Kanîreş’in en büyük köyü Qerxabazarlı yurttaşlar, Gimgim ile birlikte JES’e karşı direneceklerini söylüyor:
- Nafiye Uzun: Geçen yıl bir sürü arabaları geliyordu. Kim ‘Neden geldiniz?’ diye sorduysa; ‘Deprem araştırmaları için geldik’ diyorlardı. Meğer arkamızdan mezarımızı kazıyorlarmış. Ama öyle kolay değil, çocuklarımızın geleceğini onlara vermeyeceğiz
- Kasım Demiralp: Qarxabazar köy sakinleri olarak Varto halkı ile birlikte direneceğiz. Hiçbir şekilde geçit vermeyeceğiz, bizi geçemeyecekler. Biz güçlüyüz çünkü gücümüzü haklılığımızdan alıyoruz ve bu güçle jeotermale izin vermeyeceğiz
- Abdullah Harmancı: Toprağımızdan göçmek istemiyoruz, hem bu yaştan sonra nereye göçeceğiz ki. İstemiyoruz, istemiyoruz istemiyoruz… Ölene kadar da şirketlere yol vermeyeceğiz. Toprağımızı, evimizi kimsenin inisiyatifine bırakmayacağız
Reyhan Hacıoğlu
Canlı hayatı üzerinde geri dönüşü olmayan zararlara yol açan Jeotermal Enerji Santral (JES) projeleri, Türkiye ve Kürdistan kentlerinde yurttaşların tepkilerine rağmen devam ediyor.
JES projelerinin son hedeflerinden biri olan Mûş’un Gimgim (Varto) ilçesinde 16 köyü kapsayacak çalışmanın bir diğer ayağı ise Çewlîg’in (Bingöl) Kanîreş (Karlıova) ilçesine bağlı köyler.
İlçenin 6 köyü proje kapsamına girerken, o köylerden en büyüğü ise Qerxabazar (Kargapazar) köyü. Qerxabazar, 2 bin 500 nüfusu ile çevre kentler içinde de en büyük köy olma özelliğini koruyor. Temel geçim kaynağı hayvancılık olan köyde, yaklaşık 70 bin hayvan besleniyor.
Seyit Rıza’nın yoldaşları
Qerxabazar, coğrafik özelliklerinin yanı sıra politik duruş olarak da dikkat çeken köylerden. Anlatımlara göre, yıllardan beri Kanîreş ile birlikte muhalif bir duruşu olan köyün gençlerinden bazıları Seyit Rıza ile birlikte idam edilen isimlerden. Köy halkı, bu durumu tarihsel bir gerçeklikleri olarak dile getirmekten gurur duyuyor.
‘Solcu’ olunca…
Bu durum bugün de olduğu gibi korunmuş ve köy halkı doğalarına yönelik saldırı olan JES’e karşı aynı politik kararlılıkla duruyor. Bölgelerini kapsayan JES projesine karşı örgütlenme çalışması yapan Qerxabazarlılar, “solcu” oldukları için ilk zamanlar diğer köylerdeki yurttaşlar tarafından kabul edilmekte zorlansalar da, talan projesine karşı ortaya koydukları kararlılıkları diğer köyleri de ikna etmiş. Qerxabazarlılar, projeye karşı ortak bir mücadele ve direniş hattı örmekte kararlı.
Dayanışma çağrısı
Gimgim’in ardından Kanîreş’te bugün yapılacak miting öncesi görüştüğümüz Qerxabazarlılar, projeye karşı her koşulda direneceklerini vurgularken, destek ve dayanışma çağrısında bulundu.
Amerika Merkezli İGNIS H2 Anonim Şirketi’nin yürüteceği proje için köylerde birkaç yıldır çalışma yürütüldüğünü ve çalışmaların gerekçesini sorduklarında her seferinde “Deprem çalışması” denilerek bu projenin kendilerinden saklanıldığını belirten Qerxabazarlılar, haliyle tepkililer.
‘Şirketlere yol vermeyeceğiz’
Abdullah Harmancı: “Köyümüzü, toprağımızı seviyoruz ve bir zarar verilsin istemiyoruz. Toprağımızdan göçmek gitmek istemiyoruz, hem bu yaştan sonra nereye göçeceğiz ki. İstemiyoruz, istemiyoruz istemiyoruz, bu kadar net. Ölene kadar da şirketlere yol vermeyeceğiz. Toprağımızı, evimizi kimsenin inisiyatifine bırakmayacağız.”
