Yaşamını farklı kimlik, kültür ve inançların özgürce bir arada yaşamasına adamış olan Hevrîn Xelef’in katledilmesinin üzerinden 7 yıl geçti
Hevrîn Xelef, 1984 yılında Kuzey ve Doğu Suriye’nin Dêrik kentinde dünyaya geldi. Kürtlerin yanı sıra Arap ve Süryani topluluklarının da yaşadığı kentte büyüdü. Çocukluk ve okul yılları burada geçti. Onu tanıyanların anlatımlarında çalışkanlığı, farklı topluluklardan insanlarla kurduğu ilişkiler ve toplumsal yaşama ilgisi öne çıkıyordu. Hevrîn Xelef’in siyasetle ilişkisi ise gençlik yıllarında başladı. Ailesinin siyasi ve toplumsal çalışmaların içinde olması, onun da küçük yaşlardan itibaren çeşitli toplantı ve etkinliklere katılmasını sağladı. Daha sonra verdiği bir röportajda, siyasi örgütlenmelerden hiçbir zaman tamamen uzak olmadığını anlatacaktı.
Üniversite yılları
Hevrîn Xelef, ilk ve orta öğreniminin ardından üniversite eğitimi için Halep’e gitti. Başlangıçta doktor olmak istiyordu. Ancak tıp eğitimi alamayınca mühendislik eğitimi aldı. Halep Üniversitesi’nde beş yıl boyunca inşaat mühendisliği okudu ve 2009’da mezun oldu. Mezuniyetinin ardından bir süre devlet kurumunda çalıştı.
Öğrenim yıllarını tartışmalarla sürdürdü
Halep’te geçirdiği yıllar Hevrîn Xelef’in yalnızca mesleki eğitim aldığı bir dönem olmadı. Üniversitede farklı çevrelerden öğrencilerle bir araya geldi; siyaset, toplum ve kadınların yaşam içerisindeki konumu üzerine tartışmalar yürüttü. Üniversiteden mezun olduğunda elinde bir mühendislik diploması vardı. Ancak kısa süre içerisinde siyasete atıldı.
Çalışma serüveni
Suriye’de 2011’de başlayan ayaklanma ve ardından büyüyen savaş, Hevrîn Xelef’in de yaşamında yeni bir dönemin başlangıcı oldu. 2012’den itibaren Kuzey ve Doğu Suriye’de gelişen siyasi ve toplumsal yapılanmalar içerisinde çeşitli görevler üstlendi. Aynı yıl Bilim ve Özgür Düşünce Vakfı’nın kuruluşunda yer aldı. Ardından ekonomi ve enerji alanlarında çalışmaya başladı. Bölgedeki enerji faaliyetlerinin örgütlenmesinde sorumluluk aldı ve bir dönem enerji kurumunda eşbaşkanlık yaptı.
Ekonomi ve yerel yönetim alanlarında yer aldı
Mühendislik eğitiminin sağladığı teknik birikimi, savaş nedeniyle ağır tahribat yaşayan bir bölgede, günlük hayatın yeniden kurulmasına ilişkin çalışmalarla birleştirdi. Elektrik, ekonomi ve yerel yönetim gibi alanlar, Hevrîn Xelef’in siyasi faaliyetlerinin de bir parçası haline geldi.
Farklı etnik kimliklerin çalışmalarında bulundu
Ancak onun için siyaset yalnızca idari görevlerden ibaret değildi. Hevrîn Xelef, farklı halkların ve inanç gruplarının bir arada yaşayabileceği bir siyasi yapı oluşturulması gerektiğini savunuyordu. Kürtlerin yanı sıra Araplar ve Süryanilerle yürütülen çalışmaların içinde yer aldı. Bu yaklaşım, ilerleyen yıllarda siyasi hayatının temel başlıklarından biri olacaktı.
Hevrîn Xelef’in özgür kadın mücadelesi
Hevrîn Xelef’in çalışmalarında kadınların toplumsal ve siyasi yaşama katılımı da önemli bir yer tuttu. Kuzey ve Doğu Suriye’de oluşturulan siyasi ve idari yapılarda kadınların karar alma mekanizmalarında yer alması için mücadele etti. Eşbaşkanlık sistemini, kadınların yönetimde söz sahibi olmasını sağlayan mekanizmalardan biri olarak değerlendirdi. Hevrîn Xelef’in kadın özgürlüğüne ilişkin yaklaşımı, yalnızca kadın örgütlenmeleriyle sınırlı değildi. Ekonomiden yönetime, yerel kurumlardan siyasi yapılara kadar kadınların karar mekanizmalarında bulunmasını savunuyordu.
