Diasporadaki Kürt sanatçıların kendi topraklarında sanat yapmak istediklerini belirten sanatçı Bermal Çem, ‘Kürt sanatını yaşatmamız için Kürtçe festivallerin, konserlerin ve daha birçok şeyin yapılması gerekiyor. Barış sürecinde sanatçıların öncü olması gerekiyor’ dedi
Kürtçe müzik alanında çalışmalarını sürdüren müzik araştırmacısı sanatçı Bermal Çem’in Kürt müziğine dair ilk kitabı “Çemê Stranan” adıyla 2023 yılında Aryen Yayınları’ndan çıktı. Bermal Çem’in Kürt müziğini konu edinen “Bîra Stranan” adlı kitabı ise Meyman Yayınları’ndan Ağustos ayında raflardaki yerini aldı. “Bîra Stranan” kitabında, özgürlük mücadelesinde yaşamını yitiren 25 Kürt sanatçının hayatını, mücadelelerini ve geride bıraktıkları 111 şarkının söz ile notalarını konu ediniyor.
Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne de destek vererek, sürecin toplumsallaşması için çalışmalarda yer alan Bermal Çem, son çıkan kitabı “Bîra Stranan” ile sürece dair değerlendirmelerde bulundu. “Bîra Stranan” kitabının iki yıllık bir projenin sonucunda oluştuğunu dile getiren Bermal Çem, şunları söyledi:
“Bu kitap, şehitlerin hikâyesini ve şarkılarını anlatıyor. Kitapta, Kürt özgürlük mücadelesinde ve cezaevinde yaşamını yitiren sanatçı arkadaşlarımızın şarkıları yer alıyor. Her arkadaşımızın yaşamı roman ve film gibi. Dolu ve geniş yaşamaları var. Ali Doğan’dan Awazê Çiya’ya uzanan bir biyografi. Hepsinin kayıt altında olmasını istedim. Onların yaşamını ele almak benim için önemliydi. Herkes onların yaşamını biliyordur. Onlar yaşamlarını herkese anlatıp somut bir şekilde gösterdiler. Biz de şarkılarını dinlediğimizde onların yaşamlarını göz önüne getirmeliyiz nasıl yaşadılar, nasıl direndiler ve savaştılar. Sanatçı arkadaşlarımız savaş ve direniş içinde sanatlarını üretti. Ben de Hozan Mizgîn (Gurbet Aydın) arkadaştan ilham aldım ve şarkı yapmaya başladım. Onlar sadece şarkı söylemediler, bir toplumun yaşamını ele aldılar. Buralara kadar gelmişsek eğer arkadaşlarımız ve şehitlerimiz sayesindedir. Yazdığımız bu kitapta arkadaşların şarkılarını sadece okumakla kalmayıp birçok yerde konserler de vereceğiz. Sanatçı arkadaşlarımız Bakûrê Kürdistan’da da konser vermeyi düşünüyor.”
‘İsteğimiz herkesin Demokratik Modernite üzerinde yaşam sürdürmesidir’
Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne değinen Bermal Çem, Avrupa’da bulunan Kürt sanatçıların çerçeve yasa kapsamında atılacak pratik adımları beklediklerini söyledi. Süreç kapsamında sanatçılar olarak Avrupa’da toplantılar yaptıklarını ifade eden Bermal Çem, şunları belirtti:
“Eğer toplum özgür olursa sanat ve sanatçılar da özgür olur. Kürtçe sanat yapanlar ya cezaevinde ya da sürgün edilmiş. Sürgün edilen sanatçılar bulundukları yeri sanat yerine dönüştürerek orada kültür merkezleri açıp sanatlarına devam ediyorlar. Buradaki sanatçıların çoğu kendi topraklarına gitmek istiyor. Sanatçılar, sanatlarını kendi topraklarında yapmak istiyorlar. Çerçeve yasada geçenleri yerine getirirlerse buradaki bütün sanatçılar zaten hazır gelmek için; sadece yasayı bekliyoruz. Bunların en güzel örneği Koma Amed ve Agirê Jiyan oldu. Geldiklerinde büyük bir sevinçle karşılandılar. Burada özlem ve çok derin bir duygu var. Ayrıca otoasimilasyon burada çok yoğun işliyor, Türkiye’de de bu durum var.
Devam eden Barış ve Demokratik Toplum Süreci kapsamında burada birçok sanatçı basın açıklamaları ve toplantılar düzenliyor. Sanatçılar birçok kimliği, toplumu ve rengi yan yana getiriyor. Bu çalışmalar da komünal bir şekilde devam ediyor. Burada birçok kimlikten insan var ve burada yaptığımız çalışmalarda onlara demokratik toplumu da öğretmiş oluyoruz. Bizim paradigmamız ve isteğimiz herkesin Demokratik Modernite üzerinde yaşam sürdürmesidir.”
‘Barış sürecinde sanatçıların öncü olması gerekiyor’
Sanatçıların süreçte öncü rolde olmaları gerektiğini vurgulayan Bermal Çem, “Biz Kürtler çok büyük travmalar yaşadık, 50 yılımızı verdik. Bu savaş her iki taraf içinde çok büyük bir acıydı. Kürtler olarak hep bir savaş içindeydik. Bu devrime her aileden biri bir canını vermiştir. Bunun yanında işkenceler yapıldı, köyler yakıldı, küçük çocuklar annelerinin gözleri önünde katledildi. Afrîn’den, Rojava’dan, Bakur ve Kürdistanı’n birçok yerinde bunlara benzer birçok olay yaşandı. Tarihimizi asla unutmayacağız. Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ni acılarımızla yürütüyoruz. Burada sanatçılar da hafızayı güçlü tutuyor. Sanatçıya hafızayı diri tutmak düşer. Ya bir şarkısında ya bir filminde ya da bir kitabında… Kürt sanatını yaşatmamız için Kürtçe festivallerin, konserlerin ve daha birçok şeyin yapılması gerekiyor. Barış sürecinde sanatçıların öncü olması gerekiyor” ifadelerini kullandı.
‘Paradigmamıza ve önderliğimize güveniyoruz’
Süreçte, devletin adım atması gerektiğini altını çizen Bermal Çem, devletin “erteleyici” bir tavrı olduğunu da hatırlattı. Bermal Çem, “Kürt halkı özgür ve kendi kimliği ile yaşamak istiyor. Yıllardır bunun savaşını verdi. Artık mücadeleyi demokratik bir şekilde yürütmemiz gerekiyor. Kürtçe şarkılar söyledikleri için yıllardır cezaevinde tutulan arkadaşlarımız var. Daha cezaevlerinin kapıları bile açılmadı. Bunun için gerekli adımların artık atılması gerekiyor. Sonuna kadar paradigmamıza ve önderliğimize güveniyoruz. Artık devletin de pratik adımlar atması gerekiyor. Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın fiziki özgürlüğü önceliğimizdir. Koordinatörlüğünü Önder Apo yapmazsa süreç ilerlemez. Abdullah Öcalan’ın bir sözü, bütün Kürt halkının sözü demek. Onunla beraber bütün cezaevlerindeki arkadaşların serbest bırakılması gerekiyor” dedi.
Kaynak: MA
