‘Kayıplar bulunsun failler yargılansın’ eyleminin Amed’deki 900’üncü haftasında gözaltına alındıktan sonra kaybedilen Mehmetcan Ayşin’in akıbeti sorulurken, diğer kentlerde yapılan eylemlerde çocuk yaşta kaybettirilen Zeki ve İlyas Diril’in ve Sertip Şen’in akıbeti soruldu, Dargeçit JİTEM Davası’nda verilen ‘zamanaşımı’ kararına tepki gösterdi
İnsan Hakları Derneği (İHD) Amed Şubesi ve kayıp yakınları, “Kayıplar bulunsun failler yargılansın” talepli eylemlerinin 900’üncü haftasında da Koşuyolu Parkı İnsan Hakları Anıtı önünde bir araya geldi.
Kayıpların fotoğraflarının taşındığı eyleme kayıp yakınları, hak savunucuları, milletvekilleri, çok sayıda sivil toplum örgütü ve siyasi parti temsilci katıldı.
900 hafta ve kayıpların fotoğraflarının taşındığı eylemde konuşan İHD Amed Şube Eşbaşkanı Ercan Yılmaz, aileler ile birlikte 900 haftadır engelleme girişimlerine rağmen eylemlerini sürdürdüklerini belirterek, gerçekler ortaya çıkana kadar alanda olmaya devam edeceklerini söyledi.
Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Amed Milletvekilli Serhat Eren, “900 haftadır bu meydanda ‘Çocuklarımız nerede?’ diye soruyorlar. Adalet peşinde olan anneler Hakikat Komisyonu oluşsun istiyorlar. Demokratik bir toplum istiyorlar. Dünyada tüm barış süreçlerinde kaybettirenlerin katilleri yargılandı, gerçekler açığa çıkarıldı. Burada da aynı şey olabilir. Endonezya ve İrlanda sürecinde olduğu gibi geçmiş ile hesaplaşılması gerekiyor. Eğer yapamazsak toplumun hafızasını onaramayız” dedi.
CHP Milletvekilli Sezgin Tanrıkulu ise adalet talebinde bulunarak, kayıplar bulunana kadar mücadeleye devam edeceklerini söyledi. Amed Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Serra Bucak ise 90’lı yılların karanlığının aydınlatmaya yetkililerin cesaretinin olmadığını belirterek, aydınlatma cesaretinin direnenlerde olduğunu söyledi.
Amed Baro Başkanı Abdulkadir Güleç, aileler ve İHD’nin 900 haftadır direndiğini belirterek, “90’lı yıllardan bu yana Kürdistan’da kaybedilenler için direnen anneleri buradan selamlıyorum. Amed’de 60’tan fazla kayıp dosyası açıldı. Savcılığa diyalog için açık olduğumuzu belirtmek istiyoruz. Kendisine ilettik. Görüşmeye devam edeceğiz. Eğer bu ülkede kalıcı barışın tesisi isteniyorsa geçmişle cesurca yüzleşilmesi gerekiyor” diye konuştu.
‘Hakikatleri Araştırma Komisyonu kurulsun’
Kayıp yakınları ise yaptıkları konuşmada kayıplarının hikayesine değinerek, sorumluların açığa çıkartılması gerektiğinin altını çizdi. Aileler, kayıplar bulununcaya kadar mücadeleye devam edeceklerini belirterek, “Hakikatleri Araştırma Komisyonu”nun kurulması çağrısında bulundu.
Yapılan konuşmaların ardından 7 Mayıs 1994’te Amed’in Licê ilçesine bağlı Mizag köyünde gözaltına alındıktan sonra kaybedilen Mehmetcan Ayşin’in akıbeti soruldu. Kayıp hikayesini İHD Şube Eşbaşkanı Suzan Mehmetoğlu tarafından okundu. Ayşin’in kayıp öyküsü şöyle:
“5 Mayıs 1994 tarihinde köye askerler tarafından baskın düzenlenir. Yapılan baskında köyde bulunan genç/yaşlı 53 erkek gözaltına alınır. Gözaltına alınanlardan biri de Mehmetcan Ayşin’di. Baskının ertesi günü 49 kişi serbest bırakılır. Aradan geçen 6 günün sonunda Mehmetcan Ayşin dışındaki 3 kişi daha serbest bırakılır. Bunun üzerine karakola giden aileye kolluk görevlileri tarafından Mehmetcan Ayşin’in savcılığa çıkarılacağı ve oradan serbest bırakılacağı söylenir. Ancak Mehmetcan Ayşin ne savcılığa sevk edilir ne de serbest bırakılır.
