Hükümetin süreci ağırdan alarak kontrolü inisiyatifinde tutmaya çalıştığını belirten Hişyar Özsoy, ‘PKK’nin silahsızlanması karşılığında Sayın Öcalan’ın durumu ve PKK’lilerin siyasi hayata nasıl dahil olacağına ilişkin düğüm çözülürse, özünde siyasal olan Kürt meselesi şiddet bağlamından çıkarılıp müzakere masasına taşınabilir’ dedi
Türkiye’nin iç siyasi dengelerinin yanı sıra bölgesel gelişmeler ve uluslararası diplomasinin de önemli başlıkları arasında yer alan Demokratik Toplum ve Barış Süreci’nin geleceği tartışılmaya devam ediyor. Sürecin bundan sonraki aşamasında devletin yaklaşımının, bölgesel dengelerin ve uluslararası aktörlerin tutumunun nasıl bir rol oynayacağını değerlendiren Dr. Hişyar Özsoy, sürecin siyasi ve diplomatik boyutuna ilişkin konuştu.
Hükümetin ‘Demokratik Toplum ve Barış Süreci’ni mümkün mertebe yavaş yürüttüğünü belirten Hişyar Özsoy, “Bir adım atabilmesi için çok fazla tazyik olması gerekiyor. Ancak o zaman küçük bir adım atıyor. Ardından süreç yeniden tıkanır gibi oluyor. Kontrolü, tempoyu ve içeriği kendi inisiyatifinde tutarak ilerlemeye çalışıyor. Şimdiye kadar süreç büyük ölçüde Kürt tarafının sabırlı ve ısrarlı adımlarıyla ilerledi” dedi.
‘Bölgesel gelişmeleri dikkate alacaktır’
Devletin sürecin hızını belirlerken bölgesel ve uluslararası gelişmeleri dikkate alacağını söyleyen Hişyar Özsoy, bu durumun yansımalarını şöyle aktardı:
“Önümüzde İsrail’de ve Amerika’da seçimler var. Bölgesel kartların yeniden nasıl dağılacağını, Netanyahu hükümetinin düşüp düşmeyeceğini, Trump’ın zayıflayıp zayıflamayacağını görmek isteyebilirler. İran’ın durumunun ne olacağı, İsrail, Amerika ve İran arasındaki gerilimin nereye evrileceği de hesapların bir parçası. Bu gelişmeler Irak ve Suriye’yi de doğrudan etkileyecektir.”
‘PKK tek taraflı adımlar atmaya devam ediyor’
Hişyar Özsoy, “PKK, sürecin önünü açmak için tek taraflı adımlar atmaya devam ediyor. Baş müzakereci olarak belirlediği Sayın Abdullah Öcalan’ın süreci ilerletebilmesi ve koordinatörlük rolünü yerine getirebilmesi için gerekli imkanların oluşturulmasını istiyor. Bu konudaki taleplerini ısrarla sürdürüyor” diye ekledi.
‘Meclis bir an önce gözlem ve izleme komisyonu kurmalı’
Meclis’in henüz üzerine düşen sorumluluğu almadığını belirten Hişyar Özsoy, çıkarılan çerçeve yasa ve komisyon eksikliklerine ilişkin “Parlamentonun Demokratik Toplum ve Barış Süreci’ni gözlemleyecek mekanizmaları oluşturması gerekiyor, ancak henüz o noktada değil. Birçok eksiği bulunan bir çerçeve yasa çıkarıldı. Üstelik bu yasayla yasamanın üzerine MGK’nin vesayeti konuldu ve uygulama bir anlamda MGK’nın inisiyatifine bırakıldı. Meclis, bir an önce resmi gözlem ve izleme komisyonunu kurmalıdır” diye konuştu.
‘Amerika bölgede yeniden konumlanıyor’
ABD’nin Irak’tan çekilmesinin bölgeden tamamen çekildiği anlamına gelmediğini de belirten Hişyar Özsoy, bölgesel askeri hakimiyete ilişkin şunları söyledi:
“Amerika, Irak’tan çekildi ve IŞİD’le mücadele koordinasyonunun merkezini Ürdün’e taşıdı. Ancak bu, bölgeden çekildiği anlamına gelmiyor. Amerika bölgede yeniden konumlanıyor. İran savaşında hasar gören bazı üslerinden de çekilebilir. Karadaki askeri birliklerini azaltırken istihbarat, teknik kapasite, hava ve deniz gücü üzerinden bölgesel askeri hakimiyetini kimseye bırakma niyetinde değil.”
‘Şengal ve Başika konusunda Amerika iki ülkeyi ikna etmiş’
Şengal ile Irak merkezi hükümeti arasında bir anlaşma sağlandığını ifade eden Hişyar Özsoy, Başika Üssü’ne ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
“2015 yılında IŞİD’e karşı mücadele gerekçesiyle Musul çevresindeki yerel güçleri eğitmek amacıyla kurulan Başika-Zilkan Üssü, sonraki yıllarda Türkiye’nin Irak’taki askeri varlığının önemli noktalarından biri haline geldi. Hatta Türkiye oraya aşırı güç yığınca Irak hükümetiyle önemli bir gerilim alanı oldu. Üssün Irak yönetimine devrine ilişkin gelişmeler, Şengal’deki silahlı güçlerin geleceği ve bölgedeki güvenlik düzenlemeleriyle birlikte gündeme geldi. Haşdi Şabi içindeki birçok yapı, Türkiye’nin Irak’tan çekilmesini merkezi orduyla entegrasyon için bir ön koşul olarak da ileri sürüyor.
