HRANA raporuna göre İran’da son dönemdeki idamlarda siyasi tutsakların oranı yüzde 71’e çıktı. Yargı süreçlerinin hızlandırıldığı, her 3 günde bir siyasi mahkumun idam edildiği belirtiliyor
İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), Rojhilat ve İran’daki idamlara ilişkin raporunu açıkladı. Savaşla birlikte siyasi tutsaklara verilen idam cezalarında değişiklikler yaşandığı belirtilen Raporda, “Özellikle Ocak 2026 protestoları sırasında gözaltına alınan siyasi ve güvenlik mahkumlarının davaların ele alınmasının olağan prosedürlerin ötesinde bir hızda ilerledi. Tutuklama ve hüküm verme ve infaz arasındaki süre kısaldı. İran’da askeri çatışmanın başlamasıyla birlikte siyasi ve güvenlikle ilgili suçlamalarla mahkumların infazları arttı” denildi.
Her 3 günde bir siyasi tutsağın idam edildiği belirtilen Raporda şunlar ifade edildi:
“Toplanan veriler, yaklaşık 65 günlük bir süre içinde ortalama olarak her üç günde bir siyasi veya güvenlik mahkumunun idam edildiğini göstermektedir. Bu değişim, askeri çatışmanın yol açtığı güvenlik ortamının yoğunlaşmasıyla eş zamanlı olarak gerçekleşmiş ve çatışmanın yargı süreçleri üzerindeki doğrudan etkisini yansıtmaktadır. Bu arada, Ocak ayındaki protestolardan tutuklu bulunanların durumu, bu davaların ele alınmasının önceki uygulamalara göre daha hızlı ilerlediğini ve bazı durumlarda tutuklama, hüküm verme ve idam arasındaki sürenin önemli ölçüde azaldığını göstermektedir; bu durum genel olarak idam cezaları arasında siyasi ve güvenlik suçlarından kaynaklanan davaların oranının artmasına yol açmıştır.”
‘Tüm infazların yüzde 71’i siyasi’
Raporda şu bilgilere yer verildi:
“Önceki yılın aynı 65 günlük döneminde gerçekleştirilen toplam idam sayısı 191 iken, bunların sadece 7’si siyasi ve güvenlik mahkumlarını kapsıyordu. Buna karşılık, mevcut koşullar altında toplam idam sayısı 31’e düşmüştür. Ancak, siyasi ve güvenlik mahkumlarının oranı 22 vakaya yükseldi. Bu, İsrail-ABD ve İran arasındaki çatışmanın başlangıcından bu yana gerçekleştirilen tüm infazların yüzde 71’inin siyasi-güvenlik mahkumlarının infazı olduğu anlamına geliyor.
Öte yandan, protestolar sırasında gözaltına alınan en az 16 kişi ölüm cezasına çarptırıldı. Bu kişilerin bazılarının ölüm cezaları ilk derece mahkemelerinde verilirken, diğerlerinde bu cezalar Yüksek Mahkeme tarafından onaylandı. Ocak protestolarına katılan protestocuların büyük çoğunluğu İran Devrim Mahkemelerinde ‘Allah’a düşmanlık’ (moharebeh), ‘silahlı isyan’ (baghi), ‘yeryüzünde fesat’ (efsad-e fel-arz) ve ‘ulusal güvenliğe karşı hareket etme’ gibi suçlamalarla ölüm cezasına çarptırıldı. Birçoğuna yargı sürecinde kendi seçtikleri bir avukata erişim izni verilmedi ve davaları büyük ölçüde mahkeme tarafından atanan avukatlar tarafından yürütüldü. Bazı durumlarda, seçilmiş avukatların dava dosyalarına erişiminin engellendiği ve bağımsız ve insan hakları avukatlarının yargılamalar sırasında sert muameleye maruz kaldığı yönünde raporlar da bulunmaktadır. Davaların önemli bir kısmının bağımsız olarak seçilmiş hukuk danışmanları tarafından hiçbir zaman incelenmediği söylenmektedir.
Bu kişilerin bazı yakın akrabaları, HRANA ile yaptıkları röportajlarda, ‘sorgulayıcılar tarafından işkence ve fiziksel ve psikolojik istismar sonucu elde edilen zorla itirafların’, yargı makamlarının sanıkların kaderine karar verirken dayandığı başlıca deliller arasında olduğunu belirtmişlerdir.
İdam kararını verenler
Bu kişilere verilen ölüm cezaları, öncelikle Abolghasem Salavati ve Iman Afshari gibi hakimler tarafından verilmiştir. Bunlar arasında Iman Afshari en az 7 idam cezası verirken, Abolghasem Salavati ise en az 5 idam cezası verdi.
Toplamda en az 12 ölüm cezası veren Tahran Devrim Mahkemesi, protesto ile ilgili davalarda tutuklulara idam cezası verme konusunda en önemli rolü oynayan kurum olarak kabul edilmektedir. Ayrıca, son ulusal protestoların tutukluları için verilen ölüm cezası sayısı bakımından ikinci sırada yer alan Kum Devrim Mahkemesi, 3 idam cezasıyla bu alanda öne çıkmaktadır.”
Kaynak: ANF
