıyla devam etti.
12 Şubat’ta Qamişlo’da binlerce kadın, uluslararası komployu kınamak ve Önder Apo’nun özgürlüğünü talep etmek amacıyla “Jin Jiyan Azadî Felsefesi Komplolara Karşı Kazanıyor” şiarıyla iki ayrı koldan yürüyüş düzenledi.
Mart
Mart ayı itibarıyla 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü etkinlikleri yoğunluk kazandı. Kuzey ve Doğu Suriye’deki kadın hareketleri, 8 Mart Kadınlar Günü için programı belirleyerek 2025 yılına yönelik ilk hazırlıklarına başladı. Bu kapsamda, Kuzey ve Doğu Suriye Kadın Örgütleri ve Hareketleri Ortak Eylem Platformu, “Jin, Jiyan, Azadî Felsefesiyle Demokratik Bir Suriye İnşa Ediyoruz” şiarıyla eylem programını açıkladı.
8 Mart’ta Cizîr, Fırat, Reqa, Tebqa ve Dêrazor kantonlarında 8 Mart final mitingleri düzenlendi.
Qamişlo’da düzenlenen 1. Kürt Kadın Konferansı, 23 Mart’ta 12 maddeden oluşan bir sonuç bildirgesiyle sona erdi. Bildirgede, “Tüm toplumun ve Kürt kadınlarının umudu ve arzusu olan Kürdistan Ulusal Kongresi’nin acilen gerçekleştirilmesi” çağrısı yapıldı.
21 Mart Newroz kutlamalarına da kadınlar damga vurdu. Birçok merkezde düzenlenen Newroz kutlamalarına kadınların yoğun katılımı dikkat çekti. Önder Apo’nun 27 Şubat çağrısından sonra gerçekleşen ilk Newroz’da kadınlar, süreci sahiplendiğini ve başarılı olması için mücadele edeceğini ortaya koydu.
24 Mart’ta Kadın Hareketleri ve Örgütleri Ortak Eylem Platformu, “Suriye kadınlarını desteklemek, kıyı bölgelerindeki kadınlara yönelik katliamları durdurmanın temelidir” sloganıyla Suriye’nin kıyı bölgelerindeki kadınları desteklemeye yönelik bir kampanya başlattığını duyurdu.
Nisan
Önder Apo’nun doğum günü ve YPJ’nin kuruluş yıldönümü olan 4 Nisan, Kuzey ve Doğu Suriye’de kadınların öncülüğünde coşkuyla kutlandı.
14 Nisan’da Kürdistan’daki 24 kadın örgütü ve siyasi parti temsilcisi bir araya gelerek Kürt Kadın Birliği Platformu’nu oluşturdu.
Mayıs
3 Mayıs’ta Kongra Star öncülüğünde Hesekê’de bir araya gelen binlerce kadın, Önder Apo’ya özgürlük talep etti ve “Önder Apo özgür olmadan, özgürlük ve istikrar sağlanamaz” mesajı verdi.
8 Mayıs’ta Hevrîn Xelef’in katili olarak bilinen Hatim Ebu Şeqra’nın Şam rejimi tarafından askeri bir göreve atanması, Kuzey ve Doğu Suriye’nin birçok kentinde düzenlenen eş zamanlı açıklamalarla protesto edildi.
Temmuz
Suriye Geçiş Hükümeti güçlerinin 13 Temmuz’da Süveyda’ya başlattığı saldırılarda kadınlara yönelik suçlar işlendi. 30 Temmuz’da Kuzey ve Doğu Suriye Kadın Örgütleri ve Hareketleri Ortak Eylem Platformu, Süveyda’daki kadınları desteklemek amacıyla “Süveyda’da kadınları soykırımdan korumak için hep birlikte” sloganıyla bir kampanya düzenledi.
19 Temmuz Rojava-Kadın Devrimi’nin yıldönümü, kadın örgütleri başta olmak üzere birçok çevre tarafından kutlandı.
Sara Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Örgütü, temmuz ayı sonunda “Cinsel İstismar Bir Suçtur, Örtbas Edilmesine Hayır” kampanyası başlattı. Kampanya, ekim ayı başına kadar devam etti.
Ağustos
3 Ağustos’ta Şengal Soykırımı’nın 11. yıldönümünde, Kuzey ve Doğu Suriye kadın örgütleri, Süveyda’daki kadınlara yönelik artan saldırılara dikkat çekerek uluslararası topluma acil müdahale çağrısında bulundu.
Eylül
18 Eylül’de Kuzey ve Doğu Suriye Kadın Heyeti, Fransa Parlamentosu Başkanı Yaël Braun-Pivet, sol blok milletvekilleri ve Yeşiller Partisi temsilcileriyle bir araya geldi.
20 Eylül’de Kongra Star ve Zenûbiya Kadın Topluluğu tarafından Hesekê’de düzenlenen “Kadınların Birliği, Ademi Merkeziyetçi ve Birleşik bir Suriye’nin Kurulmasının Temelidir” başlıklı konferans sona erdi. Konferansa, Suriye’nin farklı kentlerinden siyasetçi, hukukçu, aydın ve aktivist olmak üzere yaklaşık 700 kadın katıldı.
22 Eylül’de Kuzey ve Doğu Suriye Kadın Heyeti, Almanya’nın başkenti Berlin’de Women For Women International (Kadınlar için Kadın Uluslararası Örgütü) temsilcileriyle bir araya geldi.
Avrupa’daki temaslarını sürdüren Kuzey ve Doğu Suriye kadın heyeti, Almanya’da çok sayıda Alman, İranlı ve Kürt akademisyen ve kadın hakları örgütleriyle bir araya geldi.
