İran ve Rojhilat’ta rejim ilk kez ölü sayısının 5 bin olduğunu kabul ederken, insan hakları örgütlerinin verileri çok daha ağır bir tabloya işaret ediyor
İran ve Rojhilat’ta 28 Aralık’ta başlayan rejim karşıtı gösterilerin 23’üncü gününe girilirken, rejimin protestolara yönelik sert müdahalesinin yol açtığı bilanço da ağırlaşıyor. İranlı yetkililer ilk kez protestolarda ölüm sayısının en az 5 bin olduğunu kabul ederken, insan hakları örgütleri devam eden ağır insan hakları ihlallerine dair raporları bildirmeye devam ediyor.
Reuters haber ajansına konuşan ve adının açıklanmasını istemeyen bir İranlı yetkili, İran ve Rojhilat’taki protestolarda en az 5 bin kişinin öldüğünü doğruladı. Bunların yaklaşık 500’ünün rejim gücü olduğunu söyledi.
İranlı yetkili, aynı zamanda en yüksek ölüm sayılarının Rojhilat’ta yaşandığını da belirtti. Norveç merkezli Kürt insan hakları örgütü Hengaw da protestolar sırasında rejimin en sert müdahalesinin Kürt illerinde yaşandığını bildiriyor.
10 bini aşkın kişi olduğu iddia edildi
İngiltere merkezli The Sunday Times gazetesi, sağlık çalışanlarının verilerinden hareketle, “protestolarda ölenlerin sayısının 16 bin ila 18 bin arasında olabileceğini” yazdı.
Farsça yayın yapan dijital medya platformu İran International de daha önce, “İran’ın yakın tarihinin en büyük katliamı” yaşandığını ve sadece 8 ve 9 Ocak’ta en az 12 bin kişi öldürüldüğünü gündeme getirmişti.
HRANA: 3 bin 919 ölüm
ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Ajansı (HRANA) da bir bilanço yayımladı. Veriler şöyle:
- Şimdiye kadar 624 protesto eylemi kaydedildi.
- Teyit edilmiş ölü sayısı, 25’i 18 yaş altı çocuklar olmak üzere 3 bin 919 ve bunların 178’i güvenlik görevlisi.
- Yaşamını yitirenler arasında protestolara katılmayan 31 kişi de bulunuyor.
- Soruşturulan ölüm vakası sayısı 8 bin 949. Böylece ölü sayısının artması bekleniyor.
- Protestolar sırasında, tespit edilebildiği kadarıyla, ağır yaralananların sayısı 2 bin 109.
- Belgelenen tutuklu ve gözaltı sayısı 24 bin 669.
Gözaltında cinsel istismar
Gözaltına alınan ve tutuklananlara yönelik kötü muamele ve işkence haberleri de gelmeye devam ediyor. The Guardian gazetesinin bildirdiğine göre, Kürdistan İnsan Hakları Ağı, rejimin en sert müdahale ettiği, en fazla ölü ve tutuklama vakasının yaşandığı yerlerin başında gelen Rojhilat’ın Kermanşah kentinde gözaltına alınan iki kadının cinsel istismara uğradığını bildirdi. Bunlardan biri 16 yaşında bir çocuk.
Biri çocuk olmak üzere iki kişi, Kürdistan İnsan Hakları Ağı’na konuştu ve gözaltına alındıkları sırada çevik kuvvet polisi tarafından cinsel istismara maruz kaldıklarını söyledi.
Langarud’da hamile bir kadının karnındaki bebeğiyle birlikte 10 Ocak’ta rejim güçleri tarafından öldürüğünü rapor eden Hengaw ise, ayrıca Rojhilat’ın Saqiz kentinden 40 yaşındaki Soran Feyzizadeh’in 7 Ocak’ta gözaltına alındığını ve daha sonra tanınmaz haldeki cenazesinin yüklü miktarda para karşılığında ailesine teslim edildiğini duyurdu.
Tutukluların yaşamından endişe ediliyor
İnsan hakları grupları gözaltına alınanların karşılaştıkları muamele ve yaşamları konusunda endişelerini bildiriyor.
ABD merkezli Abdorrahman Boroumand İran İnsan Hakları Merkezi, sadece Yezd merkez hapishanesine 51’i kadın 549’dan fazla protestocunun nakledildiğini duyurdu. Merkezin Genel Müdürü Roya Boroumand, “Geçtiğimiz on yıllar boyunca, dayak, kırbaçlama ve cinsel saldırı da dahil olmak üzere ciddi fiziksel ve psikolojik işkencenin yanı sıra gözaltında ölüm vakalarını belgeledik” diyerek, protestocuların yaşamlarına dair endişelerini dile getirdi.
Trump’tan ‘özgür İran’ paylaşımı, Pezeşkiyan’dan ‘savaş ilanı’ tehdidi
ABD Başkanı Donald Trump, dün akşam sosyal medya hesabından ABD merkezli Fox News’in sunucusu Marc Thiessen’in, Trump’ın görev süresi dolmadan önce “Özgür İran”, “Özgür Küba” ve “Özgür Venezuela” olarak nitelendirdiği ülkelere ziyaret gerçekleştirebileceğine ilişkin değerlendirmesini paylaştı. Bu açıklama, Trump’ın daha önce ABD merkezli gazete Politico’ya verdiği demeçte, “İran’da yeni bir liderlik aramanın zamanı geldi” ifadesini kullanmasının ardından geldi.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise, sosyal medya hesabından bu paylaşıma yanıt verdi. Pezeşkiyan, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’e yönelik herhangi bir saldırının “savaş ilanı” anlamına geleceğini belirtti. Pezeşkiyan, İran’a yönelik olası bir askeri saldırıya verilecek karşılığın “sert ve üzücü sonuçlar doğuracağını” savundu.
İnternet kesintisi sürüyor
İran ve Rojhilat genelinde internet kesintisi de sürüyor. İran’ın bu kesintilerle gerçeklerin kamuoyuna ulaşmasını engellediği kaydedilirken, bu arada İran haber ajansı Fars, ülkenin ikinci büyük telekomünikasyon şirketi Iran-Cell’in Üst Yöneticisi’nin (CEO), internet erişiminin engellenmesine yönelik kararlara uymadığı gerekçesiyle görevden alındığını duyurdu.
İnternet kısıtlamalarının 21 Mart Newroz’a kadar süreceği belirtilirken, uluslararası alanda artan tepkilerin ardından İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, kısıtlamaların kaldırılması için “tavsiyede bulunduğunu” ileri sürdü.
DIŞ HABERLER
