Fransa’da Eylül sonu lise öğrencilerinin eğitim koşulları ve gelecek kaygısıyla başlattığı eylemler üniversitelere ve sendikalara yayıldı. 24 Ekim’de 70 bin polis konuşlandırılırken CGT’nin çağrısıyla 5 Kasım’da genel grev yapılacak
Fransa’da eylül sonunda başlayan lise öğrenci eylemleri Ekim ayında üniversitelere ve sendikalara da yayılmıştı. Sendikalar gösterilere katılma, grev çağrısı yapma ve öğrencilere örgütlenme alanları açma yoluyla destek verdi. Eylemlerin başladığı günden bu yana toplam gözaltı ve tutuklama sayısı ise yaklaşık 10 bin 390 olarak tahmin ediliyor.
Eylemlerde başı çeken öğrenci örgütleri
Eylemlerin örgütlenmesinde öne çıkan örgütlerden ikisi Lise Öğrencileri Sendikal Birliği (Union syndicale lycéenne – USL) ile Öğrenci Birliği (Union étudiante) oldu. İki örgüt, 29 Eylül’de yayımladıkları ortak çağrıda lise ve üniversitelerin kapatılarak eylemlerin büyütülmesini ve 6 Ekim’de gençlik eylemlerine çağırdı. Örgütler, 29 Eylül’de ülke genelinde 400’den fazla lisenin ve yaklaşık 10 üniversitenin kapatıldığını bildirdi; bu sayılar örgütlerin kendi açıklamalarına dayanıyor.
‘Gençlik için 10 acil önlem’ çağrısı
Öğrenci Birliği, 5 Ekim’de lise ve üniversite öğrencilerinin taleplerini bir araya getiren “gençlik için 10 acil önlem” başlıklı bir platform çağrısında bulundu. UNEF, Solidaires étudiantes ve FAGE de platformu destekleyen örgütler arasında yer aldı. Talepler arasında eğitim kurumlarına daha fazla kaynak ayrılması, öğrencilerin yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve eğitimdeki eşitsizliklerin giderilmesi bulunuyordu. Le Monde’un haberine göre üniversitelerdeki idari kapatmalar ve derslerin uzaktan eğitime çevrilmesi bazı kampüslerde katılımı sınırladı; buna rağmen Paris-VIII Üniversitesi öğrencileri Saint-Denis’teki liselilere destek vermek üzere okul önünde toplandı. Sol çizgideki öğrenci ve gençlik örgütü Le Poing Levé (Havaya Kalkmış Yumruk), eylemlerin üniversitelere yayılması ve işçi hareketiyle birleşmesi çağrısı yaptı; 5 Ekim haftasını “kara hafta” olarak nitelendirerek lise ve üniversitelerde boykotlar, ortak genel kurullar ve işçi hareketiyle dayanışma eylemleri düzenlenmesi çağrısında bulundu.
Gözaltı sayılarını artırma tehdidi
Fransa İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, eylemlerin ardından yaptığı açıklamada, ülke genelinde yaklaşık bin kişinin gözaltına alındığını, bu sayının artmasının beklendiğini belirtti. Nuñez, Toulouse ve Clermont-Ferrand kentlerinde birer kişinin ağır yaralandığını açıkladı.
Avrupa’ya yayılan öfke
Fransa’daki gösterilerle benzer ekonomik ve toplumsal talepler doğrultusunda Avrupa’nın çeşitli kentlerinde de protestolar gerçekleştirildi. İspanya’nın Barselona kentinde öğrencilerin düzenlediği gösteriler sırasında çıkan olaylarda 100’den fazla kişi gözaltına alındı. Arnavutluk’un başkenti Tiran’da hükümet karşıtı binlerce göstericiye polis göz yaşartıcı gazla müdahale ederken, Tiran halkı polisle açık çatışmalara girdi. Belçika’nın başkenti Brüksel’de de çatışmalar yaşandı. İtalya’nın Milano kentinde ise geçen hafta yaşanan olayların üstüne halk hareketlenmesini bastırma amaçlı yüzlerce askerin mobilize edildiği geniş çaplı güvenlik önlemleri alındı. Asker ve polis, eylemcilerin kimi bölgelerde toplanmasına engel oldu.
