Birleşmiş Milletler Genel Kurulu dönüşü ABD’ye 7 günlük normalleşme planı öneren İran’a yanıt olarak Trump, ‘teklifi reddettiğini’ söyledi. ‘Bu teklif kabul edilebilir değil’ diyen Trump’a karşı Arakçi, NBC’ye verdiği röportajda İran’ın savaşı sürdürmeye hazır olduğunu söyledi
Hürmüz krizi Şubat 2026 tarihinden beri devam ediyor. ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü ortak saldırılarda İran’da binlerce de katledildi.
Boğazdan petrol tankerleri ve ticaret gemilerinin geçişinin kısıtlanmasıyla küresel petrol fiyatları yükseldi, uluslararası ticaret zayıflarken yükselen petrol fiyatları tüm sektörlerde gerilemeye neden oldu ve etkileri tüm dünyada hissedildi.
Geçtiğimiz hafta başlayan Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda Trump’ın ‘onları cehenneme mi göndereyim?’ vurgulu konuşması yanı sıra, İran ve ABD’li yetkililer arasında Katar aracılığıyla mekik diplomasisi yapılmış, buradan İran’ın önerdiği 7 günlük bir normalleşme planı çıkmıştı.
Bu planın basına yansımasından kısa bir süre sonra da ABD tarafından reddedileceği, ABD’deki ara seçimlerin hemen ardından Trump’ın İran’ı bombalamayı planladığına dair haberler ortaya çıkmıştı.
Uzmanlardan değerlendirmeler
AJ’ye konuşan King’s College London’dan Doç. Dr. Andreas Krieg, Trump’ın hesaplamasının arkasında ekonomik yalıtmanın İran’ı caydıracağına olan inancının yattığını belirtti. Krieg, konuyla ilgili şunları söyledi:
“Trump, deniz ablukası ile ekonomik baskının birleşiminin Tahran’ı zora soktuğunu ve gelen teklifin bir uzlaşma arayışından ziyade zayıflık göstergesi olduğunu düşünüyor.”
NATO Savunma Koleji’nden Richard Weitz ise Beyaz Saray’ın bir süre daha bekleyerek 2015 yılındaki nükleer anlaşmada olduğu gibi daha büyük tavizler koparabileceği hesabını yaptığını belirtti.
Fakat kimi uzmanların görüşlerine göre ABD’nin ara seçimleri bekleyerek hareket etmesi iç politika açısından belli riskler taşıyor. ABD’de İran savaşına kamuoyunun yaklaşık %70’i karşı duruyor. Trump’ın bu yılki çıkışlarının ardından kendi partisinden isimlerin de Trump’a mesafe koyduğu görüldü.
Yakıt fiyatlarının artırdığı maliyetler ABD’de de yaşam pahalılığını yükseltti. Doğa Lisansüstü Araştırmalar Enstitüsü’nden Prof. Muhammed Elmasri, AJ’ye verdiği görüşte Tahran’ın petrol krizini ABD ara seçimleri öncesi tırmandırabileceğini, bunun toplumsal sonuçlarının olabileceğini ifade etti.
Kriz Babülmendep hattına sıçrayabilir
Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklığın yanı sıra, Yemen’deki Husi güçlerinin Babülmendep Boğazı üzerindeki kontrolünü genişletmesi, küresel seyrüsefer güvenliğini daha da karmaşık hale getirdi.
Suudi Arabistan limanlarına ve alternatif petrol rotalarına dönük eylemlerin artmasıyla birlikte, Mekke Paktı gibi bölgede ABD güdümünde hareket eden güçlerin Ortadoğu’daki krizi derinleştireceği düşünülüyor.
Hem Tahran hem ABD, zamanla karşı tarafın ekonomisinin yıpranmasını bekliyor
Vaşington merkezli Uluslararası Politika Merkezi’nden Negar Mortazavi, İran’ın müzakere masasında uzlaşma görmemesi halinde diplomasiden tamamen çekilerek krizin Hürmüz Boğazı’nın ötesine taşınabileceğini belirtti.
Geçtiğimiz Cumartesi AJ’ye konuşan İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, önceki görüşmeler sırasında gerçekleştirilen saldırılardan ve peşi sıra gelen yaptırımlardan sonra İran’ın Vaşington’a anlaşmaya varmaya yönelik konuşmalarda güveninin kalmadığını ifade etti.
Pezeşkiyan şu sözleri söylemişti:
“Amerika tarafına güvenimiz olmamakla birlikte, ne türden bir karşılıklı anlaşmaya varabileceğimizi bilmiyoruz.”
Uzmanlara göre Tahran, Trump’ın zafer olarak gösterebileceği bir çıkış yolu aradığının farkında. Krieg, bu durumla ilgili şu yorumları yaptı:
“İran zamana oynuyor. Stratejisi ise, ABD’ye dönük baskıyı yeteri kadar yüksek tutarak anlaşma masasına geri getirmek ve bu çıkış yolunu olabildiğince maliyetli hale getirmek.”
Bir başka uzmana göre ise İran’ın “iyi niyet göstergesi” olarak sunduğu harita, hem kendi kamuoyuna hem de Amerikan kamuoyuna diplomasiyi sürdürmek istediklerini göstermek içindi.
Uzmanların görüşüne göre çatışmanın uzaması şimdilik en olası sonuç.
‘Barış imkânını kaçırmayız’
NBC’ye konuşan Arakçi ise, görüşmeler sırasında saldırıya uğramalarına rağmen görüşmeleri sürdürmeye niyetli olsalar da, ABD’nin saldırıları tırmandırması olasılığına İran’ın hazır olduğunu söyledi.
İran’ın 7 günlük önerisine karşılık, Trump’tan bombalama planı iddiası
HABER MERKEZİ