Almanya’daki görüşmelerini tamamlayan Rojava Kadın Heyeti, İsviçre’de parlamenterler, sivil toplum örgütleri ve halkla bir araya geldi.
Almanya’nın ardından İsviçre’ye geçen Rojava kadın heyeti, Süryani kadınlarla bir araya geldi. Zürich’te kadın örgütleriyle buluşan Rojava kadın heyeti, Suriye’de demokratik çözüm için uluslararası dayanışma çağrısı yaptı. Kadın heyeti, İsviçre’nin St. Gallen kentinde düzenlediği panelde Rojava ve Suriye’deki gelişmeler ile kadınların durumunu gündemine aldı. Heyetin diplomasi çalışmaları, İsviçre’nin Aarau kentinde yapılan bir buluşma etkinliğiyle sona erdi.
Ekim
2 Ekim’de Heyva Sor a Kurd, Cizre Kantonu Sağlık Komitesi ve Suriye Özgür Kadın Vakfı iş birliğiyle “Erken Teşhis, Yeni Hayat” sloganıyla bir kampanya başlattı.
8 Ekim’de PYD Kadın Meclisi, kadına yönelik şiddete karşı mücadele için kampanya başlattı.
Cizîrê Kantonu’ndan binlerce kadın, “Önder Apo’nun fiziki özgürlüğü çözüm ve barışın anahtarıdır’ sloganıyla Tirbespiyê kentinde bir yürüyüş düzenledi. Yürüyüş, Önder Apo’ya yönelik 9 Ekim Uluslararası Komplosunu kınamak amacıyla gerçekleştirildi.
12 Ekim’de Kongra Star ve Zenubiya Kadın Topluluğu, “Kadınların dayanışmasıyla özgür, demokratik, ademi merkeziyetçi bir Suriye inşa edeceğiz” sloganıyla özgür ve demokratik bir Suriye’nin kurulmasını talep eden bir kampanya başlattı. Kampanya 12 Kasım’da sona erdi.
25 Ekim’de Şehit Aileleri Kadın Meclisi, “Özgürlük şehitlerinin ruhuyla, demokrasi ve barışı kalıcı kılalım ve Önder Apo’nun fiziki özgürlüğünü sağlayalım” sloganıyla 3. konferansını gerçekleştirdi.
Uzun yıllar Kürt halkı ve kadınları için hizmet veren ve direnişte rol oynayan Kongra Star Efrîn-Şehba Koordinasyonu üyesi Hêvî Silêman, geçirdiği hastalık nedeniyle 28 Ekim’de yaşamını yitirdi.
Kasım
5 Kasım’da YPJ ve PYD Kadın Meclisi, Kobanê’de “Kadın Savunma Birlikleri çatısı altında özgürlük, adalet ve eşitlik için Suriyeli kadınların birliği” başlıklı ortak çalıştay düzenledi.
8 Kasım’da Qamişlo’da Kadın Gazeteciler Birliği’nin (YRJ) 4. Konferansı düzenlendi.
15 Kasım’da Kuzey ve Doğu Suriye’deki Kadın Örgütleri ve Hareketlerinin Ortak Eylem Platformu, “Şiddeti sona erdirmek için birlikte demokratik ve toplumsal bir toplum inşa ediyoruz” sloganıyla bir etkinlik düzenledi.
16 Kasım’da Cizre Kantonu Kadın Komitesi, Dünya Çocuk Günü (20 Kasım) vesilesiyle çocukları desteklemek amacıyla bir kampanya başlattı.
Kuzey ve Doğu Suriye Kadın Hareketleri ve Örgütleri Ortak Etkinlik Platformu, 25 Kasım etkinliklerinin startını verdi. Platform, bu yılki etkinliklerin ‘Birlikte Demokratik ve Komünal Bir Yaşam İnşa Ederek Şiddeti Sona Erdirelim’ şiarıyla yapılacağını duyurdu.
25 Kasım’da Kuzey ve Doğu Suriye’nin dört merkezinde ve Halep kentinde gerçekleştirilen final mitinglerinde, “Egemen zihniyete karşı mücadeleyi büyütelim, eşitliği sağlayalım” mesajları verildi.
HTŞ iktidarında yüzlerce kadın katledildi
Suriye’de Colani liderliğindeki HTŞ’nin 8 Aralık 2024’te yönetime gelmesinden bu yana, aralarında 29 çocuğun da bulunduğu 650 kadın; savaş kalıntıları, silahlı saldırılar, mezhepsel saldırılar, aile içi ve toplumsal şiddet gibi farklı nedenlerle yaşamını yitirdi. En fazla vakanın Halep, Şam, Humus, Hama, Şam kırsalı, Dera, Tartus, Kuneytra, Lazkiye, Süveyda ve Şam kontrolündeki Dêrazor bölgelerinde kaydedildiği bildirildi.
- Halep: 2’si çocuk olmak üzere 31 kadın
- Şam: 1’i çocuk olmak üzere 14 kadın
- Humus: 8’i çocuk olmak üzere 34 kadın
- Hama: 3’ü çocuk olmak 36 kadın
- Dera: 5’i çocuk olmak üzere 23 kadın
- Lazkiye: 16 kadın
- Derazor: 2’si çocuk olmak üzere 28 kadın
- Süveyda: 2’si çocuk olmak üzere 34 kadın
- Şam kırsalı: 1’i çocuk olmak üzere 29 kadın
Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (SOHR), 127 kadının Suriye Geçiş Hükümeti’ne bağlı silahlı gruplar tarafından katledildiğini belgeledi. Suriye İnsan Hakları Ağı (SNHR) ise yalnızca kıyı katliamlarında 100’den fazla kadının katledildiğini, Süveyda’da ise 130 kadının öldürüldüğünü raporladı.
Kaynak: ANF
