Silahlar Ortadoğu’yu aydınlatan meşaleye dönüştü. Ama yakılan sadece silahlar değildi; tabular, ezberler, klişeler yakıldı esas olarak. Eski zihniyet, inkar, dışlanma, ötekileştirme ateşe verildi. Işık tuttular yeni yola, ışık oldular yeniye dair çağrıya
Kani Dewran
Dağlardan geldiler, sonra tekrar zirvelere tırmandılar. Kırmızı halı yok, spot ışığı yok; şatafatlı, abartılı, yapay hiçbir şey yok. Her şey gerçek, hatta yer yer gerçeküstü. Sade, vakur, kararlı, başları dik şekilde yol aldılar. Sahneye çıkanların sayısı 30 ama yüzlerinde milyonların bakışlarını, duygularını, gururlu özgüvenlerini taşıyorlar. Düşenlerin, dövüşenlerin hayalleri var omuzlarında. Onlara “dağların filozofları” diyen de oldu, “bir halkın gurur meşaleleri” diyen de. Aynı zamanda “terörist” dedikleri halde gıptayla ve saygıyla izleyenler de az değil. İflah olmaz düşmanlıkları bir yana bırakıp objektif baktığımızda hiçbiri tek başına anlatmaya yetmiyor 11 Temmuz’da Süleymaniye kenti bölgesindeki Casene Kantonu’nda şahit olduklarımıza.
Kantonun girişi bu dünyadan bağımsız gibi ve sanki daha özgür bir başka dünyaya açılıyor. Tanık olduğumuz tüm bu görüntünün sürreal bir yanı var. Yüksek kayalıkların arasından açılan kanton girişi heybetli duruşuyla bir yandan Alamut Kalesi’ni, öte yandan 300 Spartalı filminin çekildiği dar geçidi anımsatıyor. Alamut’ta fedailer yetiştiriliyordu, burada da barış fedaileri törene hazırlanıyor. Alamut zapt edilmezdi, burası da zapt edilemeyen bir özgür dünya kapısı. Heredot’un anlatımlarından yola çıkılarak kurgulanan 300 Spartalı filminin başrolünde iri yarı kaslı erkekler yer alıyordu; bu gerçek hikayenin başrolünde tanrıça edasıyla bir Kürt kadını var. Çoğunlukla kurgu olan ve 4’üncü yüzyılda yaşadığı düşünülen 300 Spartalı efsanesi yerini yarısı kadın olan 30 Kürt gencine bırakıyor. Pers orduları yok belki ama çağımızın egemen düşüncesini karşısına almış ve eskiye dair ne varsa hepsine meydan okuyan bu 30 kişi yeni ve özgür bir dünyanın girişini koruyor. Hem de gerçekleşen törenden sonra çıplak elleriyle, düşünce güçleriyle. Bu tören pelerinsiz kahramanlar töreni.
Törenden hemen sonra bir gazeteci arkadaş, “Zamanın ötesinden geldiler” diyor ama aslında zamana meydan okuyarak geldiler. Çünkü yaşanan bu kısacık ama etkisi yılları bulacak gelişmenin zamana ve mekana sığmadığı kesin. Gerek bizim gibi oraya giderek gerekse de ekranları başında izleyerek bu ana tanık olan herkes için anın gerçek çağrışımı, silah yakma/imha etme eyleminin çok ötesinde anlamlar barındırıyor. Herkes gördüklerini, tanık olduklarını anlatıyor birbirine. Fakat görünmeyenleri görmeye, duyulmayanları duymaya, meseleye gönül gözüyle bakmaya bir davet de var bu olağanüstü törende. Yaşananların kendisi büyüleyici olduğu için fazladan bir tek söz söylemeye hacet duymadı sahnede yerini alanlar. Geldiler, anlamak isteyen herkesin anlayabileceği sadelikte sözlerini söylediler ve bugüne kadar uzuvlarının bir parçası gibi korudukları silahlarını verdikleri mesajlara uygun bir şekilde imha ettiler. “Bizim korunmaya, korumaya ihtiyacımız yok” demediler; aksine 40 yıllık uzun bir yolculuk ve mücadeleden sonra, düşünce güçlerinin ulaştığı evrede kendilerini ve temsil ettikleri halkı korumayı ve savunmayı da ekstradan bir enstrümana ihtiyaç duymadan başarabileceklerini söylediler, buna iman ettiler.
