Ocak’ta 115 bin, Şubat’ta 548 bin hektar doğal alana sermaye yağması için ihaleler düzenlenmekte. İki ihalede birçok ilin coğrafyasında bulunan ormanlar, meralar ve koruma alanları yerle bir edilip canlı yaşam katledilecek
K. Bülent Ongun
Madencilik AKP’nin elinde sermayeye sunabileceği yağma alanı olarak son yıllarda açık ara öne çıkarken, 2026 yılının Ocak ayında 38 ilde 182 adet ve 115 bin hektar doğal alan ile Şubat ayında 61 ilde 485 adet sahada 548 bin 696,07 hektar doğal alan maden şirketlerine ihale edileceği duyuruldu. Türkiye’yi iç ve dış borç batağına saplayan iktidar, MTA eliyle yapılan sondajlarla Türkiye coğrafyasının hangi noktasında hangi madenler olduğu bilgisini, dünya maden tekellerine ve yerel uzantılarına ulaştırarak ön talepleri topluyor veya direkt satışa çıkıp müşteri arıyor olmasıyla ihale sayıları artıyor.
2026’da 344 milyar kaynak!
Şirketlere her türden destek sağlayan iktidar, 2026 yılı bütçesinde devletin istisna ve muafiyetlerle şirketlerden almaktan vazgeçtiği vergi tutarının yaklaşık 82,5 milyar dolar olması çok yönlü bir sömürü düzeneğinin varlığını ortaya koyuyor. Diğer yandan 2026 yılı Kamu yatırım programında ödenek tutarı en yüksek olanlar içinde yüzde 18 ile yer alan madencilik sektöründeki sermaye düzenekten en büyük biçimde payını alıyor. Kamu yatırım programına göre, 2026 yılında madencilik sektörü için ayrılan ‘kaynağın’ 195.6 milyar lirası dış kredi olmak üzere toplam 344.7 milyar lira olacak.
2026’da hedef 1850 ihale
2026 için hedef 1850, 2027 için 1900, 2028 için ise 2 bin saha ihalesi yapılacağı açıklanırken, aynı dönemde işletme ruhsatı sayısının da artması bekleniyor. 2024 yılında 1307 maden sahası ihaleye çıkarken, 585 işletme ruhsatı verilmişti. 2025’te ise 1500 sahanın ihalesi ve 675 adet ruhsat hedefi konmuştu. 2026 ‘da 1850 adet sahanın 730 adedi 2 ayda ihale çıkarılmış olması koydukları hedefleri aşmak istediklerini gösteriyor. Sayılar her ne kadar kolay telaffuz edilse de, 664 bin hektar yani 6 milyon 640 bin dönüm, yani 6 milyar 640 milyon metrekare doğal alan ve içinde yaşayan milyonlarca canlının sonu demek.
Bazı illerdeki ölçekler
İhaleye çıkan il coğrafyalarında en büyük doğal alanlarda Balıkesir açık ara önde giderken, Balıkesir’de toplam saha 54 bin 952 hektar yani, 549 bin 520 dönüm 549 milyon 520 bin metrekare. Balıkesir’i takip eden diğer iller ve ölçüleri ise şöyle: Ordu 24 311 hektar, Artvin 23 bin 625 bin hektar, Kayseri 20 bin 465 hektar, Sewaz 19 bin 409 hektar, Yozgat 18 bin 792 hektar, Giresun 17 bin 930 hektar, Gümüşhane 17 bin 831 hektar, Bêdlîs 15 bin 776 hektar, Eskişehir 14 bin 354 hektar, Çanakkale 13 bin 297 hektar.
Kaz Dağları’nda 68 bin hektar
Balıkesir ve Çanakkale coğrafyasının ortak alanlarının en önemli noktası Kaz Dağları’dır. Balıkesir coğrafyasında 54 bin 952 hektar ile Çanakkale coğrafyasında 13 bin 297 hektar doğal alanın kesiştiği nokta olan Kaz Dağları’nın yüzde 79’u maden sahası olarak işaretlenmiş durumda. Diğer yandan Çanakkale ve Balıkesir’in sınırları içinde yer alan bölgede toplam 1634 maden ruhsatı düzenlenmiş durumda. 2026 yılında ihaleye çıkılan doğal alanlar daha önce işaretlenmiş olan bölgenin içinde. Balıkesir ve Çanakkale toplamı olan 68 bin 249 hektar doğal alanın da aynı bölge için ihaleye çıkarıldığını göstermektedir.
Veriler, sondajlar, ihaleler!
MTA verilerinde madenciliğin Türkiye GSYH içindeki payı 2009 yılında yüzde 1,12 olurken, 2017 yılında bu oran yüzde 0.87’e gerilemişti. 2017’de GSYH içinde ki payın gerilemiş olmasının nedeni olarak maden şirketlerinin verimsizliği vd. sorunlar gösterilirken, bu nedenle yurtdışından yatırımcı bulmak amacıyla MTA verileri uluslararası dolaşıma sokulmuş ve çok yüksek oranda teşvikler, bedava saha tahsisleri, enerji alt yapıları, madenlere ulaşım yolları gibi alt yapı ihtiyaçları tamamen kamu eliyle karşılanmaya başlandı. AKP iktidarı milyonlarca hektar doğal alanı yerle bir edecek olan ihaleleri yapabilmek için talep oluşturma adımlarını aralıksız sürdürüyor.
Veriler dünyaya pazarlanıyor
Doğal yaşamı yağmaya açma amacıyla MTA tarafından yapılan binlerce sondajın verileri iktidar tarafından kurulan kurumlar eliyle tüm dünyaya pazarlandı. ABD, Kanada ve İngiltere’deki sermaye için madencilik önemli bir sektör olarak öne çıkarken, dünyanın dört bir yanındaki coğrafyaları yerle bir edip zehirleyen ve halkları kölelik koşullarında çalıştıran bu ülkelerin tekel konumundaki 3-4 şirketi, Türkiye’de madenciliği kontrol ediyor. Ortaya çıkarılan verilerle madencilik yatırımlarının artırılması için yabancı yatırımcılara yönelik İngilizce ve Çince ‘Maden Yatırım Rehberi’ hazırlanmış olması yağmaya daveti kolaylaştırmayı hedefliyor.
18 yılda 8 milyon mt sondaj
Yayınlanan bu rehberler eliyle uluslararası maden şirketleri için Türkiye coğrafyasındaki maden rezervleri ve yer bilgilerinin erişime açılmasıyla birlikte talep toplama işlemi hızlandırıldı. Son yıllarda oluşturulan taleplerle birçok doğal yaşam alanı maden şirketlerine sunuldu. Türkiye coğrafyasının yüzölçümü olan 780 bin km2 alanda veri toplayıp uluslararası piyasada bu verileri paylaşmak amacıyla uydular yoluyla Jeofizik ve Jeokimya Haritaları hazırlandı. MTA; Metalik Maden, Endüstriyel Hammadde, Kömür, Uranyum, Petrol, Jeotermal, Soğuk su ve diğer sondajlar olmak üzere toplam 8 milyon metreyi aşan sondajlar yaptı.
