İran’daki üniversitelerde öğrencilere yönelik disiplin ve güvenlik baskılarının arttığı, yüzlerce öğrencinin eğitimden uzaklaştırıldığı, ihraç edildiği veya sistem erişimlerinin kapatıldığı bildirildi
İran genelindeki farklı üniversitelerden gelen raporlar, 2025 yılı Mart ayından bu yana öğrencilere yönelik disiplin ve güvenlik baskılarının belirgin şekilde arttığını ortaya koyuyor. Son haftalarda ise savaş ortamının yarattığı güvenlik atmosferiyle birlikte bu baskıların daha da yoğunlaştığı bildiriliyor.
Şark gazetesine dayandırılan bilgilere göre, Tahran, Şerif, Beheşti ve Elm-o Sanat üniversitelerinde yüzlerce öğrenci hakkında ağır disiplin cezaları verildi; öğrencilerin bir kısmı eğitimden uzaklaştırıldı, sistem erişimleri kapatıldı ve bazıları okuldan tamamen ihraç edildi.
Gerekçe: Akademik değil, siyasi ve sosyal faaliyetler
Öğrenciler, söz konusu yaptırımların akademik başarısızlıklardan değil; sendikal faaliyetler, barışçıl gösterilere katılım ve sosyal medyada yapılan eleştirel paylaşımlar nedeniyle uygulandığını belirtiyor.
Şerif Üniversitesi’nde ihraç ve uzaklaştırmalar
Tahran’daki Şerif Teknoloji Üniversitesi’nde en az 5 ila 7 öğrencinin okuldan ihraç edildiği, 20’den fazla öğrencinin ise 1 ila 3 dönem arasında eğitimden men cezası aldığı bildirildi.
Öğrenci kaynakları, yaptırıma maruz kalanların önemli bir bölümünün yüksek başarıya sahip öğrenciler olduğunu belirterek, kararların “yalnızca akademik gerekçelerle alındığı” yönündeki açıklamalara itiraz ediyor.
Bazı disiplin cezalarının yalnızca Telegram paylaşımları, eleştirel görüşler ya da öğrenci gruplarındaki mesajlaşmalar üzerinden verildiği; profil fotoğrafı değişikliği gibi basit eylemlerin dahi “delil” sayıldığı ifade ediliyor.
Beheşti Üniversitesi’nde sistem erişimi engeli
Şehid Beheşti Üniversitesi’nde yaklaşık 25 öğrencinin öğrenci bilgi sistemine erişimi herhangi bir resmi oturum veya gerekçeli karar olmadan engellendi. Bu durum öğrencilerin ders seçimi, not takibi ve çevrim içi derslere katılımını fiilen imkânsız hale getirdi.
Kısıtlamaya uğrayanlar arasında öğrenci temsilcilerinin de bulunması, sendikal faaliyet yürüten öğrencilere yönelik hedefli baskı iddialarını güçlendirdi.
Tahran ve Elm-o Sanat’ta yüzlerce dosya
Tahran Üniversitesi’nde yaklaşık 100 ila 200 öğrenci hakkında disiplin soruşturması açıldığı, çağrı ve ifade süreçlerinin sürdüğü bildirildi. Öğrenciler, birçok bildirimin telefon aramaları yoluyla ve resmi prosedürler işletilmeden yapıldığını söylüyor.
Elm-o Sanat Üniversitesi’nde ise 100’den fazla öğrencinin benzer süreçlerle karşı karşıya olduğu, bazı öğrencilere kampüse giriş yasağı ve uzaklaştırma tehdidi içeren mesajlar gönderildiği aktarıldı.
‘Disiplin değil, güvenlik sorgusu’
Disiplin komisyonlarına çağrılan öğrenciler, görüşmelerin hukuki bir süreçten çok güvenlik sorgusuna dönüştüğünü belirtiyor. Öğrencilere siyasi görüşleri, sosyal medya faaliyetleri ve kişisel tutumları hakkında sorular yöneltildiği ifade ediliyor.
Dosyalarda sıkça “ulusal ve dini değerlere karşı eylem”, “kamu düzenini bozma” ve “kargaşa çıkarma” gibi genel ve somut dayanaklardan yoksun suçlamaların yer aldığı bildiriliyor.
Disiplin yönetmeliği ihlali iddiası
Eylül 2024’te yürürlüğe giren disiplin yönetmeliğine rağmen uygulamalarda ciddi ihlaller olduğu belirtiliyor. Öğrenciler, savunma hakkının kısıtlandığını, tarafsızlık ilkesinin ihlal edildiğini ve kişisel verilerin delil olarak kullanıldığını ifade ediyor.
Yönetmelikte en ağır ceza olarak geçici uzaklaştırma öngörülmesine rağmen Şerif Üniversitesi’nde ihraç kararları verilmesi, eleştirilerin merkezinde yer alıyor.
‘Üniversitelerin güvenlik alanına dönüşmesi’ endişesi
İnsan hakları savunucuları, artan disiplin cezalarının İran üniversitelerinde güvenlik odaklı bir dönüşümün göstergesi olduğunu belirtiyor. Uzmanlara göre bu durum, ifade özgürlüğü ve barışçıl örgütlenme hakkını ciddi biçimde sınırlandırıyor.
Öğrenciler ise üniversitelerdeki yeni uygulamaların, eleştirel sesleri bastırmaya ve akademik ortamı susturmaya yönelik bir baskı atmosferi yarattığını savunuyor.
Kaynak: NûJINHA