Mehmetcan Ayşin hakkında bir türlü bilgi alamayan ailesi devlet dairelerinde çeşitli girişimlerde bulunur. Aile önce DGM’ye başvuruda bulunur ancak ailenin dilekçesi işleme konulmadan geri çevrilir. Bunun üzerine OHAL Valiliği’ne başvuran aile, Lice Asayiş Komutanlığı’na yönlendirilir. Lice Asayiş Komutanlığı’na başvuruda bulunan aileye komutanlık ‘Söz konusu tarihte operasyon düzenlenmediğini ve adı geçen kişileri gözaltına almadıklarını’ bildirirler. 7 Mayıs 1994’ten bu yana Ayşin’den haber alınmaz.”
Êlih
Êlih’teki eylem 736’ncı haftasında Gülistan Caddesi’nde bulunan İnsan Hakları Anıtı önünde devam etti. Bu haftaki eylemde, 2 Mayıs 1994’te Şirnex’in Keldanî köyü olan Mehrî’ye giderken gözaltına alındıktan sonra kendilerinden bir daha haber alınamayan Zeki Diril ve kuzeni İlyas Diril’in akıbeti soruldu. İHD Êlih Şube Eşbaşkanı Melek Atalay, İlyas ve Zeki Diril’in kaybedilme hikayesini okudu:
“Diril ailesi köyleri askerler tarafından yakılınca 1990’lı yıllarda İstanbul’a göç ettiler. İstanbul’da büyük zorluklar yaşayan aile, 1993 yılında köylerine geri döndü ve yakılan evlerini yeniden yaptı. Bir kuyumcu imalathanesinde çalışan 16 yaşındaki Zeki Diril ve 12 yaşında olan kuzeni İlyas Diril İstanbul’da kaldı. Burada bir süre çalışarak para biriktirdiler. Biriktirdikleri paraları yanlarına alarak evlerine gitmek için Şırnak’a doğru yola çıktılar. 2 Mayıs 1994 tarihinde henüz evlerine ulaşamadan askeri kontrol noktasında gözaltına alınarak Uzun Geçit Jandarma Karakolu’na götürüldüler. Karakolda nezaret ve emniyet odası defterine 11 Mayıs 1994 tarih ve 18-19 sıra numarası ile kaydedildiler. 14 Mayıs 1994 tarihinde Uludere Jandarma Karakolu’na sevk edilen iki çocuk, bir tutanakla Uludere İlçe Jandarma Komutanı Bülent Serdengeçti’ye teslim edildiler. Çocuklarının gözaltına alındığını öğrenen aileleri savcılığa başvurdular. Uludere Jandarma Komutanı Bülent Serdengeçti, İlyas’ın yaşı küçük olduğu için hemen serbest bırakıldığını, 193 sıra numarası ile gözaltı kaydı yapılan 16 yaşındaki Zeki’nin de ifadesi alındıktan sonra aynı gün akşama doğru serbest bırakıldığını iddia etti.
1995 yılında Zeki ve İlyas’ı gözaltında gördüğünü söyleyen ve Uludere Cezaevi’nde tutuklu bulunan K.Y. isimli kişi, Zeki’nin babasına ‘Çocuklarınızı bir sabah erkenden karakoldan çıkardılar. Çok ağır işkence görmüşlerdi. Sonra bir askerden onların helikoptere bindirilip, bir yerde atıldığını duyduk’ dedi. Uludere Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başlatılan soruşturmada görevsizlik kararı verilerek dosya Şırnak’a gönderildi. Şırnak Cumhuriyet Başsavcısı Ayhan Aygün, 28 Temmuz 1998 tarihinde, Adalet Bakanlığı’ndan Uludere Jandarma Komutanı hakkında cezai soruşturma başlatma izni istedi. Ancak Adalet Bakanlığı soruşturma izni vermedi. Cumhuriyet savcısının talep etmesine rağmen İlyas ve Zeki Diril’in kaybedilmesinden sorumlu olanların tespit edilebilmesi amacıyla hiçbir cezai dava başlatılmadı. Soruşturma takipsizlik kararı ile kapatıldı.”