Suriye Gelecek Partisi’nin genel sekreteri oldu
2018 yılı Hevrîn Xelef’in siyasi yaşamında yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Raqa’da Suriye Gelecek Partisi kuruldu. Farklı etnik ve dini toplulukların temsilini savunan parti, demokratik ve çoğulcu bir Suriye fikrini öne çıkarıyordu. Hevrîn Xelef, partinin genel sekreterliğine getirildi. Bu görevle birlikte Hevrîn Xelef’in çalışmaları bölgesel yönetim ve yerel kurumların ötesine geçti. Artık Suriye’nin geleceği üzerine siyasi söz söyleyen bir parti içerisinde ülke genelini ilgilendiren çalışmalar yürütüyordu.
Suriye Gelecek Partisi’ndeki yeri neden önemli?
Partinin temel meselelerinden biri, Kürtler ile Araplar arasında siyasi bir zemin oluşturmak ve Suriye’deki farklı toplulukların aynı siyasi yapı içerisinde temsil edilmesini sağlamaktı. Hevrîn Xelef de bu çalışmaların içerisinde özellikle Arap toplumuyla ilişkilerin geliştirilmesine önem verdi. Raqa, Tabqa ve çevresindeki temasları bu dönemde yoğunlaştı. Savaşın ağır izlerini taşıyan kentlerde siyasi çalışmalar yürütürken, bir yandan da farklı topluluklar arasında yeni bir siyasi ilişki kurulması için çalıştı. Onun siyasi çizgisinde kadınların katılımı ile farklı toplulukların bir arada yaşaması birbirinden ayrı başlıklar değildi. Hevrîn Xelef , demokratik bir toplumun kadınların karar alma süreçlerine katılımı olmadan kurulamayacağını savunurken, aynı toplumun farklı halk ve inanç gruplarının birlikte yaşayabileceği bir yapıya sahip olması gerektiğini de vurguluyordu.
Savaş sonrası inşada yer aldı
Hevrîn Xelef’in siyasi faaliyet yürüttüğü yıllar, Suriye savaşının en yoğun dönemlerine denk geldi. DAİŞ’in bölgedeki hâkimiyetinin sona ermesinin ardından siyasi mücadele farklı bir biçim aldı. Kentlerin yeniden inşası, yerel yönetimler, farklı toplulukların bir arada yaşaması ve Suriye’nin gelecekteki siyasi yapısı tartışmaların merkezine yerleşti. Hevrîn Xelef bu tartışmaların içinde yer aldı.
Savaş yeniden harlandı
2019’a gelindiğinde 35 yaşındaydı. Bir mühendis olarak başladığı çalışma hayatı, onu Suriye Gelecek Partisi’nin genel sekreterliğine kadar taşımıştı. Fakat aynı yıl savaş yeniden onun hayatına doğrudan girdi. 9 Ekim 2019’da Türkiye’nin Suriye’nin Kuzey ve Doğusu’na yönelik askeri operasyonu başladı.
12 Ekim’de M4 karayolu üzerinde katledildi
Operasyonun başlamasından üç gün sonra, 12 Ekim’de Hevrîn Xelef M4 karayolu üzerinde seyahat ediyordu. Aracı durduruldu ve Hevrîn Xelef işkence ile katledildi. Human Rights Watch, olayın ardından yaptığı araştırmada görgü tanıkları, görüntüler ve açık kaynak verileri üzerinden saldırıyı inceledi. Örgüt, Hevrîn Xelef’in katledilmesiyle Ahrar el-Şarkiye adlı Suriye Milli Ordusu bileşeni arasında bağlantı bulunduğuna ilişkin bulguları aktardı, grubun sorumluluğu reddettiğini de belirtti. Uluslararası Af Örgütü de tanık ifadeleri, görüntüler ve tıbbi belgeler üzerinden yaptığı incelemede Hevrîn Xelef’in katledilmesini Ahrar el-Şarkiye mensuplarıyla bağlantılı olduğu sonucuna vardı.
Haber: Gülistan Gülmüş / JINNEWS
