Farqîn’deki Bexça Mahallesi’nde bulunan ve ‘bir ilk’ olarak tanıtılan, üzerinde Süryanice kitabe bulunan kaya mezarlığı, tescilli olmasına rağmen bakımsızlık nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya
Amed’in Farqîn (Silvan) ilçesine bağlı Bexça Mahallesi’ndeki kaya mezarları ve üzerindeki Süryanice kitabeler, tescillenme kararına rağmen korunma altına alınmazken, bakımsızlık nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Kültür ve Turizm Bakanlığının onayı ile Dicle Üniversitesi tarafından Amed’in Farqîn ilçesinde 2019’da yüzey araştırmaları yapıldı. Çalışmalar sırasında ilçeye bağlı Bexça Mahallesi’nde bulunan kaya mezarlığının içinde Süryani dilinde yazılmış mezar taşı kitabeler keşfedildi. Kitabelere göre, mezarlıkta “Monoha” adlı bir papazın mezarı bulunurken, bulguya dair aynı dönemde bilgi paylaşan Dicle Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim üyesi Prof. Dr. İrfan Yıldız, “İlk kez içerisinde Süryanice kitabelerin bulunduğu bir kaya mezarı tespit edilmiş oldu” diyerek keşfin önemine dikkat çekti. Tarihi bölge daha sonra Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü tarafından envantere alınarak tescillendi.
Tescilli ama korunmuyor
Tescillenme kararına rağmen bölgenin korunmadığı, yapılan incelemede binlerce yıllık tarihe sahip olduğu tahmin edilen ve geçmişe ışık tutan kaya mezarlıkları ve kitabeler, bakımsızlıktan yok olma tehlikesi ile karşı karşıya olduğu görüldü.
Mezarlığın girişinde yer alan kapı ve pencerelere taşlarla bent örüldüğü, ayrıca mezarlıkların içinde taş, dışarıdan getirilen tahta parçaları ve defineciler tarafından getirildiği tahmin edilen bir küreğin de yer alması dikkat çekti. Alana verilen zararlar içerisinde ayrıca mezarlığın kimi bölümlerinde duvarlara çivi çakıldığı da görüldü. Herhangi bir bakım ve koruma çalışmasının yapılmaması nedeniyle bu tarihi alan yok olma tehlikesi ile karşı karşıya.
Detaylı bilgi istendiğinde, resmi başvuru talep edildi
Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü ile yapılan görüşmede, müdürlük tescillenme bilgisini doğrularken bölgeye ve korunmasına dair detaylı bilgiyi ancak resmi başvuru ile yanıtlayabileceğini aktardı.
Kaynak: MA
