İran’ın işkencehaneleri ve idam sehpalarına karşı duruşlarıyla bambaşka bir tarih yazan özgürlük arayışçılarının mücadelesi ‘Kanatlı Arkadaşlar’ ile okuyucuyla buluştu
İran, kapalı ve karanlık bir kuyuyu andırıyor. Ortadoğu’nun en kadim halklarının yaşadığı, uygarlıkların temellerinin atıldığı bu topraklar rejimlerin baskıcı halleri nedeniyle birer cehenneme döndürülüyor. Halkların, inançların özgürlük talepleri kara toprağa gömülmek isteniyor. Özgürlük adına atılan her adım ve sözün işkence, ölüm ve darağaçlarıyla tehdit edildiği İran’da madalyonun öteki yüzü ise tüm baskıya rağmen direnenler ve direnişle kanatlananlar.
Yazar Medya Doz, İran İslam Cumhuriyeti hapishanelerinde direnenlerin anısını “Kanatlı Arkadaşlar” adıyla kaleme aldığı kitapla yaşatıyor. Aram Yayınevi etiketiyle raflardaki yerini alan kitapta Şirin Elemholi (Ronahi), Ferzat Kemanger, Ferhat Wekili, Ali Haydariyan (Soran), Hüseyin Xizirî (Hêmin) ve Hasan Hikmet Demir’in (Egit) mücadeleleri ve direnişleriyle yarattıkları etki anlatılıyor.
‘Özgürlük en kutsal mabet’
Kitabın önsözünü kaleme alan R. Jêhat Amed, “ Bu kitap; İran İslam cumhuriyetinin kirli ve karanlık olan zindan yüzüne aynı anda ayna tutarken o karanlığın kıskacında devrimci duruşlarından ve yaşamından asla taviz vermeyip dar ağacına çıkarılma pahasına her şeyi göze alan arkadaşlarının doğru yaşamın aydınlatıcı özneleri olduklarını göstermektedir… Yazar birbirimizi unutmadığımızı, ruhumuz kanatlansa da direniş hafızasında yaşadığımızı, ölümün olmadığını ve yoldaşlığın özgürlük yolunda en kutsal mabet olduğunu anlatıyor” diye kitabın özüne vurgu yapıyor.
Dört parçaya bölünen bir ülkenin topraklarında bir olmaya çalışan bir olmak ve varlığını dünyaya duyurma mücadelesinden bir kesit sunuyor yazar. Dağların öyküsüne, bir ömre sığdırılamayacak kadar büyük anlara odaklanıyor. Etkisiyle tarih değiştiren mücadelenin kahramanlarının ruhuna, direncine dokunan yazar kalemiyle bir kez daha unutulmayacak direnişçilerin hayal ürünü değil gerçek olduğunu haykırıyor.
Özgürlük arayışçıları
“Kanatlı Arkadaşlar” her birinin adı yankılanınca bir mitolojik öykü kahramanı gibi dursa da kökleri hala Kürdistan dağlarında olan İran’ın karanlığını yaran özgürlük arayışçılarının öyküsüne odaklanıyor.
Hasan Hikmet Demir’in hikayesiyle başlıyor
Kitap, İran rejimi tarafından idam edilen ilk PKK’li olan Hasan Hikmet Demir’in (Egit) öyküsüyle başlıyor. Hasan Hikmet Demir’in idamı ile buna karşı gerçekleştirilen Senem Erişen’in (Ronahi Deniz) fedai eylemi ve yarattığı etkiyi anlatıyor. Bir idamın cellatta yarattığı korku karşısında Hewreman dağlarındaki bilgenin “ölüm yok döngü var” sözü yankılanıyor. Öldürülmekle bitmiyor direnişçiler bir döngüyle yeniden yaşama, direnişe katılıyor.
Yazar Medya Doz, Rojhilat’a yolculuğunu ve aslında kendisini bu kitabı yazmaya iten tanıklığını da okuyucuya aktarıyor. Şirin Elemholi (Ronahi) ile yollarının nasıl kesiştiğini, birlikte verdikleri mücadeleyi ve onun hayatında yarattığı etkiyi hissederek kaleme aldığı satırlarda bir mücadelede yoldaş olmanın güzelliği kadar onu “yitirmenin” yarattığı eksikliği de kağıda döküyor. Yol yürürken kendi içinde de yolculuğa çıkıyor yazar okuru da o yolda yürütüyor, anlamaya çağırıyor.