Bu kısacık zaman diliminde efsaneler efsaneleri kovaladı. Törenin sonunda yoğun anlam yüklü mesajlara Kürtlerin diriliş destanı olan Newroz’dan esintiler eklendi. Önce silahlar özenle yerleştirildi o devasa ateş çanağına, ardından meşalelerle tutuşturuldu. Silahlar Ortadoğu’yu aydınlatan meşaleye dönüştü. Ama yakılan sadece silahlar değildi; tabular, ezberler, klişeler yakıldı esas olarak. Eski zihniyet, inkar, dışlanma, ötekileştirme ateşe verildi. Işık tuttular yeni yola, ışık oldular yeniye dair çağrıya. Hiçbir karmaşa ve çetrefilli durum yoktu. Sadece silahlar üzerinden meseleye yaklaşanların anlamayacağı, gönlünü gözünü açan herkese ise anında zuhur edebilecek cinsten bir sadelikle yaşandı her şey.
Durumun olağanüstülüğü ve sıra dışılığı verilen bu mesajlarla sınırlı değildi. Halklar ve inançlar için cehenneme çevrilmiş Ortadoğu gibi bir coğrafyada 40 yılı aşkın bir süre ayakta kalmayı başarmış ve büyümüş, her türlü imkansızlığa rağmen gelinen aşamada Ortadoğu’nun devlet dışı en etkili aktörü haline gelmiş bu hareket, büyük bir özgüvenle etkisi yüzyılları bulabilecek bir değişim dönüşüm sürecinin de startını verdi bu törenle. Bu hareket ve düşüncesi dokunduğu her yeri, en marjinal hareketi ve düşünceyi bile inanılmaz etkili hale getirdiğini defalarca kanıtladı. Bu süreçten hiç kimse için kaçış yok, oyun bozanlık dönemi geride kaldı. Üstelik kalbi nasırlaşmış olanlar için, kendi yarattıkları korkulara mahkûm halde barıştan korkanlar için iyileştirici bir tarafı da var olan bitenin. Bu olağanüstü ve büyüleyici atmosfere karşı hala kötülük yapmaya çalışanlar, bu yeniye davet çağrısına ayak direyenler hepimize, herkese açılan barışçıl ve özgür dünyanın dışında kalarak kaybolmaya mahkum olacak ne yazık ki.
Ve evet bu efsane, milyonların yükünü sırtlayarak, düşen yoldaşlarının hayallerini yüreklerinde taşıyarak daha şimdiden tarihe mal oldu. Orada kurulan tören sahnesi, silah imha etme töreninin ötesine geçerek; Kürtlerin heybetle, gururla ve kendi kimlikleriyle yer aldıkları tarihin yeni sahnesine dönüştü. Geçtiğimiz yüzyılın başında Kürtleri tarih sahnesinin dışında bırakan kim varsa onların gözlerinin önünde bu merasimi gerçekleştirerek, tarih sahnesinde onurlu bir halk olarak yer aldıklarını resmileştirmişti. Oradan dönen bir yazarın yaşadığı duygusal atmosferin de etkisiyle “çıplak gittiler” belirlemesinin aksine, gelenler hepimizin kusurlarını, çıplaklıklarını örterek ve hepimize büyük sorumluluklar yükleyerek ve kendileri de büyük sorumluluklar sırtlayarak döndüler üslerine. Eşit ve özgür yaşamak isteyen bütün dünya halklarına kutlu olsun!