‘Her şeyi göze aldık’
Dünya İnce: “Burada doğup büyüdük. Her şeyimiz burada geçti. Kimse bizi toprağımızdan edemez, bunu böyle bilsinler. Bu projenin hayvanlara, insanlara zararı var. Burası deprem bölgesi zaten, bilim insanları da bunu diyor. Ama deprem olmasa da jeotermali istemiyoruz. Çocuklarımızın geleceğini alamazlar. Gelseler kafalarını kıracağız, her şeyi göze aldık.”
‘Arkamızdan mezarımızı kazmışlar’
Nafiye Uzun: “Yerimizi alıp bizi başka yere göçertsinler istemiyoruz. Çünkü bu topraklar bizim. Bize ihanet etmesinler. Geçen yıl sabah akşam bir sürü arabaları geliyordu. Kim ‘Neden geldiniz?’ diye sorduysa; ‘Deprem araştırmaları için geldik’ diyorlardı hep. Meğer arkamızdan mezarımızı kazıyorlarmış. Ama öyle kolay değil, çocuklarımızın geleceğini onlara vermeyeceğiz. Ataları, dedeleri bu topraklarda büyüdü, onlar da burada büyüyecek.”
‘Talana geçit yok’
Kasım Demiralp: “Bu proje ile Qarxabazar Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma adı altında Qarxabazar Ekoloji Platformu’nu kurduk ve 15 arkadaş bir ekip olarak çalışmaya başladık. Amacımız ‘Niye karşıyız?’dan ziyade hem köyümüzü hem de çevresindeki köylerde, yine Karlıova ve Varto’da bir de Peri Vadisi dediğimiz yerden başlayarak Varto’ya kadar hatta Tekman’a kadar götürülebilecek bir projenin karşısında nasıl durabiliriz, buna karşı ‘Halkı nasıl örgütleyebiliriz?’e cevap bulmaktı. Yine, ‘Sesimizi daha fazla nasıl çıkartabiliriz?’in mücadelesini yürütüyoruz. Söz konusu projeye gelince; orda şöyle bir durum var, Peri Vadisi’nden Qerxabazar’a kadar onlarca kuyu projesi var. Dolayısıyla köyümüz iki büyük fay hattı arasında duruyor; Bir, KAF dediğimiz Kuzey Anadolu Fay hattı ve diğeri de Doğu Anadolu Fay hattı ve bir de Varto’dan gelen bir kol var. Yani üç büyük fay hattının kesişme noktasında. Dolayısıyla son bir iki yıldır bütün yer bilimciler özellikle Celal Şengör, Naci Görür, Övgün Ahmet Ercan gibi bilim insanları, bu bölgenin 250 yıllık bir periyodunu doldurduğu dolayısıyla her an bölgede deprem olma riskinin çok yüksek olduğunu dile getiriyor. Bu açıdan bu jeotermal kuyuların kurulması depremi daha erkene çekebilme riskini taşıyor. İkincisi insan, hayvan, bitki, doğa üzerinde çok ciddi zararları var jeotermalin. Araştırdığımız kadarıyla kısa vadede olmasa da uzun vadede hem solunum yolu hem de cilt hastalıklarına sebebiyet verebilecek bir potansiyele sahip. Yine yeraltı su kaynaklarını çok ciddi bir şekilde kirletecek. Suları içilmez veyahut yaşanmaz hale getirebilecek bir tehdit var karşımızda. Aynı zamanda yer üstü, yani hayvan ve bitki yetiştiriciliği de tehlikede. Haliyle hem deprem, hem de insan, hayvan sağlığı üzerinde çok ciddi riskler taşıdığı için biz Qarxabazar köy sakinleri olarak buna karşıyız. Ve Varto halkı ile birlikte direneceğiz. Hiçbir şekilde geçit vermeyeceğiz, bizi geçemeyecekler. Bu anlamda miting ve eylemlerimiz sürecek. Bütün halkların bize destek vermesini istiyoruz. Biz güçlüyüz çünkü gücümüzü haklılığımızdan alıyoruz ve bu güçle jeotermale izin vermeyeceğiz.”
Projenin kapsadığı köyler
Gimgim: Badan (Teknedüzü), Ameran (Onpınar), Zengena (Güzeldere), Mengel (Alabalık), Kuzik (Gölyayla), Civarkan (Kartaldere), Caneseran (Dağcılar), Çorsan (Yeşildal), Tanzik (Armutkaşı), Tatan (Güzelkent), Hemug (Küçüktepe), Qasiman, Xaşxaş (Eryurdu), Uskira (Çaylar), Şorik (Tuzlu), Şeman (Taşlıyayla), Gadizan (Ozankent), Xwarik (Çalıdere) ve Dewreşêli mezrası,
Kanîreş: Qerxabazar (Kargapazar), Aynik (Kızılağaç), Licik (Kaynarpınar), Şorik (Kantarkaya), Çêrmûk (Ilıpınar), Siqavêlan (Sakaören).