Avrupa’da otoriterleşme tanıdık pratikler uyguluyor
İnternet üzerinden yayın yapan Fransız medyası Blast’ın haberine göre Lecornu, Sarı Yelekliler’in eylemlerinden önce Orange, SFR, Free ve Bouygues Telecom temsilcilerine 22 Ekim’de bir yazı yazdı. Yazılan yazıda, söz konusu operatörlerden bu hafta sonu düzenlenen eylemlerde TikTok, Instagram, Snapchat ve X gibi sosyal medya platformlarına erişimi geçici olarak kesmeye hazırlıklı olması istendi. Lecornu’nun kabinesinden üyeler ve operatörlerin hukuk müdürleri arasında ayrıca bu hafta çevrimiçi bir toplantı düzenlendi. Toplantı tutanağına göre, hükümet söz konusu platformlara yönelik erişim kesintisinin cep telefonlarıyla ve bazı bölgelerle sınırlı kalmasını talep etti. Operatörler, hükümetin platformlarla ilgili talebi konusunda ikna olmadıklarını ve kısa vadede bunu yapma kapasiteleri olmadığını bildirdi. Hükümet kanadından, Blast medyasının iddiasına ilişkin henüz resmi bir açıklama gelmezken, Paris hükümeti, 2024’te Yeni Kaledonya’daki eylemler sırasında TikTok’a erişimi engellemişti. Danıştay 2025’te Paris hükümetinin bu erişim engeli kararını iptal etmişti.
Fransa’daki seçim eylemlerin gölgesinde
Kitlesel eylemler, Fransa’da Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un yerine geçecek ismin belirleneceği seçimlerden altı ay önceki kritik bir dönemde meydana geliyor. Yayımlanan bir ankete göre aşırı sağcı aday Marine Le Pen başı çekerken, son olayların Le Pen’in konumunu güçlendirdiği iddiaları var. Sol kanatta bulunan La France Insoumise lideri Jean-Luc Mélenchon ise Macron’un eylemcilerin taleplerini karşılamaması halinde CGT’nin 5 Kasım grevini hatırlatarak uyarıda bulundu.
Paris’te polis müdahalesi
Paris’te Porte d’Italie’den Porte de Vincennes’e doğru gerçekleştirilen yürüyüşün ardından göstericiler ile çevik kuvvet ekipleri arasında çatışmalar yaşandı.
Bazı göstericilerin barikat kurarak polise çeşitli cisimler fırlatması üzerine güvenlik güçleri biber gazı ve tazyikli suyla müdahalede bulundu.
Operasyonda normal koşullarda organize suçlar ve terörle mücadele alanlarında görev yapan özel polis birimleri de yer aldı. Fransa İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, yürüyüşün arka kısmında birkaç bin radikal aktivistin toplandığını, bunların yaklaşık 500’ünün şiddet olaylarına karışan kişiler olarak tespit edildiğini belirtti.
Bin kişi gözaltına alındı
İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, saat 19.30’da yaptığı açıklamada ülke genelindeki gösterilerde yaklaşık 1.000 kişinin gözaltına alındığını bildirdi. Nuñez, 17 Ekim’de aynı saat itibarıyla 385 gözaltı bulunduğunu hatırlattı.
Başbakan Pazartesi öğrencileri dinleyecek
Protestoların bir diğer önemli ayağını lise ve üniversite öğrencileri oluşturdu.
Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, gösteriler öncesinde lise öğrencilerinin temsilcileriyle Élysée Sarayı’nda bir araya geldi.
Görüşmede Parcoursup sisteminin kapsamlı biçimde yeniden ele alınması gerektiğini vurguladığı bildirildi.
Öğrenci temsilcileri ise protestoları sürdürme çağrısı yaparken, Başbakan Sébastien Lecornu’nun öğrenci temsilcilerini pazartesi günü kabul etmesi bekleniyor.
HABER MERKEZİ
