AK BK, 9-11 Haziran tarihleri arasında gerçekleştirdiği toplantıda AİHM’in Selahattin Demirtaş, Figen Yüksekdağ ve Osman Kavala kararlarını inceledi. Selahattin Demirtaş, Figen Yüksekdağ ve Osman Kavala’nın derhal serbest bırakılması çağrısı yineledi
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi (AK BK) 9-11 Haziran tarihleri arasında Strazburg’da İnsan Hakları toplantılarının (Droits de l’Homme) 1563’üncüsünü gerçekleştirdi. Türkiye’nin de bulunduğu 24 ülkede yerine getirilmeyen AİHM kararlarıyla ilgili yaptırımların görüşüldüğü toplantıda Selahattin Demirtaş ve Osman Kavala’nın uygulanmayan “derhal salıverilme” kararları da yer aldı. Kararlarda, Türkiye’nin Demirtaş, Figen Yüksekdağ ve Kavala’nın derhal serbest bırakılması çağrısı yinelendi.
Selahattin Demirtaş (No.4) isimli kararda 2016 yılından bu yana tutuklu bulunan Demirtaş ve Figen Yüksekdağ’ın ilgili dönemde milletvekili olduğu ve suç işlediğine dair “makul şüpheyi destekleyecek kanıt bulunmaksızın gözaltına alındığı” kaydedilerek tutukluluk hallerinin “başka bir amaç” güttüğünün tespit edildiği belirtildi. Belgede, “Yakın zamanda verilen Selahattin Demirtaş (No. 4) kararının, Komite’nin pozisyonunu doğruladığını; iç hukuk mahkemelerinin dayandığı delil temelinin, Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ Şenoğlu’nun ne tutukluluğunu ne de mahkûmiyetini haklı çıkarmaya yeterli olmadığını ve altta yatan siyasi motivasyonun varlığını sürdürdüğünü yinelediler” denildi.
AİHM kararları şartsız uygulansın
Kararda yetkililer yeniden “Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ Şenoğlu’nun mevcut tüm araçlarla derhal serbest bırakılmasını sağlamaya” çağrılarak üye devletlerin AİHM kararlarının uygulanması konusundaki şartsız yükümlülüğü hatırlatıldı.
Kararda, “Anayasa Mahkemesi’nin ve Bölge Adliye Mahkemesi’nin, Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ Şenoğlu’nun şikayetleri konusunda karar verme hususundaki ilerleme eksikliği konusunda derin kaygılarını ifade ettiler; bu nedenle, Bölge Adliye Mahkemesi’nin ve Anayasa Mahkemesi’nin, başvurucuların şikayetlerini hiçbir gecikmeye yer vermeden ve Mahkeme’nin tespitlerine tam uyum içinde ele almasının açık ve ivedi bir gereklilik olduğunu kuvvetle vurguladılar” ifadelerine yer verildi.
Söz konusu dönemde tutuklanan ve sonrasında serbest bırakılan isimlere ilişkin “memnuniyetin” dile getirildiği kararda, yetkililerin dönemin HDP milletvekili Burcu Çelik Özkan’ın seçimlerde aday olma hakkına sahip olup olmadığının netleştirilmesi ve “Bu dava grubundaki başvurucular aleyhine açılan ceza davalarının tüm olumsuz sonuçlarının, Meclise seçilme hakları da dahil olmak üzere, restitutio in integrum’u (eski hale tam iadeyi) sağlayacak şekilde tamamen giderilmesini sağlamaya” davet edildi.
Kararda son olarak talep edilen bireysel tedbirlerin Eylül ayında gerçekleşecek olan 1569’uncu toplantıda incelenmesine karar verildiği kaydedildi.
Osman Kavala Kararı
2017 yılından bu yana tutuklu bulunan Osman Kavala’ya ilişkin verilen kararda önceki kararlar hatırlatılarak, üyelerin Kavala’nın hala tutuklu olması ve AİHM kararlarının uygulanmamasına ilişkin “derin üzüntünün” dile getirildiği belirtildi.
Kararda üyelerin, “Mahkeme kararlarının uygulanmasının, yargı dahil tüm makamların paylaştığı bir sorumluluk olduğunu yineleyerek ve mevcut hukuki yollara ilişkin önceki kararlarını hatırlatarak; tüm Türk yetkilileri, ellerindeki tüm mevcut araçları kullanarak başvurucunun derhal serbest bırakılmasını sağlamak amacıyla çabalarını büyük ölçüde hızlandırmaya ve somut ilerleme sağlamaya bir kez daha kuvvetle çağırdılar” denildi.
Kararda, “Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) 31 Ağustos 2026’dan önce, Türk yetkililerine meseleyi iç hukuk sistemi içinde hızlı ve etkili bir şekilde çözme fırsatı verecek, aciliyet içeren ve Sözleşme’ye uygun bir karar vermesinin zorunlu bir gereklilik olduğunun” kuvvetle vurgulandığı kaydedildi.
Kararda, Kavala’nın serbest bırakılmasına ilişkin herhangi bir ilerleme olmaması durumunda Eylül ayında gerçekleşecek olan 1569’uncu toplantıda ek adımlar atmaya karar verildiği belirtildi.
Gündemde ‘Umut hakkı’ yoktu
Abdullah Öcalan’ın da aralarında bulunduğu “Gurban Grubu” olarak bilinen dosyayı 15-17 Eylül 2025’te gerçekleştirilen toplantıda görüşen Komite, Türkiye’ye kararlar için derhal adım atması çağrısında bulunarak 2026 yılının Haziran ayına kadar bilgilendirme yapılması çağrısında bulunmuştu.
Bu toplantıda “umut hakkı”nı gündemine almayan komite Demirtaş ve Kavala kararlarında yalnızca Kürt sorunun çözümü için Meclis’te kurulan komisyona ilişkin tavsiyeleri hatırlatarak tavsiyelere karşılık alınan ya da planlanan tedbirler hakkında düzenli olarak rapor sunulmasını talep etti.
Haber: Hivda Çelebi / MA
