Şirnex’in Silopiya ilçesine bağlı Cûdî Dağı eteklerindeki Süryani-Keldani yerleşimi Herbol köyü, 10 yıl içinde açılan maden ocakları nedeniyle doğal yapısını ve köy kalıntılarını kaybetti. Bölgede neredeyse tek bir ağacın dahi bırakılmadığı görüldü
Şirnex’in (Şırnak) Silopiya (Silopi) ilçesine bağlı ve Cûdî Dağı eteklerinde bulunan, tarihi bir Süryani yerleşimi olan Herbol Köyü, sermayenin doğa talanından nasibini alan sayısız yerden sadece biri. 10 yıl içerisinde köy kırsalında ve Cûdî Dağı’nın eteklerinde açılan maden ocakları nedeniyle yıkım yeryüzünü tamamen değiştirdi. 2015 ve öncesine yemyeşil olan köy çevresi, bugün yeşilden yoksun. Maden ocaklarının işletildiği yerlerin eski köy yerleşimi olduğu belirtilirken, bölgede neredeyse tek bir ağacın dahi bırakılmadığı görüldü. Botan’daki ekolojik talan 2015’te yoğunlaşan savaşla birlikte ivme kazandı. Botan’ın “yasaklanan” doğası yıllardır asker gözetimi ve korucular eliyle yok ediliyor. Botan’da orman yangınlarıyla başlatılan ekolojik yıkım, ağaç kıyımı, maden ve petrol aramalarıyla sürdürülüyor.
Dağın silueti değişti
Elde edilen uydu görüntüleri ve köyün çevresinin kadraja alındığı fotoğraflarda, dağlık alanın büyük bir kısmında görülen basamaklı kazılar ve açığa çıkan toprak katmanları dikkat çekiyor. Köy yaşamını tehdit eden maden ocakları, köye yalnızca birkaç yüz metre uzaklıkta bulunuyor. Kazılar nedeniyle katman katman açılmış yamaçlar ve kırmızıdan beyaza uzanan farklı toprak renkleri görülüyor. Dağ siluetinin bozulduğu görülürken çalışmaların yıllardır sivil halkın girişine yasaklı bölgede yürütülmesi de ayrıca dikkat çeken bir durum. Dağ yamacındaki tahribatı, dağın öteki yüzünün korunmuş bitki örtüsüyle karşılaştırarak görmek ve anlamak mümkün.
Köyün kalıntıları yok oldu
Madencilik faaliyetlerinin yapıldığı bölgenin uydu görüntülerinden görüldüğü kadarıyla, Herbol köyünün eski yerleşiminin kalıntıları da duruyor. Maden ocaklarının doğa tahribatının yanında köy kalıntılarını da yok ettiği, böylece tarihin de yok edildiği görülüyor. Köyün girişi ve çevresinde jandarma karakollarının fazlalığı ise bölgede yürütülen madencilik faaliyetlerine “güvenlik” desteği sağlamasından kaynaklandığı öğrenildi. Askerlerin, doğa tahribatını görüntülemek ve fotoğraflarını çekmek isteyen yurttaşları engellediği belirtildi. Ekstraktivizmin güvenlikçi politikalarla yan yana geldiği bu militarist boyut, 2025 yılında yayımlanan ve Polen Ekoloji Kolektifi’nin Türkçe diline çevirdiği “Militarizasyon Ekstraktivisttir: Madenlerden Füzelere” tutum metni, maden ve militarizm ilişkisini küresel çapta ortaya koyuyor.
1990’da boşaltılan köy
Şirnex’in Silopiya ilçesinin Cûdî Dağı yamacında bulunan Herbol, 1990 ile 1993 yılları arasında “güvenlik” gerekçesiyle zorla boşaltıldı. Köyün nüfusunun yüzde yüzü Süryani-Keldani yurttaşlardan oluşuyordu. Köyden çıkarılan yurttaşlar, batı metropolleri ile Fransa ve diğer Avrupa ülkelerine göç etmek zorunda kaldı. Köye dönüşler ise 2014 yılında yeniden başladı. Köyde şu anda sadece 7 aile yaşıyor. Geriye kalan yurttaşlar ise geçici süreliğine gelip tekrar göç ettikleri yerlere dönüyor.
Cûdî Dağı ve Fırat – Dicle Havzası’nda havza boyu yıkım
Ekstraktivizm Haritası üzerinden görüldüğü üzere, Cûdî Dağı’ndaki aktif projelerle birlikte 176 bin 258 kilometrekarelik bir alanı kaplayan Fırat-Dicle su havzasında yoğun şekilde maden ve talan projeleri sürüyor. Sadece Şirnex bölgesinde 2023 yılı başından 8 Şubat 2026’ya ÇED sürecinde 135 adet maden projesi bulunuyor. Cûdî ve havzanın Ekstraktivizm Haritası’ndaki görüntüleri şöyle yansıdı: Fırat – Dicle Havzası
HABER MERKEZİ
