BİSAM verilerine göre dört kişilik bir ailenin yalnızca sağlıklı beslenebilmesi için yapması gereken aylık harcama 33 bin 369 liraya yükseldi. Yoksulluk sınırı ise 109 bin lirayı aşarken, sosyal yardım harcamalarındaki artış derinleşen krizi gözler önüne serdi
Birleşik Metal-İş Sınıf Araştırmaları Merkezi’nin (BİSAM) Nisan 2026 verileri, Türkiye’de emekçilerin yaşam koşullarındaki ağırlaşmayı bir kez daha ortaya koydu. Araştırmaya göre dört kişilik bir ailenin sağlıklı ve dengeli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması 33 bin 369 liraya yükseldi. Eğitim, sağlık, barınma, ulaşım ve diğer temel ihtiyaçların da eklenmesiyle yoksulluk sınırı 109 bin 630 liraya ulaştı.
Günlük gıda harcaması 1.112 lira olarak hesaplanırken, bu tablo temel ihtiyaçların dahi karşılanmasının giderek zorlaştığını gösterdi. Araştırmaya göre en yüksek maliyet kalemini yüzde 29,3’lük payla süt ve süt ürünleri oluşturdu. Bu grup için günlük 325 liranın üzerinde harcama yapılması gerekiyor. Sebze ve meyve harcamaları 285 lira ile ikinci sırada yer alırken, et, yumurta ve bakliyat grubunun payı da yüzde 27’yi aştı.
Et, tavuk ve balık için günlük yaklaşık 230 lira ayrılması gerekirken, yumurta ve kurubaklagil gibi temel protein kaynakları da bütçede önemli bir yer tutuyor. Ekmek ve tahıl grubunun payı görece düşük görünse de günlük toplamda yaklaşık 100 liralık bir harcamaya karşılık geliyor. Yağ, şeker ve benzeri diğer ürünler için yapılan harcamalar da toplam bütçede kayda değer bir yük oluşturuyor.
BİSAM’ın hesaplamaları, bireylerin yaş ve cinsiyetine göre beslenme maliyetlerinin değiştiğini de ortaya koydu. Buna göre 15-18 yaş arası bir gencin aylık gıda ihtiyacı 9 bin 370 liraya ulaşırken, yetişkin bir erkek için bu tutar 9 bin 131 lira, yetişkin bir kadın için 8 bin 767 lira olarak hesaplandı. 4-6 yaş arası bir çocuğun sağlıklı beslenebilmesi için gereken aylık harcama ise 6 bin 101 lirayı buldu. Özellikle çocuklar ve gençler için süt ürünleri ve yumurta tüketiminin daha yüksek olması, bu kalemlerdeki fiyat artışlarının etkisini daha da artırıyor.
Veriler, sağlıklı beslenmenin emekçi aileler açısından giderek ulaşılması güç bir hedef haline geldiğini ortaya koyarken, gelir düzeyi ile temel ihtiyaçlar arasındaki makasın hızla açıldığını gösteriyor.
Yoksulluk yama tutmuyor
Öte yandan merkezi bütçeden yapılan “yoksullukla mücadele” harcamalarındaki artış da dikkat çekici boyutlara ulaştı. 2026 yılının ilk üç ayında bu kalem altında yapılan harcama 102,4 milyar lirayı aştı. Ocak ayında 28,1 milyar lira, şubat ayında 34,4 milyar lira ve mart ayında yaklaşık 39,9 milyar lira harcama yapıldı.
Bu rakamlar, sosyal yardım mekanizmalarının giderek daha geniş bir kesim için zorunlu hale geldiğini ortaya koyuyor. 2025 yılında aynı kalemde yapılan toplam harcamanın 359 milyar lirayı aşması, krizin boyutunu daha da görünür kılmıştı.
Yıllara göre bakıldığında, “yoksullukla mücadele” harcamalarının hızlı bir artış eğilimi izlediği görülüyor. 2021’de 50,7 milyar lira olan harcama, 2024’te 166 milyar liraya, 2025’te ise 359 milyar liraya yükseldi. 2026’nın ilk üç ayında ulaşılan 100 milyar liranın üzerindeki harcama ise bu artışın devam ettiğini gösteriyor.
Ortaya çıkan tablo, bir yandan temel ihtiyaçların karşılanmasının giderek zorlaştığını, diğer yandan artan sosyal yardımların bu derinleşen yoksulluğu telafi etmeye yetmediğini ortaya koyuyor.
HABER MERKEZİ