Colemêrg
İHD Colemêrg Şubesi, Gever ilçesindeki Sanat Sokağı’nda açıklama yaptı. 226’ncı haftaya giren eylemde, 2 Mayıs 2019’da Gever’de üs bölgesinde açılan ateş sonucu yaşamını yitiren Sertip Şen için adalet talep edildi. Eylemde kaybettirilenlerin fotoğrafları taşındı.
İHD Colemêrg Şube Eşbaşkanı Ozan Akbaş, Sertip Şen’in Onbaşılar köyü Çobanpınar mezrasında koyunlarını otlatırken üs bölgesinden açılan ateş sonucu ağır yaralandığını, ambulansın olay yerine ulaşmasının da jandarma tarafından engellendiğini ifade etti. Akbaş, olayla ilgili yürütülen soruşturmanın cezasızlık politikasıyla sonuçlandığı belirtilerek, uzman çavuş Murat Toprak’a verilen 1 yıl 8 aylık cezanın “kabul edilemez” olduğu kaydetti.
İzmir
İHD İzmir Şubesi, Konak Eski Sümerbank önünde “Kayıplar bulunsun failler yargılansın” talebiyle iki haftada bir yaptığı oturma eylemini sürdürdü. İHD İzmir Şube yöneticilerinden Nazlı Turan, “Geçmişte yaşanan insanlığa karşı suçlarla yüzleşmeden, adalet sağlanmadan Türkiye demokratikleşemez” dedi.
Nazlı Turan, 3’ü çocuk 7 sivil ve bir uzman çavuşun yaşamını yitirdiği Kerboran JİTEM Davası’nın cezasızlıkla sonuçlandığına işaret etti. Nazlı Turan, “29 Ekim-8 Kasım 1995 tarihleri arasında Mardin/Dargeçit’te ağır silahlı askerler ve korucular tarafından yapılan ev baskınlarında dört çocuk, iki lise öğrencisi ve iki kadının da aralarında bulunduğu çok sayıda kişi gözaltına alındı. Gözaltına alınanlar Dargeçit Jandarma Taburuna götürüldü. Gözaltında tutulanlardan bazıları bir süre sonra serbest bırakıldı. Ancak 12 yaşındaki Davut Altunkaynak, 13 yaşındaki Seyhan Doğan, 16 yaşındaki Nedim Akyön, 19 yaşındaki Mehmet Emin Aslan, 20 yaşındaki Abdurrahman Olcay, 21 yaşındaki Abdurrahman Coşkun ve 57 yaşındaki Süleyman Seyhan’dan bir daha haber alınamadı” diye belirtti.
Yapılan başvurular üzerine 29 Mayıs 2009’da kayıpların gözaltında öldürüldüğü ve kuyulara gömüldüğünün ortaya çıktığını belirten Nazlı Turan, “Adıyaman 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen davada 7 Dargeçitli’nin ve Uzman Çavuş Bilal Batırır’ın nasıl ve kimler tarafından kaybedildikleri tüm detaylarıyla mahkeme kayıtlarına geçti. Dava dosyasında sanıkların sorumluluğuna işaret eden birbirleriyle tutarlı çok sayıda tanık beyanı ve bu beyanları destekleyen deliller yer aldı. Tüm bunlara rağmen mahkeme, 4 Temmuz 2022 tarihinde ‘somut, kesin, inandırıcı delil elde edilemediğinden’ diyerek 18 sanığın beraatine karar verdi. Karara karşı Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi’ne yapılan istinaf talebi 7 Mayıs 2024 tarihinde reddedildi. Bunun üzerine Yargıtay’a temyiz başvurusu yapıldı. Yargıtay 1’inci Ceza Dairesi, 11 Mart 2026 tarihinde zamanaşımı kararı verdi. Bir kez daha insanlığa karşı işlenmiş bir suç cezasızlıkla sonuçlandı” ifadelerini kullandı.
Kaynak: MA
