1990’lı yıllarda Şirnex’te devlet tarafından yüzlerce köy boşaltıldı. Bu köylerden 87’sine hâlâ giriş yasaklı. Köylülerin köylerine dönmesine izin verilmiyor; nadiren verilen izinler de genellikle bir günle sınırlı kalıyor. Çoğu zaman verilen izinler orman kesimi gerekçesiyle iptal ediliyor
1980’li yıllardan 2000’li yıllara kadar Kürdistan’da binlerce köy devlet tarafından yakılıp yıkılarak boşaltıldı. Birçok köylü zamanla köylerine dönüp yeniden yerleşse de, hâlâ yüzlerce köy boş ve köylülerin dönüşüne izin verilmezken, devlet; petrol ve kömür çıkarmak, korucular eliyle ormanları talan etmek için bu köylere giriyor.
Boşaltılan köylerin büyük bölümü Cudî, Gabar ve Besta bölgelerinde yer alırken, Gabar Dağı çevresinde Deşta Lala, Meydîn, Dêrşew, Qernê, Zivingo gibi; Cudi Dağı çevresinde ise Divin, Cifane, Akêt, Gilindor, Spîndarok gibi onlarca köy hâlâ boş. Bazı köylerde dinamit patlatılarak su kaynakları yok edildi. Qileban çevresindeki köylerde ise askerî karakollar inşa edildi.
Besta bölgesindeki boşaltılan köylerde ise ormanlık bölgelerde ağaçlar sistematik olarak kesiliyor.
‘Talan için serbest, bize yasak’
Köylüler bu duruma tepki gösteriyor. Gabar Dağı’ndaki Dêrşew köyünden Esmer Çıkmaz, 33 yıl sonra bir günlüğüne izinle köyüne gidebildiğini belirterek şöyle konuştu:
“33 yıl sonra bir gün izin aldık ve köye gittik. İzin olmadan gidemiyoruz. Doğamızı talan edenlere her zaman geçiş serbest. Köye gittiğimizde gördük ki petrol dinamitleriyle köyümüz yok edilmiş, ormanlarımız kesilmiş. 1990’larda bizi zorla çıkardılar, şimdi de topraklarımıza dönemiyoruz. Biz doğamıza zarar vermek istemiyoruz.”
Haber: Nedim Oruç / AW
