DTSO Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kaya, bölgesel asgari ücret ile düşük ücret uygulanan bölgelerin nitelikli iş gücünü kaybedeceğini, bunun da özellikle bölgeden batı illerine yeni bir göç dalgasını tetikleyeceğini söyledi
Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kaya, yeniden gündeme gelen bölgesel asgari ücret tartışmasına ilişkin önemli uyarılarda bulundu. Bölgesel asgari ücret uygulamasının sanıldığı gibi yatırımı ve istihdamı artırmayacağını belirten Kaya, düşük ücret uygulanan bölgelerin nitelikli iş gücünü kaybedeceğini, bunun da özellikle bölgeden batı illerine yeni bir göç dalgasını tetikleyeceğini söyledi.
Bölgesel asgari ücret tartışmalarının yalnızca işveren maliyetleri üzerinden değerlendirilmesini doğru bulmadığını belirten Mehmet Kaya, asgari ücretin aynı zamanda milyonlarca çalışanın yaşam standardını belirleyen temel bir sosyal politika aracı olduğuna dikkat çekti. Kaya, “Türkiye’nin üretim, yatırım ve istihdam sorunlarını yalnızca ücret politikaları üzerinden çözmeye çalışmak doğru bir yaklaşım değildir. Asgari ücret sadece işveren maliyeti olarak görülemez; aynı zamanda milyonlarca emekçinin yaşam standardını belirleyen temel bir sosyal politika aracıdır. Diyarbakır gibi genç nüfusun yoğun, işsizliğin Türkiye ortalamasının üzerinde seyrettiği kentlerde ihtiyaç, ücretleri düşürmek değil, nitelikli ve sürdürülebilir istihdam yaratacak yatırımları artırmaktır” dedi.
Bölgesel ücret uygulamasının gelişmişlik farkını azaltmayacağını, aksine daha da derinleştireceğini belirten Mehmet Kaya, şöyle devam etti:
“Düşük yaşam maliyetini gerekçe göstererek az gelişmiş bölgelerde daha düşük asgari ücret belirlemek, yoksulluğu azaltmaz; gelir dağılımındaki adaletsizliği büyütür. Yüksek ücret uygulanan büyükşehirlerle düşük ücretli bölgeler arasındaki gelir farkı açılırken, az gelişmiş bölgeler daha da geride kalacaktır. Bu yaklaşım, bölgelerin ‘ucuz iş gücü merkezi’ olarak görülmesine neden olur. Oysa bir kentin rekabet gücü düşük ücretle değil; güçlü altyapısı, eğitimli insan kaynağı, lojistik imkanları, hukuki öngörülebilirliği ve finansmana erişimiyle sağlanır.”
Bölgesel ücret yeni göç dalgasını tetikler
Mehmet Kaya, şöyle devam etti: “Diyarbakır gibi genç nüfusun yoğun olduğu, sanayi yatırımlarının ise hâlâ istenilen seviyeye ulaşmadığı illerde böyle bir uygulama Batı illerine yeni bir işçi göçü dalgasını beraberinde getirir. Düşük ücret uygulanan bölgelerden büyükşehirlere iş gücü göçü hızlanır. Bu durum yalnızca çalışanları değil, yatırımcıları da olumsuz etkiler. İşletmeler nitelikli iş gücüne ulaşmakta zorlanırken, bölgeler arasındaki gelişmişlik farkı daha da derinleşir.”
Benzer uygulamaların farklı ülkelerde olduğu gibi Türkiye’de de önemli dersler içerdiğini belirten Mehmet Kaya, devamla şu değerlendirmeyi yaptı:
“Dünyada benzer uygulamaların hayata geçirildiği örneklerde ilk yıllarda bölgesel farklılıkları dikkate alan esnek bir model olarak görülen sistemler zamanla ciddi sorunlar üretti. Aynı işi yapan çalışanlar arasında ücret eşitsizlikleri oluştu, yüksek ücret uygulanan bölgelere iş gücü göçü hızlandı, kayıt dışı istihdam arttı ve uygulamanın denetlenmesinde ciddi güçlükler yaşandı. Türkiye’nin de geçmişte hayata geçirdiği ancak beklenen faydayı sağlamadığı için daha sonra yasal düzenlemeyle yürürlükten kaldırdığı bu uygulamanın yeniden gündeme getirilmesini doğru bulmuyoruz.”
Mehmet Kaya, düşük ücret avantajıyla yatırım çekmenin kalıcı kalkınma sağlamayacağını da vurgulayarak, “İşverenler maliyet avantajı nedeniyle yatırımlarını düşük ücretli bölgelere kaydırabilir. Ancak bu durum, bölgelerin yüksek teknolojiye dayalı üretim yerine düşük katma değerli ve emek yoğun sektörlere yönelmesine neden olur. Bölgemizin ihtiyacı daha düşük ücret değil; Ar-Ge, teknoloji, inovasyon ve yüksek katma değerli sanayi yatırımlarıdır” dedi.
Çözüm ücretleri düşürmek değil
İş dünyasının maliyet baskısının temel nedeninin asgari ücret olmadığını belirten Mehmet Kaya, çözümün ücretleri tartışmaya açmak değil, üretimin önündeki yapısal engelleri kaldırmak olduğunu ifade etti. Kaya, “Yüksek finansman giderleri, enerji maliyetleri, vergi ve SGK prim yükleri ile öngörülebilirlik eksikliği üretimin önündeki asıl engellerdir. Üretimi gerçekten desteklemek istiyorsak öncelikle bu yükleri hafifletecek politikaları hayata geçirmek zorundayız. Diyarbakır’ın genç nüfusunun geleceği düşük ücret politikaları üzerine değil; yüksek verimlilik, katma değerli üretim, teknoloji, Ar-Ge ve nitelikli istihdam üzerine kurgulanmalıdır. Türkiye’nin ihtiyacı ücretleri bölgelere göre ayrıştıran modeller değil; üretimin maliyetini düşüren, yatırımı teşvik eden, verimliliği artıran ve bölgesel kalkınmayı hızlandıran yapısal reformlardır.”
AMED
