COP31 Başkanı Türkiye dünyanın en büyük 16 kirleticisi arasında salımlarını en hızlı artıran ülke oldu
Türkiye’nin sera gazı salımları (emisyonları) 2025’te yüzde 4,2 arttı. COP31’e başkanlık edecek Türkiye, dünyanın en büyük 16 kirleticisi arasında en yüksek yıllık artışı kaydetti. Türkiye’nin sera gazı salımları 2025’te yüzde 4,2 artarak, dünyanın en büyük 16 kirletici ülkesi içinde en yüksek oransal artışı gösterdi.
Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi’nin (JRC) Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerinden yararlanarak hazırladığı rapora göre, salım artış hızında Türkiye’yi yüzde 2,7 ile Vietnam, yüzde 2,2 ile ABD ve yüzde 1,9 ile Kanada izledi. İran’ın salımları yüzde 1,7, Suudi Arabistan’ın ise yüzde 1,3 arttı.
Buna karşılık dünyanın en büyük kirleticilerinden altısı 2025’te salımlarını azalttı. Japonya’da yüzde 1,4, Avustralya’da yüzde 1,3, Brezilya’da yüzde 0,9, Avrupa Birliği’nde ve Hindistan’da yüzde 0,2, Rusya’da yüzde 0,1 düşüş kaydedildi.
Türkiye’nin yüzde 4,2’lik salım artışı küresel artış oranının da oldukça üzerinde. Dünya genelinde sera gazı salımları ise aynı dönemde yüzde 0,7 arttı.
Bir yılda 24 milyon ton daha fazla salım
Raporla birlikte yayımlanan veriler, Türkiye’deki artışın 2025’e özgü olmadığını gösteriyor.
Türkiye’nin sera gazı salımları 1990’da yaklaşık 226 milyon tondu. Bu miktar 2005’te 320,1 milyon tona, Paris Anlaşması’nın kabul edildiği 2015’te 464,7 milyon tona yükseldi.
Salımlar 2023’te 562,2 milyon ton, 2024’te 586,4 milyon ton olarak hesaplandı. 2025’te ise 610,8 milyon tona çıktı. Sadece son bir yıldaki artış yaklaşık 24,4 milyon tonu buldu.
Türkiye’nin küresel sera gazı salımlarındaki payı da bu dönemde yüzde 1,1’e ulaştı.
Artışın nedeni
JRC’nin ayrıntılı verilerine göre, Türkiye’nin salımlarında en büyük pay elektrik ve ısı üretimine ait. Bu alan toplam salımın dörtte birinden fazlasını oluştururken ulaştırmanın payı yaklaşık yüzde 17, sanayide yakıt kullanımının payı yüzde 14, binaların payı ise yüzde 13’e yakın.
Küresel salım üretiminde yeni rekor seviye
Türkiye’deki hızlı yükseliş, küresel salımların da rekor kırdığı bir dönemde gerçekleşti.
Dünya genelinde sera gazı salımları, 2025’te bir önceki yıla kıyasla yüzde 0,7 artarak 54,1 milyar ton karbondioksit eşdeğeriyle yeni bir zirveye ulaştı.
Böylece 2009’daki küresel finans krizi ve COVID-19 salgınının yaşandığı 2020 dışında 21’inci yüzyıldaki yükseliş eğilimi sürdü.
Mevcut salımlar hedeflerle uyumsuz
JRC raporu, mevcut küresel salım eğiliminin Paris Anlaşması’nın sıcaklık hedefiyle uyumlu olmadığını da vurguluyor. Raporda aktarılan Birleşmiş Milletler Çevre Programı hesaplamasına göre 1,5 derecelik küresel sıcaklık ortalaması hedefiyle uyumlu bir eğilime geri dönmesi için, sera gazı salımlarının 2035’e kadar, 2019’daki seviyelere kıyasla yaklaşık yüzde 55 azalmalı.
Altı büyük ekonomi yüzde 62’den sorumlu
Çin, ABD, Hindistan, Avrupa Birliği, Rusya ve Endonezya 2025’te dünya sera gazı salımlarının yüzde 62’sinden sorumlu oldu.
Çin tek başına küresel salımların yüzde 29,5’ini meydana getiriyor. Ancak ülkenin salımları 2025’te yalnızca yüzde 0,1 arttı. İkinci büyük salım kaynağı ABD’nin küresel payı ise yüzde 11,1. Salımları yüzde 2,2 artan ABD, 131,5 milyon tonla 2025’te en büyük mutlak artışı kaydetti.
COP31 başkanı ile müzakere başkanının salım karnesi zıt
Türkiye, 2026’da Antalya’da düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’e başkanlık edecek. Avustralya ise COP31 müzakerelerinde başkanlığı yürütecek.
JRC verilerinde iki ülke dünyanın büyük salım kaynakları arasında birbirine yakın seviyelerde bulunuyor. Türkiye’nin salımı 2025’te 610,8 milyon ton, Avustralya’nın salımı ise yaklaşık 578 milyon ton karbondioksit eşdeğeri.
Kaynak: Pelin Ünker / DW
