SOHR Direktörü Rami Abdurrahman, HTŞ’nin Arap bölgelerindeki Kürtlere karşı birçok suç işlediğini belirterek, özellikle Reqa’da ihlallerin arttığını söyledi
Katliam, insan kaçırma, tutuklama, talan ve hırsızlık… HTŞ rejimi, Aralık 2024’te Şam’da yönetimi ele geçirdiğinden bu yana işlediği suçlarla gündeme geliyor. HTŞ lideri Colani (Ahmed El Şara), her ne kadar başta Türkiye, ABD ve İngiltere olmak üzere birçok devletin desteğiyle uluslararası alanda “meşruiyet” kazanmaya çalışsa da özellikle geçtiğimiz Ocak ayında Kürtlere yönelik saldırıların ardından ortaya çıkan tablo, rejimin gerçek yüzünü hatırlatıyor.
HTŞ ve Türkiye’nin, Ocak ayında Halep, Dêr Hafir, Meskenê, Reqa, Tebqa ve Kobanê’ye saldırmıştı. Demokratik Suriye Güçleri (DSG), Kadın Savunma Birlikleri (YPJ) ve Halk Savunma Güçleri’nin (YPG) soykırım saldırılarına karşı verdiği direnişin ardından aynı ayın 29’unda Şam’la bir anlaşma imzalanmıştı. Ancak Şam, aradan 3 ayı aşkın bir süre geçmesine rağmen askeri, idari, siyasi ve eğitim gibi birçok alanı kapsayan entegrasyon anlaşmasını tam anlamıyla uygulamıyor. Bununla Suriye’yi yeni krizlere doğru sürüklüyor.
Göçmenlerin geri dönüşünden, HTŞ’nin kontrolü altındaki bölgelerdeki kaosa ve Kürtlere yönelik saldırılara kadar birçok konuya ilişkin, Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (SOHR) Direktörü Rami Abdurrahman, özellikle 29 Ocak Anlaşması’nın uygulanmasının kısmi ve yavaş olduğuna dikkat çekiyor.
Kobanê, anlaşmanın kilit noktası
“İletişim kanallarının açılması veya sınırlı koordinasyon gibi bazı sembolik idari adımlar atılmış olsa da esirlerin serbest bırakılması, güvenlik ve askeri yönetimin yeniden yapılandırılması gibi maddeler hala askıda” diyen Abdurrahman, Kobanê’nin stratejik önemi ve sembolik değeri nedeniyle anlaşmanın uygulanmasında kilit nokta olduğunu ekliyor:
“Taraflar, Kobanê’de yönetim biçimine ilişkin görüş ayrılıkları yaşıyor. Ayrıca bölgesel faktörler konuyu daha da karmaşık hale getiriyor.”
Efrin ve Serêkaniyê’den çıkmıyorlar
Anlaşmaya göre Efrîn, Şêxmeqsûd ve Serêkaniyê’de yerinden edilen tüm göçmenler bir ay içinde evlerine güvenli bir şekilde dönecek, bu bölgeleri sivil yönetimler devralacaktı. Bu kapsamda 9 Mart’ta 400 kişi, 4 Nisan’da 200 kişi ve 14 Nisan’da en az 800 aile olmak üzere üç kafile Efrîn’e ulaştı. Fakat, o tarihten bu yana herhangi bir ilerleme sağlanamadı ve Serêkaniyê’ye hala dönen kimse olmadı.
Rami Abdurrahman, Türkiye’ye bağlı çetelerin Efrîn ve Serêkaniyê’nin bir kısmından hala geri çekilmediğine işaret ederek, “Mülklere el konulması, haraç alma ve keyfi tutuklamalar dahil olmak üzere ihlaller sürüyor. Bunun yanı sıra Efrîn’in Raco, Şera, Cindirês, Bilbil, Mabata ve Şiyê (Şêx Hedîd) ilçeleri ile Serêkaniyê’nin Til Helef (Til Xelef), Elok, Menacîr, Alya, Til Tewîl ve Mebrûka’da geniş çaplı konuşlanmış durumda” diyor.
Halka hizmet yok, güvenlik yok
DSG’nin anlaşma çerçevesinde Reqa, Tebqa ve Dêrazor’dan çekilmesiyle halkın bu bölgelerde protestolar düzenlediği ve Kürtlere yönelik saldırıların olduğu belirtiliyor. Söz konusu bölgelerdeki gerilimi ve Kürtlere karşı işlenen suçları doğrulayan Abdurrahman, şu bilgileri paylaşıyor:
“DSG’nin çekilmesinden sonra bu bölgelerde güvenlik boşluğu oluştu. Temel hizmetler büyük oranda kötüleşti, halka hizmet verilmedi ve bu da geniş çaplı protestolara neden oldu. Örneğin, Reqa’da ‘yatırım’ ve ‘yeniden inşa’ adı altında binlerce evin yıkılmasına karar verilmesinin ardından başlayan protestolar birçok bölgeye yayıldı.
Tutuklama, gasp, talan
Öte yandan, Kürtlerin karşılaştığı durumu ayrıca ele almak istiyorum. Bu bölgelerde Kürtlere yönelik birçok ihlal söz konusu. Sadece Nisan ayında Reqa’da 15 ve Dêrazor’da bir Kürt tutuklandı. Özellikle Reqa’da durum vahim. Geçtiğimiz ay 7 ev ve 5 dükkâna el konuldu, bu mülklerin 20 gün içinde boşaltmaları istendi. Yine 2 kum ocağı, bir kâğıt fabrikası, bir lokanta ve bir fırına el konuldu. Hazime Kavşağı’nda Kürtlere ait onlarca ev ‘imar kurallarına aykırı olduğu’ iddiasıyla yıkıldı. Okullarda Kürt öğrencilerin eğitim belgeleri, sınav bilgileri ve arşivleri verilmedi, tüm bilgilerine erişim engellendi. Ayrıca bazı araçların çalınması vakaları da kaydedildi. Daha önce DSG içinde yer alan yüzlerce Arap savaşçı tutuklandı. Ancak net bir tutuklama verisine henüz erişemedik.”
Halep’e ulaşılmıyor!
DSG’nin çekildiği bir diğer yer olan Halep’in Şêxmeqsûd Mahallesi’ndeki durumu da sorduğumuz Abdurrahman, şöyle diyor:
“Kürt mahallelerinde serbest seyahat ve hareket edememe söz konusu. Bazı yolların ve şehir içinde geçiş noktalarının kapatıldığı belirtiliyor. Siviller gözaltına alınıyor, mahallelere elektrik ve su gibi temel hizmetler verilmiyor. Bu bölgelerde medya ve saha erişimi yetersiz olduğundan dolayı vakaları belgelemede eksik kalabiliyoruz. Sonuç olarak bu da ihlallerin daha fazla olduğu anlamına geliyor.
Haber: Gurbet Sarya / ANF