Hem tanık hem yaşayan
Kendi tanıklığıyla başladığı kitapta Rojhilat’ın özgürlük savaşçılarının tanığı olan İran zindanlarının karanlığında işkenceye direnen Cengawer, Tolhildan, Andok, Viyan ve Rohilat’ın tanıklıklarını da okuyucuyla buluşturuyor. Resmi devlet ajans ve televizyonları dışında bilgi akışının olmadığı karanlıkta neler yaşandığını anlatıyor Cengawer, Tolhildan, Andok, Viyan ve Rohilat. Günler, aylar süren işkenceler, ölümü bekleyen tutsaklar, cezaevlerinin bambaşka yüzleri…. Hikayeleriyle kitaba güç veren Cengawer, Tolhildan, Andok ise daha kitap tamamlanmadan kanatlananlar arasında yer alıyor.
Bir kitabın içeri alınmadığı cezaevlerine gardiyanlar eliyle alınan uyuşturucu, özel bir politikayla uyuşturulan gençler, tecavüz, kendisini fuhuşa sürükleyen erkeği öldürdüğü için idam edilen kadınlar ve daha nice farklı bilinmeyen hikaye.
Evin Cezaevi
Kürt tutsakların en fazla tutulduğu cezaevlerinden biri olan Evin’i Cengawer böyle anlatıyor:
“Evin her köşesi ölüm kokan, Evin, gerçekten adı gibi çok güzel bir doğası olan ama bir de vahşetin ocağı olan bir yerdi. Tahran’ın en güzel yerinde yemyeşil bir örtüyle kaplı, her zaman serin bir rüzgarı var, dışının aldatıcılığı içindeki vahşeti gizlemeye çalışıyordu sanki. Ama hiçbir şey o laneti gizleyemezdi, oraya yapışan bir günah vardı. Duvarların dili çok farklıydı yüzlerce insan ölmeden ismini duvarlara kazımıştı. O isimler insanı bambaşka tarihlere götürüyordu. …. İdam hiçbir şeye benzemiyordu, savaşta ölmeye hiç benzemiyordu. İdam esaretin devamı gibiydi, esir olmanın doruk noktası. Savaşta göğüs göğse tercih ettiğin bir savaştır ama idam çok namertçe… Eğer bu da bir savaş ise çok çok namertçe idi…..”
Son sözü direnenler söylüyor
Tabi tüm bu ölüm karanlığının karşısında son sözü direnenler söylüyor ve ölümsüzlüğe duruşlarıyla gidenlerden PJAK’lı Hüseyin Xizirî’nin sözleriyle bunu anlatıyor yazar. İdam sehpasına korkusuzca çıkanlardan Hüseyin Xızirî’nin idam edilmeden önceki sözlerine de kitapta yer veriliyor. Hüseyin Xizirî, “Onlar benim fiziğimi idam edecekler ama düşüncelerimi idam edemezler. Benim inancım ölümle bitecek bir inanç değil, ben bir ideolojiye, bir halka inanıyorum ve bunlar öldürülecek şeyler değil” diyor.
Her bir ismin öyküsüyle birlikte İran ve Rojhilat tarihinden anektotlar da okuyucuya sunuluyor. Şah’ın devrilme sürecinde yaşananlar, İran-Irak savaşı, Türkiye ile İran’ın ilişkilerinin gelişim düzeyi ve tüm bunların Kürtlere yönelik geri dönüşünü de anlatıyor her bir anlatıcı.
Yazar, dağlardan zindanlara, cepheden savaşa kadar farklı anların sunulduğu ama ölümün bile büyük bir direnişle karşılandığı mücadeleye tanıklığa ortak ediyor okuyucuyu. Mücadelenin enginliğiyle yoğrulan, bir halkın varlığını dünyaya duyuran, Ortadoğu’da duruşuyla tarihi dönüştürenlerin sürükleyici öyküsü okuruyla buluşmayı bekliyor. Kitap idam sehpalarında direnenlerin son mektuplarıyla noktalanıyor.
Haber: Dicle Müftüoğlu / MA
