İran’la müzakere tartışmaları sürerken Erakçi ‘ortada bir müzakere yok’ dedi. İran Hark Adası’na ek kuvvet sevkiyatı yaptı
ABD, İsrail ve İran arasında savaş bir ayı geride bıraktı. Savaşı bitirmek için müzakere yapılması yönünde çağrılar artarken, çelişkili açıklamalar yapılıyor. Karşılıklı bombardıman da devam ediyor.
İran savaşı 27. gün de müzakrere tartışmaları arasında devam etti. ABD ve İsrail; Tahran, Şiraz, Meşhed gibi kentleri bombaladı. İran 26 Mart’ta Kudüs’e, Kafr Kassem’a, orta kentleri hedef aldı. Suudi Arabistan, BAE, Bahreyn’e İran saldırıları sürdü. İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, orduya saldırılarını 48 saat içinde hızlandırma emri verdi. İran Parlamentosu Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, “İran’ın düşmanları, bölgesel ülkelerden birinin desteğiyle bir İran adasını işgal etmek istiyor” iddiasında bulundu. CNN’inin haberine göre, İran, olası bir ABD saldırısına hazırlık olarak Hark Adası’na ek kuvvetler ve hava savunma sistemleri konuşlandırdı. Tahran’da ABD ve İsrail karşıtı gösteriler de sürdü.
15 madelik pakete yanıt
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a aracılarla ilettiği 15 maddelik paket de tartışılıyor. The Jerusalem Post, Pakistanlı bir yetkiliye dayandırdığı haberinde İsrail’in, Pakistan’ın talebi üzerine İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ve Meclis Başkanı Bakır Galibaf’ı suikast listesinden çıkardığı kaydedildi. Bazı basın organlarında da 5 günlük geçici dokunulmazlık (güvenlik garantisi) verildiği kaydedildi.
Pakistan’ın arabuluculuğunda başkent İslamabad’da İran ve ABD arasında görüşmeler yapılması planlanlanıyor.
ABD dolaylı olarak müzakereler olduğu iddiasını sürdürürken İran yönetimi doğru olmadığını yineledi. Axios haber sitesine yansıyan bilgilere göre, İranlı yetkililerin arabuluculara, “Trump tarafından iki kez kandırıldık, üçüncü kez kandırılmaya niyetimiz yok” mesajını ilettiği belirtildi.
Basına sızdırılanlara göre ABD’nin İran’a sunduğu şartlar şu şekilde:
- İran nükleer programından tamamen vazgeçecek.
- İran topraklarında uranyum zenginleştirmesi kesinlikle yasaklanacak.
- Mevcut zenginleştirilmiş uranyum stokları ve nükleer programa dair tüm bilgiler Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na (UAEA) teslim edilecek.
- Natanz, İsfahan ve Fordo’daki nükleer reaktörler tamamen imha edilecek.
- İran’ın bölgesel silahlı güçlere sağladığı silah ve finansman desteği kesilecek.
- Hürmüz Boğazı uluslararası ticarete açık, güvenli bir deniz rotası olarak kalacak.
- İran’ın balistik füze programı sayı ve menzil açısından sınırlandırılarak sadece savunma pozisyonuna çekilecek.
- İran’a yönelik uygulanan tüm ekonomik ve siyasi yaptırımlar kaldırılacak.
- Yaptırımların aniden geri getirilmesini sağlayan “snapback” (tetikleme) mekanizması iptal edilecek.
- Buşehr nükleer santralinde sadece “sivil amaçlı” bir projenin yürütülmesi için İran’a uluslararası destek ve işbirliği sağlanacak.
İran’ın cevabı
Mehr’in haberine göre İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, İran Devlet Televizyonuna verdiği röportajda müzakereler konusunda şunları söyledi: “Şimdi müzakereden söz etmeleri aslında yenilgiyi kabul etmeleridir. Hani ‘koşulsuz teslimiyet’ diyordunuz? O halde neden şimdi müzakereden söz ediyorsunuz? Ben açıkça söyleyeyim: ortada bir müzakere yok. Ama bizim koşulsuz teslimiyetimizi isteyen bir düşmanın bugün müzakere çağrısı yapması, hatta bunun için en üst düzey yetkililerini seferber etmesi, bu yenilginin kabul edilmesi anlamına gelir. Şu ana kadar bu süreçte kazanan taraf İran halkı olmuştur.”
Hürmüz için de Erakçi “Bizim açımızdan Hürmüz Boğazı tamamen kapalı değildir; yalnızca doğal düşmanlarımıza kapalıdır. Biz savaş koşullarındayız, bölge bir savaş bölgesidir. Biz de dost ülkeler için güvenli geçiş imkânı sağladık; Çin, Rusya, Pakistan, Irak ve Hindistan bunlar arasında. Artık kimsenin tekrar İran halkıyla çatışmaya ya da savaşa girmeye cesaret edebileceğini sanmıyorum. Biz bu savaşta dünyaya gösterdik ki hiç kimse İslam Cumhuriyeti’ne karşı kolayca hareket edemez. Daha önce de söylediğiniz gibi, bu savaş ne İran’ın savaşıdır ne de Amerika’nın; bu savaş İsrail’in savaşıdır. ABD’yi sahaya çeken İsrail’dir ve bunun bedelini bölge halkları ödüyor” diye konuştu.
İran’ın Suudi Arabistan Büyükelçiliği maddelere karşılık olarak şu maddeleri içeren paylaşım yaptı: ‘Düşmanın saldırganlığının sona ermesi, savaşın tekrarını önleyecek somut güvenceler, net bir kararlılık, savaş zararlarının ve tazminatlarının garantili ödenmesi, tüm cephelerde, direniş grupları da dahil olmak üzere, savaşın kapsamlı bir şekilde sona erdirilmesi, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenliğinin tanınması.’
Türkiye görüşmeleri
Ateşkes için Türkiye ile Pakistan görüşmler yapıyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ve Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar ile telefon görüşmeleri yaptı. Türkiye, savaş konusunda açıklamalar yaparkan Trump yönetimine eleştiri yöneltmeme politikasını da sürdürüyor.
CHP Genel Başkanı Özgür Özel, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın Trump korkusuyla İran’da insanlar öldürülürken ses çıkarmadığını söylemişti. Özel “İran’da şimdiden 1500 Müslüman öldü. Erdoğan, göstermesi gereken tepkiyi göstermiyor, Trump korkusundan. Biz, bir Pedro Sanchez olamıyoruz. Erdoğan’ı Trump’tan değil, Allah’tan korkmaya davet ediyorum” demişti.
TAHRAN