Şengal ile merkezi hükümet arasında bir anlaşma sağlandı. Dolayısıyla Türkiye açısından Başika Üssü’nde ısrar etmenin pek bir gerekçesi kalmıyor. Belli ki Amerikalılar bu konuda Türkiye’yi de ikna etmiş. Ancak bunun pratikte ne ölçüde uygulanacağını ve nasıl hayata geçirileceğini göreceğiz.”
‘Suriye şu an kendisini idame ettirecek durumda değil’
Suriye’deki krizlerin çözülmediğini ve ülkenin mayın tarlasına döndüğünü belirten Hişyar Özsoy, özelikle Rojava kentlerinde provokasyon peşinde olan güçlere dikkat çekerek, “Hiçbir sorun bitmiş değil. Şam da dahil olmak üzere herkes geçici pozisyonlar almış durumda. Çünkü bütün bölgesel güçlerin müdahil olduğu çok daha büyük savaşlar var. Suriye şu anda kendisini idame ettirebilecek ve maaş ödeyebilecek durumda bile değil” dedi.
‘Ekonomik ve toplumsal öfkenin Kürtlere yönelmesi riski var’
Suriye’deki gelişmelerin etnik gerilim riski taşıdığına dikkat çeken Hişyar Özsoy, “Hesekê’de dönem dönem Arapları Kürtlere karşı mobilize eden birçok güç var. Bunları kendiliğinden gelişen olaylar olarak görmemek gerekiyor. Onlarca istihbarat grubu bu alanlarda faaliyet yürütüyor. Ekonomik ve toplumsal öfkenin Kürtlere yönlendirilerek etnik bir gerilime dönüştürülmesi riski söz konusu” diye uyardı.
‘Devletin adımları hala stratejiye dönüşmedi’
Türkiye’de devam eden sürecin Suriye ve Irak üzerinde de etkili olduğunu ancak hükümetin attığı adımların henüz stratejik bir boyuta ulaşmadığını vurgulayan Hişyar Özsoy, değerlendirmelerini şöyle sürdürdü:
“Devlet tarafında da bazı adımlar atıldı, hiç olmadı değil. Nihayetinde sürece ‘Terörsüz Türkiye’ adını verdiler. Yasada yanlış bulduğum birçok husus var. Ancak asıl mesele, devletin Kürtlerle çatışmadan, savaşmadan ve özellikle bölgesel denklemde onları karşı kamplara itmeden Kürt meselesinin esasına dair daha siyasi ve diplomatik bir yaklaşım geliştirip geliştiremeyeceğidir. Şu ana kadar elimizdeki verilere baktığımda bunun devlet ve hükümet açısından hala taktik bir girişim olduğunu, stratejiye dönüşmediğini görüyorum.”
Kürtlerle ilişkilerde yapısal bir dönüşüm gerektiğinin altını çizen Hişyar Özsoy, “Zaman içerisinde stratejik bir dönüşüm yaşanabilir mi? İlk aşama aşılır, PKK’nin silahsızlanması gerçekleşir ve Kürt meselesi daha rahat konuşulabilir hale gelirse devlet, Türkiye’de, Rojava’da, Güney’de ve hatta Rojhilat’taki Kürtlerle ilişkilerini daha yapıcı bir temele oturtabilir mi? Stratejiden ve yapısal dönüşümden kastım budur” diye konuştu.
‘Yeni Ortadoğu’da onlarca savaşın tohumları şimdiden ekiliyor’
Ortadoğu’daki geleceğe yönelik risklere işaret eden Hişyar Özsoy, “Yeni Ortadoğu’da önümüzdeki yüzyılda yaşanabilecek onlarca savaşın tohumları şimdiden ekiliyor. Bölgesel kavgalar, gelecek on yıllardaki daha büyük çatışmaların zeminini oluşturuyor. Devlet, önümüzdeki on yıllar, belki yüz yıl boyunca Ortadoğu’da yaşanabilecek etnik, mezhepsel ve ekonomik çatışmalar karşısında Kürtlerle barışıp bir ittifak ilişkisine yönelebilir mi? Bence asıl stratejik soru budur. Ben şu aşamada devlet aklında böyle bir irade görmüyorum” dedi.
Sürecin başarılı ilerlemesi halinde meselenin müzakere masasına taşınabileceğini belirten Hişyar Hişyar Özsoy, “PKK’nin silahsızlanması karşılığında Sayın Öcalan’ın durumu ve PKK’lilerin siyasi hayata nasıl dahil olacağına ilişkin düğüm çözülürse, özünde siyasal olan Kürt meselesi şiddet bağlamından çıkarılıp müzakere masasına taşınabilir. İlk aşama başarıyla atlatılırsa, siyasallaşmayla birlikte bir ihtimal olarak devlet de Kürtlerle ilişkilerini daha stratejik düzeyde değerlendirme yoluna gidebilir” diye ekledi.
Kaynak: ANF
